Trung Quốc đưa robot phẫu thuật vào Việt Nam, tăng tốc cạnh tranh với các hãng Mỹ

Robot phẫu thuật do Trung Quốc tự phát triển đã chính thức được cấp phép đưa vào sử dụng tại một số bệnh viện ở Việt Nam, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược đưa các thiết bị y tế công nghệ cao ra thị trường quốc tế. Động thái này cũng cho thấy tham vọng của Bắc Kinh trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp phương Tây ở phân khúc robot phẫu thuật.

Theo Cục Quản lý Bảo hiểm Y tế Quốc gia Trung Quốc (NHSA), các robot phẫu thuật "Made in China" đã hoàn tất đăng ký và được lắp đặt tại một số cơ sở y tế hàng đầu của Việt Nam. Hai nước cũng sẽ tăng cường hợp tác trong đào tạo phẫu thuật bằng robot, ứng dụng lâm sàng, nghiên cứu học thuật và phát triển nguồn nhân lực.

Các thiết bị được đưa vào Việt Nam thông qua nền tảng giao dịch sản phẩm y tế Trung Quốc - ASEAN, kênh thương mại y tế xuyên biên giới do NHSA phối hợp với chính quyền Khu tự trị Quảng Tây xây dựng. Nền tảng này được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng xuất khẩu dược phẩm, thiết bị và vật tư y tế sang khu vực Đông Nam Á.

Trong giai đoạn tiếp theo, NHSA cho biết nền tảng sẽ đẩy mạnh đăng ký các thiết bị y tế quy mô lớn do Trung Quốc sản xuất tại Việt Nam, bao gồm hệ thống xạ trị và thiết bị can thiệp. Mục tiêu là mở rộng xuất khẩu các sản phẩm y tế có hàm lượng công nghệ cao, thay vì chỉ tập trung vào các mặt hàng truyền thống.

Việc đưa robot phẫu thuật vào Việt Nam diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc tăng tốc xuất khẩu các công nghệ y tế tiên tiến, từ robot phẫu thuật đến thiết bị y sinh, khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn cầu tiếp tục gia tăng cùng xu hướng già hóa dân số.

Theo số liệu hải quan Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu robot phẫu thuật trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 70 triệu USD, tăng 344% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khoảng 10% lượng xuất khẩu được đưa tới các nước ASEAN, với tốc độ tăng trưởng lên tới 246%.

Mở rộng hiện diện tại nước ngoài là một phần trong chiến lược của Trung Quốc nhằm giành thị phần trong ngành robot phẫu thuật - lĩnh vực vốn do các doanh nghiệp Mỹ thống trị từ đầu những năm 2000. Robot phẫu thuật hiện được sử dụng rộng rãi trong các ca mổ ít xâm lấn như tiết niệu, phụ khoa cùng nhiều chuyên khoa khác.

Theo công ty phân tích dữ liệu GlobalData (Anh), hệ thống robot da Vinci của Intuitive Surgical (Mỹ) vẫn chiếm gần 60% thị phần toàn cầu vào năm 2024. Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc như MicroPort MedBot, Ronovo Surgical và Edge Medical mới bắt đầu giai đoạn thương mại hóa sản phẩm trên thị trường quốc tế trong vài năm gần đây.

Để hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng ra nước ngoài, nền tảng giao dịch y tế Trung Quốc - ASEAN đang đóng vai trò là "bàn đạp" kết nối thị trường. Nền tảng cung cấp các dịch vụ như đăng ký sản phẩm, kết nối giao thương, mua sắm trực tuyến và thanh toán xuyên biên giới, giúp rút ngắn quá trình tiếp cận khách hàng tại Đông Nam Á.

Kể từ khi đi vào hoạt động vào tháng 1/2025, nền tảng đã giới thiệu thông tin về 1.228 loại thuốc cùng 2.253 danh mục vật tư và thiết bị y tế, thu hút 381 doanh nghiệp y tế Trung Quốc và 44 nhà mua hàng quốc tế tham gia.

Theo NHSA, nền tảng đã hỗ trợ 10 doanh nghiệp hoàn tất 41 giao dịch xuất khẩu, đồng thời giúp 29 doanh nghiệp Trung Quốc được cấp phép lưu hành và tiếp cận thị trường Việt Nam với tổng cộng 62 thiết bị y tế.

Dữ liệu hải quan cũng cho thấy mạng lưới xuất khẩu robot phẫu thuật của Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng. Nếu như trong nửa đầu năm ngoái, sản phẩm này mới được xuất khẩu tới 23 nền kinh tế thì cùng kỳ năm nay con số đã tăng lên 49 thị trường, bao gồm Hà Lan, Ấn Độ, Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan, Mỹ và Việt Nam.