ESM cảnh báo: Lạm phát có thể tăng thêm 2,5%, rủi ro đình lạm toàn cầu hiện hữu

Rủi ro lớn nhất mà các ngân hàng trung ương đang theo dõi không còn là lạm phát hay tăng trưởng riêng lẻ, mà là khả năng hai yếu tố này cùng diễn biến theo hướng bất lợi. Khi giá cả tiếp tục tăng trong khi động lực kinh tế suy yếu, kịch bản đình lạm từng bị xem là cực đoan đang dần trở nên thực tế hơn.

Theo ông Pierre Gramegna Tổng giám đốc Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM), chỉ cần cú sốc năng lượng kéo dài thêm vài tháng, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 1–1,5 điểm phần trăm. Trong kịch bản tiêu cực hơn, mức tăng có thể lên tới 2,5 điểm phần trăm — ngưỡng đủ để kích hoạt áp lực đình lạm trên diện rộng.

Vấn đề không nằm ở con số tuyệt đối, mà ở thời điểm xuất hiện. Nhiều nền kinh tế vẫn chưa đưa lạm phát về mục tiêu 2%, trong khi tăng trưởng đã bắt đầu chậm lại sau chu kỳ thắt chặt kéo dài. Khi đó, bất kỳ cú sốc giá nào cũng có thể khiến chính sách tiền tệ rơi vào thế bị động.

Như ông François Villeroy de Galhau Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp cảnh báo, rủi ro không chỉ đến từ năng lượng, mà còn từ các “tác động thứ cấp” lên hàng hóa và chuỗi cung ứng. Điều này khiến lạm phát có xu hướng “dính” hơn, khó giảm nhanh ngay cả khi nhu cầu suy yếu.

Ở chiều ngược lại, tăng trưởng đang đối mặt với áp lực rõ rệt. Bà Elisabeth Svantesson Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển cho rằng nhu cầu toàn cầu có thể suy yếu khi chi phí sinh hoạt tăng và niềm tin tiêu dùng giảm. Điều này tạo ra một vòng xoáy bất lợi: giá cao làm giảm tiêu dùng, trong khi tiêu dùng yếu lại không đủ kéo lạm phát xuống.

Sự kết hợp này đặt các ngân hàng trung ương vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu tiếp tục duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, tăng trưởng sẽ chịu thêm áp lực. Ngược lại, nếu nới lỏng quá sớm, lạm phát có thể quay trở lại mạnh hơn. Trong cả hai trường hợp, dư địa chính sách đều bị thu hẹp.

Điều khiến tình hình phức tạp hơn là mức độ bất định gia tăng. Các cú sốc địa chính trị không chỉ khó dự đoán về thời gian kéo dài, mà còn khó định lượng về mức độ tác động. Khi các biến số cốt lõi liên tục thay đổi, việc xây dựng một kịch bản cơ sở đáng tin cậy trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Trong khi đó, thị trường tài chính vẫn đang phản ánh một kịch bản tương đối thuận lợi — nơi lạm phát dần hạ nhiệt và tăng trưởng chỉ chậm lại vừa phải. Khoảng cách giữa kỳ vọng này và các cảnh báo từ giới điều hành chính là điểm cần được theo dõi sát.

Đình lạm, nếu xảy ra, không phải là một cú sốc tức thời, mà là quá trình tích tụ. Và khi các dấu hiệu trở nên rõ ràng, khả năng điều chỉnh chính sách sẽ không còn nhiều. Đây là lý do khiến các ngân hàng trung ương không còn xem đó là rủi ro xa, mà là một kịch bản cần chuẩn bị từ bây giờ.