Khi FDI và thị trường vốn được đặt trên cùng một bàn cờ

Nghị quyết 10-NQ/TW không chỉ đặt mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI trong giai đoạn 2026-2030. Điểm đáng chú ý hơn là lần đầu tiên đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) được đặt trong cùng một khung chiến lược, cho thấy cách tiếp cận mới của Việt Nam trong cuộc cạnh tranh thu hút vốn toàn cầu.

Ngày 8/6, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đặt mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn 2026-2030, tương đương 40-50 tỷ USD mỗi năm. Trong đó, vốn thực hiện dự kiến đạt từ 150-200 tỷ USD.

Theo đánh giá của Chứng khoán Mirae Asset, Nghị quyết 10 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam, từ ưu tiên số lượng sang tập trung vào chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.

Nếu trước đây, mục tiêu chính là thu hút càng nhiều dự án càng tốt, thì trong giai đoạn mới, trọng tâm được chuyển sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, năng lượng mới và vật liệu mới. Đây đều là những ngành đang nằm ở trung tâm cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết 10 có lẽ không nằm ở quy mô vốn hay danh mục ngành nghề ưu tiên. Theo Mirae Asset, lần đầu tiên chính sách FDI và đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) được đặt trong cùng một chiến lược phát triển. Điều này cho thấy tư duy thu hút vốn của Việt Nam đang thay đổi, từ việc cạnh tranh để có thêm nhà máy sang xây dựng một hệ sinh thái đủ sức hấp dẫn cả dòng vốn sản xuất lẫn dòng vốn tài chính.

Trong nhiều năm, FDI và thị trường vốn thường được xem là hai câu chuyện tương đối tách biệt. Các chính sách thu hút FDI tập trung vào đất đai, hạ tầng, lao động và ưu đãi đầu tư, trong khi câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán chủ yếu gắn với lĩnh vực tài chính. Nghị quyết 10 cho thấy hai dòng vốn này đang được kết nối với nhau.

Ở góc độ chiến lược, một doanh nghiệp công nghệ toàn cầu khi quyết định đầu tư vào Việt Nam không chỉ quan tâm tới địa điểm đặt nhà máy mà còn đánh giá khả năng huy động vốn, mức độ phát triển của thị trường tài chính và chất lượng hệ sinh thái doanh nghiệp địa phương. Ngược lại, dòng vốn đầu tư gián tiếp cũng thường tìm đến những nền kinh tế có nền tảng công nghiệp đủ mạnh và triển vọng tăng trưởng dài hạn rõ ràng.

Điều đó lý giải vì sao cùng với mục tiêu thu hút FDI, Nghị quyết 10 cũng đặt trọng tâm vào cải cách thị trường vốn, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán.

Một mục tiêu khác cho thấy tham vọng lớn hơn của Việt Nam là nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực lên 45-50%, đồng thời hình thành khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của khối FDI, trong đó có từ 500-1.000 nhà cung ứng cấp 1.

Nếu đạt được mục tiêu này, tác động của FDI sẽ không chỉ dừng ở việc tạo thêm việc làm hay tăng kim ngạch xuất khẩu, mà còn góp phần nâng cấp năng lực sản xuất của khu vực doanh nghiệp trong nước. Trên thực tế, những tín hiệu đầu tiên đã xuất hiện. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt 24,81 tỷ USD, tăng 35% so với cùng kỳ.

Vốn FDI giải ngân đạt 9,75 tỷ USD, tăng 10% và là mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Đáng chú ý, dòng vốn vào lĩnh vực bán dẫn tăng tới 35%, phản ánh xu hướng Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị công nghệ có hàm lượng tri thức cao.

Từ góc độ thị trường, bất động sản khu công nghiệp vẫn được xem là nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất khi nhu cầu thuê đất, nhà xưởng và hạ tầng sản xuất tiếp tục gia tăng. Các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất lớn và vị trí chiến lược như KBC, IDC, BCM, PHR hay VGC được đánh giá có nhiều lợi thế. Tuy nhiên, cơ hội không chỉ dừng ở các khu công nghiệp.

Nếu chiến lược mới thành công, nhóm công nghệ, hạ tầng số, logistics, ngân hàng và các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp sẽ là những đối tượng hưởng lợi lớn hơn trong trung và dài hạn. Đó cũng là lý do các doanh nghiệp như FPT, CMG hay các nhà cung ứng công nghiệp nội địa đang được giới đầu tư quan tâm nhiều hơn.

Nhìn rộng hơn, Nghị quyết 10 có thể được xem là bước đi tiếp theo trong nỗ lực tái định vị Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu. Mục tiêu không còn đơn thuần là thu hút thêm vốn, mà là thu hút đúng dòng vốn, đúng công nghệ và tạo ra sự kết nối sâu hơn giữa khu vực FDI với nền kinh tế trong nước.

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt để thu hút các chuỗi cung ứng công nghệ cao, đây có lẽ là thay đổi quan trọng hơn cả con số 200-300 tỷ USD vốn FDI được đặt ra cho giai đoạn tới.