Việt Nam nổi lên trong bức tranh kinh tế ASEAN
Các chỉ số kinh tế tích cực trong hai tháng đầu năm đang củng cố kỳ vọng tăng trưởng của Việt Nam. Nhiều tổ chức quốc tế cho rằng nền kinh tế có thể tiếp tục nổi lên như một điểm sáng trong khu vực ASEAN.
Cụ thể, các báo cáo tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026 cho thấy kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà ổn định trong những tháng đầu năm. Nhiều chỉ số vĩ mô cải thiện so với cùng kỳ, phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh môi trường bên ngoài vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.
Trong hai tháng đầu năm, thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 601,3 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 24% dự toán năm và tăng hơn 13% so với cùng kỳ. Kết quả này đạt được dù Chính phủ tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc giảm và gia hạn các loại thuế, phí.
Hoạt động thương mại quốc tế cũng ghi nhận đà tăng trưởng đáng kể. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 155,7 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 18,3%, còn nhập khẩu tăng 26,3%, chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất phục vụ hoạt động kinh tế gia tăng.
Diễn biến này phần nào phản ánh một giai đoạn phục hồi theo chu kỳ của sản xuất và thương mại, khi nhiều doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu nguyên liệu và thiết bị để đáp ứng đơn hàng xuất khẩu trong năm.
Lợi thế cấu trúc của nền kinh tế
Trong các đánh giá gần đây, nhiều tổ chức quốc tế tiếp tục duy trì cái nhìn tích cực về triển vọng của Vietnam.
Theo ASEAN+3 Macroeconomic Research Office, Việt Nam có thể tiếp tục nằm trong nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực nhờ vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực và khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Đáng chú ý, nhiều dự báo cho rằng động lực tăng trưởng của Việt Nam hiện không chỉ đến từ yếu tố chu kỳ mà còn gắn với các đặc điểm cấu trúc của nền kinh tế.
Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam đã dần chuyển dịch từ mô hình sản xuất thâm dụng lao động sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn. Các ngành điện tử, máy móc và thiết bị công nghệ hiện chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu xuất khẩu, thay thế dần những ngành truyền thống như dệt may.
Quá trình này giúp củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời góp phần duy trì thặng dư thương mại trong nhiều năm gần đây.
Thị trường vốn và kỳ vọng nâng hạng
Song song với sự mở rộng của nền kinh tế, thị trường vốn cũng ghi nhận tốc độ phát triển nhanh.
Theo đánh giá của FTSE Russell, Việt Nam đang tiến gần hơn tới khả năng được nâng hạng lên thị trường mới nổi cấp hai. Nếu kịch bản này diễn ra, dòng vốn đầu tư tổ chức quốc tế có thể gia tăng đáng kể nhờ việc các quỹ đầu tư toàn cầu đưa Việt Nam vào danh mục phân bổ vốn.
Quá trình nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật đối với thị trường chứng khoán mà còn được xem là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận của thị trường tài chính Việt Nam.
Triển vọng dài hạn và những điều kiện cần
Ở góc nhìn dài hạn, một số tổ chức nghiên cứu quốc tế cho rằng triển vọng tăng trưởng của Việt Nam có thể tiếp tục duy trì trong thập kỷ tới.
Growth Lab at Harvard Kennedy School nhận định Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tiềm năng tăng trưởng GDP bình quân đầu người nhanh nhất thế giới. Dự báo này dựa trên chỉ số Economic Complexity Index – thước đo phản ánh mức độ đa dạng và tinh vi của năng lực sản xuất.
Những nền kinh tế có cấu trúc sản xuất phức tạp hơn thường có khả năng duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững hơn trong dài hạn.
Tuy vậy, triển vọng này vẫn phụ thuộc vào nhiều điều kiện. Khả năng tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng suất lao động và phát triển hạ tầng công nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì động lực tăng trưởng.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Việt Nam được xem là một trong những điểm đến quan trọng của dòng vốn sản xuất. Nhưng việc tận dụng hiệu quả cơ hội này sẽ phụ thuộc vào tốc độ cải cách và khả năng nâng cấp nền tảng công nghiệp trong những năm tới.
Nói cách khác, vị thế nổi bật của Việt Nam trong bức tranh kinh tế ASEAN hiện nay có thể là một lợi thế quan trọng – nhưng để duy trì lợi thế đó, nền kinh tế vẫn cần tiếp tục củng cố các nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Vương Anh
