Hiệu suất đầu tư âm sau 9 tháng, “cá mập” PYN Elite chỉ ra nút thắt lớn của thị trường

Báo cáo tháng 9/2026 của PYN Elite cho thấy quỹ đầu tư Phần Lan chuyên tập trung vào thị trường Việt Nam tiếp tục trải qua một tháng khó khăn khi NAV giảm 6,34%, mạnh hơn mức giảm khoảng 3,5% của VN-Index.

Lũy kế 9 tháng, hiệu suất của PYN Elite ở mức âm 12,67%; nếu tính trong 12 tháng gần nhất, mức giảm lên tới 19,47%. Tại ngày 30/9, giá trị tài sản ròng đạt 501,78 euro/chứng chỉ quỹ, tổng tài sản quản lý còn khoảng 805,36 triệu euro. Đến ngày 5/10, NAV tiếp tục lùi về 491,721 euro, giảm thêm gần 2% so với cuối tháng 9.

STB tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất, top 10 nắm gần 80% danh mục

Diễn biến tháng 9 nối dài một năm nhiều biến động của PYN Elite. Quỹ từng tăng hơn 7% trong tháng 1, nhưng giảm 9,57% trong tháng 3 và 8,47% trong tháng 7. Sau nhịp hồi 5,54% trong tháng 8, NAV lại đi xuống trong tháng kế tiếp.

Dù hiệu suất kém tích cực, cấu trúc danh mục cho thấy PYN Elite chưa chuyển sang trạng thái phòng thủ.

Cuối tháng 9, Sacombank (STB) tiếp tục là khoản đầu tư lớn nhất với tỷ trọng 18,2%, tiến sát giới hạn tối đa 20% mà quỹ áp dụng cho một cổ phiếu. Hòa Phát (HPG) đứng thứ hai với 14,3%, Thế Giới Di Động (MWG) chiếm 10,2% và FPT ở mức 8,9%.

Chỉ riêng 4 khoản đầu tư này đã chiếm hơn một nửa tổng tài sản. Các vị trí tiếp theo trong top 10 gồm Vietnam Airlines 6,3%, VIB 5,5%, OCB 4,8%, ACV 4%, SHS 3,8% và DNSE 3,4%.

Tổng cộng, 10 cổ phiếu lớn nhất chiếm khoảng 79,4% danh mục, phản ánh mức độ tập trung cao trong chiến lược của PYN Elite. Riêng ba ngân hàng STB, VIB và OCB chiếm khoảng 28,5%.

Trong thư gửi nhà đầu tư trước đó, nhà quản lý quỹ Petri Deryng cho biết PYN đã chủ động chốt lời một phần danh mục ngân hàng trong khoảng một năm để dành nguồn vốn cho các ý tưởng đầu tư mới. Tuy vậy, STB vẫn được giữ ở vị trí trọng yếu.

PYN bắt đầu đầu tư Sacombank từ tháng 11/2022. Đến giữa tháng 9/2026, quỹ cho biết khoản đầu tư này đã mang lại tổng lợi nhuận hơn 150 triệu euro, trong đó khoảng 65 triệu euro đã được hiện thực hóa thông qua các đợt bán bớt cổ phiếu, một phần nhằm giữ tỷ trọng STB dưới giới hạn 20%.

Trong tháng 9, hiệu suất danh mục chịu sức ép từ một số cổ phiếu giảm mạnh. SHS mất 17,7%, Đất Xanh Services giảm 15,8% và Khang Điền giảm 15,7%. Ngược lại, YeaH1 tăng 5,7%, MIC tăng 1,6% và FPT Retail tăng 0,8%.

PYN cũng thừa nhận năm 2026 là giai đoạn khó khăn với nhiều quỹ chủ động tại Việt Nam. Theo dữ liệu quỹ dẫn lại từ Bloomberg, tính đến cuối tháng 8, PYN Elite giảm 7,7% nếu quy đổi theo USD, VinaCapital VOF giảm 6,6%, Dragon Capital VEIL giảm 5,4% và Vietnam Holding giảm 8,5%.

Một nguyên nhân được PYN chỉ ra là mức tăng của VN-Index chịu ảnh hưởng lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa cao, đặc biệt VIC, trong khi nhiều doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng lại ghi nhận diễn biến giá kém thuận lợi. PYN không nắm giữ VIC và cho rằng việc đứng ngoài cổ phiếu này đã ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất tương đối của quỹ so với chỉ số.

PYN Elite cho rằng nút thắt nằm ở thanh khoản

Dù diễn biến giá cổ phiếu chưa thuận lợi, PYN Elite vẫn giữ quan điểm tích cực về nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp.

Theo quỹ, lợi nhuận các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong nửa đầu năm tăng khoảng 46%. Sau khi loại trừ các yếu tố bất thường, PYN ước tăng trưởng lợi nhuận cả năm có thể đạt khoảng 20-25%.

Trong khi đó, phần lớn thị trường nếu loại nhóm Vingroup đang giao dịch quanh mức P/E khoảng 8,8 lần dựa trên dự báo đồng thuận của Bloomberg cho năm 2027.

Đây là cơ sở để quỹ tiếp tục nắm tỷ trọng lớn tại HPG, MWG và FPT. Với FPT, PYN quan tâm tới lượng hợp đồng mới và nhu cầu đối với tích hợp hệ thống, giải pháp công nghệ thông tin và phát triển ứng dụng. Với MWG, quỹ nhấn mạnh tốc độ mở mới cửa hàng và tăng trưởng doanh thu cao của Bách Hóa Xanh.

Tuy nhiên, theo PYN, vấn đề lớn của chứng khoán Việt Nam trong năm nay không nằm ở lợi nhuận doanh nghiệp mà ở thanh khoản tiền tệ.

Cán cân thương mại suy yếu trong phần lớn năm, cùng giá dầu và chi phí linh kiện nhập khẩu tăng, đã hút bớt thanh khoản khỏi hệ thống. Trong bối cảnh cung tiền tăng chậm hơn nhu cầu tín dụng, lãi suất và lợi suất trái phiếu Chính phủ đi lên, khiến một phần dòng tiền trong nước dịch chuyển từ cổ phiếu sang tiền gửi.

PYN cho biết thanh khoản giao dịch trên thị trường chứng khoán trong mùa hè chỉ bằng khoảng một nửa cùng kỳ năm trước, trong khi tháng 9 ghi nhận mức thấp nhất trong 18 tháng.

Điểm mà quỹ đang kỳ vọng là sự cải thiện của cán cân thương mại. Sau giai đoạn thâm hụt, tháng 8 gần trở lại trạng thái cân bằng và đến tháng 9 chuyển sang thặng dư 1,27 tỷ USD. Theo PYN, diễn biến này có thể tạo thêm dư địa để Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ thanh khoản, qua đó giảm sức ép lên mặt bằng lãi suất.

PYN Elite cũng tiếp tục đặt kỳ vọng dài hạn vào quá trình nâng hạng thị trường. Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi của FTSE từ ngày 21/9, dù tác động ban đầu của dòng vốn thụ động chưa rõ nét do thanh khoản yếu và môi trường lãi suất còn bất lợi.

Theo quỹ, việc nâng hạng cùng những cải cách như hệ thống KRX, loại bỏ yêu cầu pre-funding và kỳ vọng triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) có thể mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Với PYN Elite, triển vọng cuối năm vì vậy phụ thuộc không chỉ vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, mà quan trọng hơn là khả năng cải thiện thanh khoản của nền kinh tế và sự trở lại của dòng tiền trên thị trường chứng khoán.