Thị trường dầu mỏ vừa nhận được tín hiệu quan trọng từ Hormuz

Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đang dần được khôi phục sau thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, qua đó giúp hạ nhiệt những lo ngại về đứt gãy nguồn cung năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, giới vận tải biển cho rằng quá trình trở lại trạng thái bình thường có thể mất thêm nhiều tuần khi các rủi ro an ninh vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/6 cho biết các tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển trở lại qua eo biển Hormuz, trong đó có nhiều tàu chở dầu, sau khi Washington và Tehran đạt được một thỏa thuận điện tử nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.

"Các tàu thuyền đang bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu rời khỏi eo biển Hormuz. Chúng đang đi dọc theo phía Nam, hoàn toàn an toàn, bảo mật và nguyên vẹn", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho biết các điều khoản của thỏa thuận đang được triển khai, dù một số nội dung kỹ thuật liên quan đến cơ chế vận hành dài hạn tại eo biển Hormuz vẫn cần tiếp tục được đàm phán.

Theo truyền thông Iran, Tehran sẽ cho phép các tàu thuyền quá cảnh miễn phí trong vòng 60 ngày nhằm tạo điều kiện cho tiến trình thương lượng tiếp theo. Sau giai đoạn này, Iran có thể áp dụng cơ chế thu phí đối với hoạt động hàng hải đi qua eo biển.

Những tín hiệu tích cực từ khu vực Trung Đông đã ngay lập tức tác động tới thị trường năng lượng. Giá dầu thô giảm mạnh trong phiên giao dịch đầu tuần khi nhà đầu tư kỳ vọng dòng chảy năng lượng toàn cầu sẽ sớm được khôi phục sau nhiều tháng gián đoạn.

Eo biển Hormuz được xem là một trong những "yết hầu" của thị trường năng lượng thế giới khi khoảng một phần năm lượng dầu giao dịch toàn cầu phải đi qua tuyến đường này. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể tạo ra những cú sốc lớn đối với giá dầu, lạm phát và chi phí vận tải trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, dù hoạt động lưu thông đã bắt đầu được nối lại, giới vận tải biển vẫn tỏ ra thận trọng. Theo ông Jakob Larsen, Giám đốc An toàn và An ninh của Hiệp hội Chủ tàu BIMCO, một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay là hệ thống thủy lôi được triển khai trong giai đoạn căng thẳng vẫn chưa được xử lý hoàn toàn.

Việc rà phá thủy lôi là quá trình phức tạp, đòi hỏi các năng lực quân sự chuyên biệt như tàu rà phá thủy lôi, trực thăng và các phương tiện điều khiển từ xa. Ngay cả khi một hành lang hàng hải được xác nhận an toàn, nguy cơ tái triển khai thủy lôi vẫn không thể loại trừ hoàn toàn.

Theo BIMCO, hoạt động vận tải hiện chủ yếu được thực hiện thông qua các hành lang hẹp dọc theo bờ biển Iran và Oman. Điều này làm gia tăng nguy cơ ùn tắc cục bộ và có thể kéo dài thời gian phục hồi của chuỗi logistics năng lượng toàn cầu.

Ngoài vấn đề an ninh, nhiều câu hỏi quan trọng vẫn chưa có lời giải rõ ràng, bao gồm cơ chế phối hợp giữa các lực lượng hải quân, lộ trình di chuyển của tàu thương mại cũng như các phương án ứng phó khẩn cấp trong trường hợp xuất hiện sự cố mới.

Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục tăng dần trong những tuần tới, song cần thêm thời gian để hệ thống vận tải trở lại trạng thái bình thường.

Theo đánh giá của giới quan sát, kịch bản tích cực nhất đối với thị trường năng lượng hiện nay là quá trình khôi phục lưu thông diễn ra thuận lợi, giúp nguồn cung dầu thô và khí đốt được nối lại ổn định. Trong trường hợp đó, áp lực lên giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục giảm bớt, qua đó hỗ trợ triển vọng lạm phát và tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, nếu các vấn đề an ninh hàng hải kéo dài hoặc tiến trình thực thi thỏa thuận giữa Mỹ và Iran phát sinh trở ngại, thị trường dầu mỏ nhiều khả năng vẫn sẽ duy trì trạng thái nhạy cảm với các thông tin địa chính trị trong thời gian tới.

Nói cách khác, việc các tàu thuyền bắt đầu quay trở lại eo biển Hormuz là tín hiệu tích cực đầu tiên sau nhiều tháng căng thẳng. Nhưng để tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới thực sự vận hành bình thường trở lại, thị trường có lẽ vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng mức độ bền vững của thỏa thuận vừa đạt được.