Nhà đầu tư ngoại đồng loạt hiến kế để Việt Nam hút FDI chất lượng cao

Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vừa trở thành tâm điểm tại Hội nghị toàn quốc do Bộ Chính trị tổ chức sáng 30/6. Không chỉ nhận được sự đánh giá tích cực từ các cơ quan quản lý, nghị quyết còn ghi nhận sự hưởng ứng mạnh mẽ của nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, với điểm chung là kỳ vọng Việt Nam chuyển từ mục tiêu thu hút nhiều vốn sang thu hút dòng vốn có chất lượng cao hơn.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, ông Takuya Sahashi, Phó Chủ tịch Mitsubishi Corporation Việt Nam, cho rằng Nghị quyết 10 tạo nền tảng quan trọng để tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI. Theo ông, doanh nghiệp Nhật Bản nhiều năm qua đã mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực thiết bị vận tải, điện tử và bán dẫn, đồng thời tham gia đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Niềm tin đó cũng được phản ánh qua kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản. Ông Sahashi cho biết 57% doanh nghiệp Nhật đang có kế hoạch mở rộng hoạt động tại Việt Nam, mức cao nhất trong khu vực ASEAN. Để tận dụng cơ hội này, ông đề xuất Chính phủ xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, tăng cường các chương trình kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các ngành công nghiệp thế hệ mới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một nội dung khác được cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đặc biệt quan tâm là chất lượng nguồn nhân lực. Theo ông Sahashi, nhiều doanh nghiệp Nhật đã đầu tư đáng kể vào đào tạo đội ngũ kỹ sư và quản lý tại Việt Nam, vì vậy Chính phủ cần nghiên cứu thêm các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho giáo dục, đào tạo và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Ở góc độ nhà đầu tư tài chính, ông Dominic Scriven, Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Dragon Capital, đánh giá Nghị quyết 10 có ý nghĩa đặc biệt khi lần đầu khẳng định khu vực FDI là một bộ phận không tách rời của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu thu hút vốn phải gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và phát triển bền vững thay vì đánh đổi môi trường hay an sinh xã hội.

Theo ông Dominic Scriven, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần đồng thời phát triển mạnh thị trường vốn. Ông cho rằng khoảng cách chi phí vốn hiện nay vẫn rất lớn khi Chính phủ có thể phát hành trái phiếu kỳ hạn 10 năm với lãi suất khoảng 4%/năm, trong khi nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận lãi suất 10-12%/năm nếu phát hành trái phiếu kỳ hạn 3 năm. Đây là một trong những điểm nghẽn cần được thu hẹp để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ đó, Chủ tịch Dragon Capital đề xuất 5 nhóm giải pháp. Thứ nhất, nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI giữ lại lợi nhuận tại Việt Nam, trong đó xem xét trả lãi cho các khoản tiền gửi USD của doanh nghiệp FDI trong hệ thống ngân hàng. Thứ hai, đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán lên thị trường mới nổi trước năm 2030 thông qua việc xử lý bài toán giới hạn sở hữu nước ngoài và hoàn thiện cơ chế giao dịch ngoại hối.

Thứ ba, ông đề nghị sửa đổi điều kiện niêm yết trên thị trường chứng khoán đối với các doanh nghiệp công nghệ, AI và kinh tế số. Theo ông, quy định không cho phép doanh nghiệp còn lỗ hoặc có lỗ lũy kế niêm yết đang trở thành rào cản đối với các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, vốn thường phải chấp nhận thua lỗ trong giai đoạn đầu để mở rộng quy mô.

Hai đề xuất còn lại là đẩy nhanh việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, đồng thời phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước nhằm tạo nền tảng dài hạn cho thị trường vốn. Dragon Capital cũng cam kết tiếp tục làm cầu nối thu hút dòng vốn quốc tế, đồng hành cùng Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong lộ trình nâng hạng thị trường.

Từ góc nhìn của địa phương, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho rằng Nghị quyết 10 đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy thu hút FDI bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng thể chế và hệ sinh thái đầu tư. Theo ông, TP.HCM hiện có 20.259 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 142 tỷ USD từ 152 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thành phố thu hút hơn 6,8 tỷ USD, tương đương 62% kế hoạch cả năm, trong khi khu vực FDI đóng góp khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, nhu cầu vốn trong giai đoạn tới là rất lớn. Theo ông Nguyễn Văn Được, Việt Nam cần khoảng 1.500-1.600 tỷ USD vốn đầu tư trong giai đoạn 2026-2035 nhưng ngân sách chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%. Riêng TP.HCM cần khoảng 3,2 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, song ngân sách mới cân đối được khoảng 1,2 triệu tỷ đồng, đồng nghĩa còn thiếu gần 2 triệu tỷ đồng cần huy động từ khu vực tư nhân và dòng vốn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo TP.HCM cho rằng việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ nhằm thu hút các quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư và tổ chức tài chính toàn cầu mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn, tiếp nhận công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị hiện đại. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam chuyển từ thu hút FDI theo quy mô sang thu hút FDI theo chất lượng, đúng tinh thần mà Nghị quyết 10 đặt ra.