Hàng tỷ USD đang chảy vào AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đang xuất hiện một sự dịch chuyển đáng chú ý. Nếu như trước đây các dự án FDI chủ yếu tập trung vào dệt may, điện tử lắp ráp hay sản xuất thâm dụng lao động, thì những tháng đầu năm 2026, tâm điểm đã chuyển sang các lĩnh vực công nghệ cao như trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và nghiên cứu phát triển.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng lĩnh vực chế biến, chế tạo thu hút 15,01 tỷ USD, chiếm hơn 60% tổng vốn đăng ký và tăng 44,3%.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở chất lượng của các dự án mới. Nhiều khoản đầu tư lớn hiện tập trung vào các lĩnh vực được xem là nền tảng của nền kinh tế số trong thập niên tới. Tại TP.HCM, cuối tháng 4 vừa qua, bốn dự án công nghệ cao với tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư tại Khu Công nghệ cao. Trong đó nổi bật là hai trung tâm dữ liệu quy mô lớn với tổng vốn gần 1 tỷ USD do các nhà đầu tư đến từ Singapore phát triển.

Cùng với đó, liên doanh giữa Accelerated Infrastructure Capital (AIC), Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc (KBC) và các đối tác quốc tế cũng công bố dự án trung tâm dữ liệu AI trị giá khoảng 2,1 tỷ USD tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung. Giai đoạn đầu của dự án dự kiến vận hành nhà máy AI công suất 50 MW với khoảng 28.000 GPU phục vụ nhu cầu điện toán hiệu năng cao.

Không chỉ TP.HCM, nhiều địa phương khác cũng đang hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới. Tại Thái Nguyên, Posco Future M của Hàn Quốc đầu tư 282 triệu USD xây dựng nhà máy vật liệu cực âm than chì nhân tạo phục vụ ngành pin lithium-ion. Tại Phú Thọ, BYD quyết định tăng thêm 479 triệu USD vốn đầu tư, nâng tổng quy mô dự án điện tử tại Việt Nam lên 890 triệu USD.

Những dự án này cho thấy Việt Nam đang dần được nhìn nhận như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, thay vì chỉ là một trung tâm sản xuất chi phí thấp như trước đây.

Theo các chuyên gia, điểm khác biệt của làn sóng FDI hiện nay nằm ở hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng. Các dự án AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu hay vật liệu công nghệ cao không chỉ mang lại vốn đầu tư mà còn tạo cơ hội chuyển giao công nghệ, nâng cao kỹ năng lao động và thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, cơ hội đi kèm với những yêu cầu mới. Ông Mickaël Driol, Tổng giám đốc Mekong Partners, cho rằng trong giai đoạn tới, năng lực cạnh tranh của Việt Nam sẽ không chỉ được đo bằng các chính sách ưu đãi mà còn bằng khả năng thực thi. Những yếu tố như hạ tầng điện, quỹ đất, tiến độ phê duyệt dự án và tính nhất quán của chính sách sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Đặc biệt, sự bùng nổ của các dự án AI và trung tâm dữ liệu đang đặt ra áp lực lớn lên hệ thống năng lượng. Đây là nhóm dự án có nhu cầu điện rất cao và đòi hỏi nguồn cung ổn định trong dài hạn. Điều đó khiến việc phát triển năng lượng tái tạo, nâng cấp lưới truyền tải và bảo đảm an ninh năng lượng trở thành một phần không thể tách rời trong chiến lược thu hút FDI chất lượng cao.

Sau nhiều năm cạnh tranh bằng chi phí lao động và vị trí địa lý, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới của cuộc đua thu hút vốn ngoại. Thước đo thành công sẽ không còn là số lượng dự án hay tổng vốn đăng ký, mà là khả năng trở thành điểm đến của các dòng vốn công nghệ cao, nơi giá trị lớn nhất không nằm ở nhà máy, mà ở dữ liệu, công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo.