Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất quyền kiểm soát Quốc hội

Nhiều điểm bỏ phiếu tại Mỹ đã bắt đầu đóng cửa, mở ra giai đoạn kiểm phiếu trong cuộc bầu cử được xem là phép thử quan trọng đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Kết quả có thể khiến đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội.

Cuộc bầu cử lần này diễn ra khi ông Trump đã đi qua nửa đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai. Những vấn đề liên quan đến chính sách kinh tế, cuộc chiến với Iran và quan hệ Mỹ - Israel đang trở thành tâm điểm trong các cuộc vận động tranh cử.

Ông Trump trở thành tâm điểm của cuộc bầu cử

Theo thông lệ chính trị Mỹ, đảng của tổng thống đương nhiệm thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Kể từ sau Thế chiến II, đảng cầm quyền đã mất ghế tại Quốc hội trong hầu hết các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, ngoại trừ hai trường hợp.

Lần này, đảng Cộng hòa tiếp tục đối mặt với áp lực khi tỷ lệ ủng hộ ông Trump dao động gần mức thấp nhất trong sự nghiệp chính trị. Cử tri ngày càng bày tỏ sự không hài lòng về chi phí sinh hoạt, giá nhiên liệu và cách chính quyền xử lý cuộc xung đột với Iran.

Mức độ ảnh hưởng của Tổng thống Trump đối với cuộc bầu cử thể hiện rõ trong thông điệp vận động tranh cử. Ông từng kêu gọi những người ủng hộ hãy hành động như thể tên ông cũng xuất hiện trên lá phiếu. Các lãnh đạo đảng Dân chủ sau đó cũng nhắc lại thông điệp này trong các hoạt động tranh cử.

Trong bài phát biểu truyền hình ngày 3/11, ông Trump tuyên bố dự định chấm dứt khoản viện trợ thường niên 3,8 tỷ USD dành cho Israel từ cuối năm nay. Động thái được đưa ra trong bối cảnh sự ủng hộ quân sự của Mỹ dành cho Israel trở thành vấn đề gây tranh luận trong một bộ phận cử tri.

Tuy nhiên, kế hoạch này chưa rõ khả năng thực hiện, bởi đạo luật năm 2020 quy định mức viện trợ nói trên được duy trì đến năm 2028.

Tại Michigan, vấn đề Mỹ viện trợ quân sự cho Israel nhận được sự quan tâm đặc biệt. Ứng viên Thượng viện của đảng Dân chủ Abdul El-Sayed chỉ trích việc Washington hỗ trợ quân sự cho Israel mà không có điều kiện. Nếu giành chiến thắng, ông sẽ trở thành thượng nghị sĩ Mỹ theo đạo Hồi đầu tiên.

Từ đầu tháng 10, El-Sayed đã tham gia hơn 20 cuộc vận động tranh cử, phần lớn tại những bang mà ông từng giành chiến thắng dễ dàng trong năm 2024.

Bên cạnh chính sách đối ngoại, chi phí sinh hoạt vẫn là vấn đề được cử tri quan tâm hàng đầu. Các cuộc thăm dò cho thấy nhiều người không hài lòng với cách chính quyền Trump xử lý vấn đề giá cả. Thuế quan đối với hàng nhập khẩu và quyết định tấn công Iran được nhắc đến trong các tranh luận về áp lực chi phí đối với người tiêu dùng.

Tại một điểm bỏ phiếu ở Detroit, Natalia Towns, 34 tuổi, cho biết bà không tin tưởng vào những nỗ lực tiếp cận cử tri da màu của ứng viên Thượng viện đảng Cộng hòa Mike Rogers, 63 tuổi. Theo bà, El-Sayed có thể làm tốt hơn trong việc giải quyết chi phí sinh hoạt.

Bà Towns cho biết chi phí chăm sóc sức khỏe, xăng dầu và thực phẩm đều là những vấn đề đáng lo ngại.

Ở chiều ngược lại, tại Warren, khu vực ngoại ô phía bắc Detroit với phần lớn cư dân là người da trắng, cử tri Paul Stockyj lựa chọn Mike Rogers. Ông cho rằng El-Sayed có quan điểm quá cấp tiến và đặt câu hỏi về nguồn tài chính để thực hiện các chương trình mà ứng viên đảng Dân chủ đề xuất.

Trong ngày bầu cử, một số sự cố liên quan đến máy quét phiếu bầu bằng giấy cũng được ghi nhận tại các hạt thuộc Georgia, Iowa, Mississippi và New York. Những trục trặc này khiến hoạt động bỏ phiếu và kiểm phiếu tại một số địa điểm bị chậm trễ.

Dù vậy, các chuyên gia bầu cử cho biết sự cố kỹ thuật không phải hiện tượng hiếm gặp trong các kỳ bầu cử Mỹ. Hệ thống dự phòng cùng những biện pháp bảo vệ quy trình kiểm phiếu được thiết kế nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Đảng Dân chủ phải giành thêm ghế tại cả hai viện

Cuộc bầu cử ngày 3/11 quyết định toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 35 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện Mỹ.

Để giành quyền kiểm soát Hạ viện, đảng Dân chủ cần có thêm ít nhất 3 ghế. Trong khi đó, tại Thượng viện, đảng này cần giành thêm 4 ghế để đạt đa số.

Thách thức lớn hơn nằm ở cuộc đua Thượng viện, nơi đảng Dân chủ không có nhiều dư địa để đánh mất các ghế đang nắm giữ. Ngoài việc bảo vệ những vị trí hiện có, họ cần giành chiến thắng tại ít nhất hai bang từng bỏ phiếu cho ông Trump với cách biệt hai chữ số trong cuộc bầu cử năm 2024.

Danh sách các bang được chú ý gồm Alaska, Iowa, Kansas, Nebraska, Ohio, South Carolina và Texas. Theo các cuộc thăm dò, ứng viên Dân chủ tại những bang này đang dẫn trước với khoảng cách sít sao hoặc có khả năng bám đuổi đối thủ Cộng hòa.

Trong khi đó, nguy cơ tranh chấp kết quả cũng được đặt ra. Các quan sát viên pháp lý và đại diện đảng Dân chủ cảnh báo ông Trump có thể tìm cách phản đối kết quả nếu đảng Cộng hòa thất bại.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã triển khai 1.000 giám sát viên và quan sát viên bầu cử tới toàn bộ 50 bang. Cơ quan này mô tả đây là hoạt động giám sát Ngày Bầu cử có quy mô lớn nhất trong lịch sử.

Kết quả bầu cử không chỉ quyết định tương quan lực lượng tại Quốc hội trong hai năm tiếp theo mà còn cho thấy mức độ ủng hộ của cử tri đối với chương trình nghị sự của Tổng thống Trump sau nửa nhiệm kỳ thứ hai.