Lạm phát vượt mục tiêu, vì sao Fed và các ngân hàng trung ương vẫn “đứng yên”?

Tuần cuối tháng 4 đánh dấu một trong những giai đoạn hiếm hoi mà hàng loạt ngân hàng trung ương lớn đồng loạt họp chính sách, trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh do xung đột Mỹ–Iran. Khi giá dầu duy trì quanh ngưỡng 100–105 USD/thùng và rủi ro lạm phát quay trở lại, lựa chọn chính sách trở nên khó khăn hơn so với các chu kỳ thông thường.

Giới phân tích cho rằng khả năng cao các ngân hàng trung ương sẽ chọn “án binh bất động” thay vì điều chỉnh lãi suất. Theo ông Tomasz Wieladek, chiến lược gia vĩ mô châu Âu tại T Rowe Price, trong bối cảnh cú sốc năng lượng chưa rõ tác động, cách tiếp cận phù hợp nhất lúc này là “chờ xem” thay vì hành động vội vàng.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,5–3,75% trong cuộc họp ngày 29/4. Dù lạm phát theo chỉ số PCE vẫn ở mức 2,8% – cao hơn mục tiêu 2% – Fed nhiều khả năng sẽ trì hoãn các bước đi tiếp theo cho đến khi đánh giá rõ hơn tác động của giá năng lượng và thị trường lao động.

Tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang đối diện bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và lạm phát. Dù thị trường từng đặt cược vào khả năng tăng lãi suất hai lần trong năm 2026 từ mức hiện tại 2%, ông Philip Lane, Kinh tế trưởng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã phát tín hiệu thận trọng, cho rằng còn quá sớm để đưa ra quyết định trong bối cảnh bất định địa chính trị gia tăng.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 0,75% trong cuộc họp ngày 28/4, bất chấp việc nâng dự báo lạm phát lõi năm tài khóa 2026 lên 2,8%, từ mức 1,9% trước đó. Quyết định này phản ánh áp lực kép mà Nhật Bản đang đối mặt: lạm phát tăng nhưng tăng trưởng bị hạ dự báo xuống chỉ còn 0,5%.

Tại Anh, Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) cũng có xu hướng thận trọng tương tự. Thống đốc Andrew Bailey đã phát tín hiệu rằng thị trường có thể đang đánh giá quá nhanh khả năng tăng lãi suất, khi rủi ro từ cú sốc năng lượng vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào nền kinh tế.

Một yếu tố làm gia tăng độ bất định là diễn biến khó lường của thị trường dầu mỏ. Theo ông Sebastian Barrack, Giám đốc bộ phận hàng hóa của quỹ đầu cơ Citadel, các tín hiệu chính sách và phát ngôn từ Tổng thống Donald Trump trong thời gian xung đột đã khiến biến động giá dầu trở nên khó dự báo hơn, buộc các nhà giao dịch phải điều chỉnh chiến lược liên tục.

Các ngân hàng trung ương hiện không còn dựa vào một kịch bản duy nhất, mà phải xây dựng nhiều kịch bản khác nhau cho diễn biến lạm phát. Ký ức về giai đoạn 2021–2022, khi nhiều cơ quan bị đánh giá phản ứng chậm trước đà tăng giá, vẫn là yếu tố khiến các nhà hoạch định chính sách thận trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, việc “án binh bất động” không phải là dấu hiệu của sự trì hoãn, mà là một lựa chọn có tính toán. Khi cú sốc năng lượng chưa rõ quy mô và thời gian kéo dài, quyết định không hành động có thể trở thành cách duy nhất để tránh những sai lầm chính sách trong một môi trường đầy biến động.