Bầu cử Mỹ ngày 3/11: Đảng Dân chủ dẫn trước, tỷ lệ ủng hộ ông Trump xuống 32%

Ngày 3/11, cử tri Mỹ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, sự kiện quyết định cán cân quyền lực tại Washington trong hai năm cuối nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump.

Cuộc bầu cử năm nay quyết định toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 ghế Thượng viện và vị trí thống đốc tại 36 bang. Ngoài ra, cử tri cũng lựa chọn hàng nghìn quan chức cấp bang và địa phương.

Theo USAFacts, tổ chức phi đảng phái chuyên tổng hợp dữ liệu chính phủ, khoảng 210 triệu người Mỹ đã đăng ký bỏ phiếu, tương đương gần 8/10 cư dân từ 18 tuổi trở lên. California là bang có số cử tri đăng ký nhiều nhất, với 23,2 triệu người, tiếp theo là Texas với 17,4 triệu người và Florida với 13,6 triệu người. Ba bang này chiếm khoảng 26% tổng số cử tri đăng ký trên cả nước.

Quy mô cuộc bầu cử còn thể hiện qua chi phí quảng cáo chính trị. Theo dữ liệu của công ty theo dõi quảng cáo AdImpact được Reuters dẫn lại, tính đến ngày 12/10, khoản chi này đã đạt khoảng 3,8 tỷ USD, mức cao kỷ lục.

Dù tên ông Trump không xuất hiện trên lá phiếu, cuộc bầu cử vẫn được xem là phép thử quan trọng đối với mức độ ủng hộ dành cho chính quyền đương nhiệm, đặc biệt khi chi phí sinh hoạt, chính sách thuế quan và nhập cư trở thành những vấn đề được cử tri quan tâm.

Đảng Dân chủ dẫn trước, ông Trump đối mặt nguy cơ mất lợi thế tại Quốc hội

Theo dữ liệu tổng hợp của PollCheck ngày 27/10, đảng Dân chủ dẫn trước khoảng 8,7 điểm phần trăm trong khảo sát về lựa chọn đảng kiểm soát Quốc hội.

Khảo sát Reuters/Ipsos công bố ngày 2/11 tiếp tục ghi nhận tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump ở mức 32%, gần mức thấp nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Trong số cử tri đăng ký bỏ phiếu, 46% ủng hộ ứng viên Dân chủ, so với 38% lựa chọn ứng viên Cộng hòa. Nếu chỉ tính nhóm cử tri có khả năng đi bỏ phiếu, tỷ lệ tương ứng là 52% và 44%.

Lợi thế trong các cuộc thăm dò đặt đảng Cộng hòa trước sức ép trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội. Tại Hạ viện, đảng Cộng hòa hiện nắm 218 ghế, đảng Dân chủ có 214 ghế, ngoài ra còn hai ghế khuyết và một nghị sĩ độc lập liên kết với đảng Cộng hòa. Với tương quan sít sao này, đảng Dân chủ cần giành thêm ít nhất 4 ghế ròng để kiểm soát Hạ viện.

Ở Thượng viện, đảng Cộng hòa đang giữ 53 ghế, trong khi phe Dân chủ có 47 ghế, bao gồm hai nghị sĩ độc lập liên kết với đảng này.

Trong 35 ghế Thượng viện được bầu năm nay, có 33 ghế thuộc chu kỳ bầu cử thông thường và hai ghế bầu bổ sung tại Ohio và Florida. Đây là những vị trí từng do ông JD Vance và ông Marco Rubio nắm giữ trước khi lần lượt trở thành Phó tổng thống và Ngoại trưởng Mỹ.

Để kiểm soát Thượng viện, phe Dân chủ cần tăng ròng ít nhất 4 ghế, qua đó đạt 51 ghế. Nếu kết quả chia đều 50 ghế cho mỗi bên, Phó tổng thống JD Vance có quyền bỏ lá phiếu quyết định khi Thượng viện biểu quyết hòa, giúp đảng Cộng hòa duy trì lợi thế.

Quốc hội Mỹ có quyền lập pháp, quyết định ngân sách liên bang và giám sát hoạt động của chính quyền. Riêng Thượng viện còn có quyền phê chuẩn các vị trí cấp cao do tổng thống đề cử, bao gồm thẩm phán liên bang và thành viên nội các.

Nếu đảng Dân chủ kiểm soát một trong hai viện, các dự luật do Nhà Trắng thúc đẩy có thể gặp trở ngại, đồng thời phe đối lập có thêm điều kiện sử dụng các ủy ban Quốc hội để giám sát hoạt động của chính quyền.

Lịch sử cũng cho thấy đảng của tổng thống đương nhiệm thường gặp bất lợi trong bầu cử giữa nhiệm kỳ. Năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, đảng Dân chủ giành thêm 40 ghế ròng và giành quyền kiểm soát Hạ viện từ đảng Cộng hòa.

