Giá dầu có đang phá hỏng kịch bản hạ lãi suất của thị trường?

Thị trường tài chính toàn cầu đang bước vào một trong những thời điểm nhạy cảm nhất kể từ đầu năm khi báo cáo lạm phát của Mỹ được công bố trong bối cảnh giá dầu liên tục neo ở vùng cao. Về bề mặt, đây chỉ là một dữ liệu kinh tế định kỳ. Tuy nhiên, phía sau con số lạm phát là câu hỏi lớn hơn đang chi phối kỳ vọng của giới đầu tư toàn cầu: liệu cú sốc năng lượng có đang làm chậm lại quá trình hạ nhiệt của lạm phát và kéo dài chu kỳ lãi suất cao hay không.

Trong phần lớn năm qua, thị trường duy trì quan điểm rằng áp lực lạm phát tại Mỹ đang trên đà được kiểm soát. Kỳ vọng này là nền tảng hỗ trợ cho đà tăng của chứng khoán, vàng và nhiều loại tài sản rủi ro khác. Tuy nhiên, diễn biến địa chính trị tại Trung Đông đã tạo ra một biến số mới khi giá dầu tăng mạnh trở lại, làm dấy lên lo ngại rằng cuộc chiến chống lạm phát có thể chưa kết thúc.

Điều khiến giới đầu tư quan tâm không phải là giá xăng tăng thêm bao nhiêu cent mỗi gallon hay giá dầu tăng thêm vài USD mỗi thùng. Vấn đề nằm ở chỗ chi phí năng lượng thường có khả năng lan tỏa sang nhiều khu vực khác của nền kinh tế.

Khi nhiên liệu trở nên đắt đỏ hơn, chi phí vận tải gia tăng. Tiếp đó là chi phí logistics, kho bãi, phân phối hàng hóa và cuối cùng là giá bán đến người tiêu dùng. Quá trình này thường diễn ra chậm hơn so với biến động của giá dầu nhưng lại có tác động sâu rộng hơn đến lạm phát cơ bản – chỉ số được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt theo dõi.

Ông Adam Schickling, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Vanguard, nhận định tác động lan tỏa từ giá dầu hiện vẫn tương đối hạn chế. Tuy nhiên, nếu dầu duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng trong thời gian từ ba đến sáu tháng, áp lực chi phí có thể bắt đầu xuất hiện rõ hơn tại nhiều lĩnh vực dịch vụ và tiêu dùng.

Đây chính là điều khiến dữ liệu lạm phát lần này trở nên quan trọng. Nếu CPI tiếp tục tăng cao hơn dự báo, thị trường có thể buộc phải xem xét lại toàn bộ kỳ vọng về lộ trình chính sách tiền tệ trong thời gian tới. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến các cuộc họp của Fed mà còn tác động trực tiếp tới định giá của nhiều loại tài sản.

Trong kịch bản lạm phát duy trì ở mức cao, lợi suất trái phiếu Mỹ có khả năng tăng trở lại khi nhà đầu tư yêu cầu mức lợi nhuận cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát. Đồng USD thường được hưởng lợi từ môi trường lãi suất cao kéo dài. Ngược lại, vàng và các tài sản nhạy cảm với chi phí vốn có thể chịu áp lực điều chỉnh.

Điều đáng chú ý là thị trường hiện vẫn đang đặt cược vào khả năng chính sách tiền tệ sẽ dần trở nên mềm mỏng hơn trong tương lai. Chính vì vậy, bất kỳ dữ liệu nào cho thấy áp lực giá cả vẫn dai dẳng đều có thể tạo ra những phản ứng mạnh trên thị trường tài chính.

Ở chiều ngược lại, nếu lạm phát tiếp tục giảm bất chấp giá năng lượng tăng cao, điều đó sẽ củng cố quan điểm rằng nền kinh tế Mỹ đang hấp thụ tốt cú sốc dầu mỏ. Kịch bản này có thể giúp duy trì kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ, hỗ trợ cho chứng khoán và các tài sản rủi ro.

Tuy nhiên, tác động của giá dầu hiện không chỉ dừng lại ở Mỹ. Cùng thời điểm công bố dữ liệu lạm phát, Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) cũng sẽ đưa ra quyết định lãi suất. Đây được xem là một phép thử khác đối với các nền kinh tế phát triển trước áp lực năng lượng.

Canada đang ở trong một vị thế khá đặc biệt. Dù là quốc gia xuất khẩu năng lượng, nền kinh tế này lại ghi nhận hai quý tăng trưởng âm liên tiếp, đồng nghĩa với việc rơi vào suy thoái kỹ thuật. Trong khi đó, lạm phát vẫn chịu ảnh hưởng từ đà tăng của giá dầu.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng suy yếu và áp lực giá cả gia tăng là điều mà các ngân hàng trung ương luôn muốn tránh. Bởi khi đó, dư địa hỗ trợ tăng trưởng thông qua việc hạ lãi suất sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Đây cũng là lý do khiến nhiều tổ chức tài chính quốc tế theo dõi sát thông điệp của Thống đốc Tiff Macklem hơn là bản thân quyết định lãi suất. Những tín hiệu liên quan đến triển vọng tăng trưởng, lạm phát hay định hướng chính sách trong phần còn lại của năm có thể cung cấp thêm manh mối về cách các ngân hàng trung ương đang đánh giá tác động của giá năng lượng đối với nền kinh tế.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện thị trường đang theo dõi không đơn thuần là lạm phát tháng này tăng hay giảm bao nhiêu. Điều quan trọng hơn là liệu giá dầu có đang tạo ra một vòng áp lực giá mới hay không.

Trong những năm gần đây, nhà đầu tư quen với việc các ngân hàng trung ương dần chuyển sang chính sách hỗ trợ tăng trưởng sau giai đoạn thắt chặt mạnh tay. Nhưng nếu năng lượng tiếp tục duy trì ở vùng giá cao trong thời gian dài, quá trình đó có thể diễn ra chậm hơn dự kiến.

Với thị trường tài chính, đây là khác biệt mang tính quyết định. Bởi phía sau mỗi dữ liệu lạm phát không chỉ là một con số kinh tế, mà còn là kỳ vọng về lãi suất, chi phí vốn và định giá của hàng nghìn tỷ USD tài sản trên toàn cầu.

Vì vậy, điều giới đầu tư thực sự chờ đợi trong ngày 10/6 không phải là việc lạm phát tăng hay giảm vài phần mười điểm phần trăm. Thứ họ muốn biết là liệu cú sốc dầu mỏ hiện nay chỉ mang tính tạm thời, hay đang trở thành trở ngại lớn tiếp theo đối với tiến trình đưa lạm phát trở lại trạng thái bình thường.