Ngoài Quốc hội, cuộc bầu cử thống đốc tại 36 bang cũng thu hút sự chú ý. Tại 15 bang, thống đốc đương nhiệm không tham gia tranh cử, mở ra khả năng thay đổi lãnh đạo địa phương.

Chi phí sinh hoạt, thuế quan trở thành tâm điểm tranh luận

Bên cạnh cuộc đua quyền lực tại Quốc hội, kinh tế là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh đến lựa chọn của cử tri Mỹ.

Theo khảo sát Reuters, khoảng một nửa số cử tri đăng ký bỏ phiếu coi chi phí sinh hoạt gia tăng là vấn đề có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định của họ. Những khoản chi tiêu được nhắc đến nhiều gồm chăm sóc sức khỏe, xăng dầu, thực phẩm và nhà ở.

Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump cũng trở thành chủ đề tranh luận giữa hai đảng. Theo ước tính của National Taxpayers Union Foundation, các mức thuế nhập khẩu có thể khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải gánh thêm trung bình khoảng 820 USD trong năm nay.

Đảng Dân chủ cho rằng thuế quan góp phần đẩy giá hàng hóa lên cao, làm gia tăng chi phí đối với người tiêu dùng. Ngược lại, đảng Cộng hòa lập luận thuế nhập khẩu cần thiết để bảo vệ việc làm và ngành sản xuất Mỹ. Một số quảng cáo tranh cử của đảng này còn cáo buộc các đối thủ phản đối thuế quan đang đứng về phía Trung Quốc thay vì người lao động Mỹ.

Nhập cư tiếp tục là vấn đề quan trọng khác. Theo khảo sát của Fox News, cử tri Mỹ nhìn chung đánh giá đảng Cộng hòa có lợi thế hơn trong quản lý an ninh biên giới. Tuy nhiên, 59% người được hỏi cho rằng Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE), đơn vị tham gia chiến dịch trục xuất người nhập cư của chính quyền Trump, đã hành động quá mạnh tay.

Việc điều chỉnh ranh giới các khu vực bầu cử Hạ viện cũng ảnh hưởng đến cuộc cạnh tranh. Thông thường, Mỹ chỉ vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử sau mỗi cuộc điều tra dân số, tức khoảng 10 năm một lần. Tuy nhiên, sau khi ông Trump thúc giục các nghị sĩ Cộng hòa tại Texas điều chỉnh bản đồ nhằm tăng cơ hội giành ghế, cả hai đảng đã tham gia cuộc cạnh tranh vẽ lại ranh giới bầu cử ngay giữa thập niên.

Phân tích của NBC News hồi tháng 6 cho thấy các bản đồ mới có thể mang lại lợi thế tối đa 16 ghế cho đảng Cộng hòa, so với 6 ghế cho đảng Dân chủ. Dù vậy, các chuyên gia dự báo tác động cuối cùng có thể nhỏ hơn do xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ trên phạm vi toàn quốc.

Một vấn đề khác khiến kết quả bầu cử có thể mất nhiều ngày mới được xác định là sự khác biệt trong quy trình tổ chức và kiểm phiếu giữa các bang. Theo AP, Mỹ có hơn 10.000 đơn vị quản lý bầu cử riêng biệt. Quy định về giấy tờ nhận dạng, bỏ phiếu qua thư, thiết bị bỏ phiếu và thời hạn kiểm phiếu có thể khác nhau đáng kể giữa các địa phương.

Tại Pennsylvania và Wisconsin, việc xử lý phiếu bầu qua đường bưu điện chỉ được bắt đầu từ ngày bầu cử, trong khi một số bang khác cho phép thực hiện công đoạn này sớm hơn. California chấp nhận những phiếu gửi qua bưu điện đến sau ngày bỏ phiếu nếu được đóng dấu bưu điện đúng hạn và đáp ứng quy định tiếp nhận.

Các hãng truyền thông Mỹ thường sử dụng kết quả kiểm phiếu từng phần kết hợp mô hình thống kê để dự báo ứng viên chiến thắng trong đêm bầu cử. Tuy nhiên, đây không phải kết quả chính thức. Tại California, các hạt có thời hạn đến ngày 3/12 để hoàn tất chứng nhận kết quả.

Một số bang còn áp dụng phương thức bỏ phiếu theo thứ tự ưu tiên, trong đó cử tri xếp hạng ứng viên thay vì chỉ chọn một người. Nếu không ai đạt đa số ở vòng đầu, phiếu được phân bổ lại theo các lựa chọn tiếp theo. Tại Alaska, vòng kiểm phiếu theo phương thức này dự kiến diễn ra ngày 18/11.