Ngân hàng Nhà nước họp khẩn, 46 ngân hàng cam kết giảm lãi suất

Ngày 9/4, dưới sự chủ trì của Thống đốc Phạm Đức Ấn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam triệu tập cuộc họp với 46 ngân hàng thương mại. Kết quả đáng chú ý là sự đồng thuận giảm lãi suất huy động và cho vay, trong bối cảnh lãi suất thị trường có xu hướng nhích lên trở lại từ đầu năm.

Theo số liệu từ Vụ Chính sách tiền tệ, 3 tháng đầu năm 2026 tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 2,65%, đạt 19,08 triệu tỷ đồng. Mức tăng này vẫn tương đối khiêm tốn so với định hướng tăng trưởng tín dụng 15% cho cả năm, phản ánh cầu vốn chưa thực sự bứt tốc như kỳ vọng chính sách.

Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đã có dấu hiệu tăng trở lại trong thời gian gần đây, đặt ra áp lực điều hành không nhỏ. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu đi lên, nguy cơ lạm phát nhập khẩu quay trở lại đang trở thành biến số mà cơ quan điều hành buộc phải tính đến.

Ngân hàng Nhà nước cho biết đã phải duy trì lãi suất điều hành ở mức thấp và linh hoạt sử dụng nghiệp vụ thị trường mở để hỗ trợ thanh khoản. Việc chào mua giấy tờ có giá với kỳ hạn đa dạng và khối lượng phù hợp cho thấy định hướng giữ ổn định chi phí vốn, dù áp lực bên ngoài không hề suy giảm.

Tuy nhiên, việc 46 ngân hàng thương mại cùng cam kết giảm lãi suất không đơn thuần là động thái kỹ thuật. Đây là phản ứng chính sách mang tính điều phối, trong bối cảnh nhu cầu vốn trong nước gia tăng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng, trong khi khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp vẫn còn phân hóa.

Một điểm cần lưu ý là định hướng tín dụng tiếp tục siết chặt với các lĩnh vực rủi ro, đặc biệt là bất động sản. Dòng vốn được yêu cầu chuyển dịch sang sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, nhằm kiểm soát nợ xấu và đảm bảo an toàn hệ thống — một thông điệp nhất quán nhưng không dễ thực thi trong thực tế.

Phát biểu tại cuộc họp, Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh việc giám sát chặt chẽ lãi suất niêm yết và thực tế triển khai. Điều này hàm ý rằng, cam kết giảm lãi suất sẽ không chỉ dừng ở tuyên bố, mà có thể đi kèm các biện pháp thanh tra và xử lý nếu không tuân thủ.

Vấn đề nằm ở chỗ, dư địa giảm lãi suất không còn quá rộng khi áp lực lạm phát và tỷ giá vẫn hiện hữu. Nếu chi phí vốn đầu vào không giảm tương ứng, việc hạ lãi suất cho vay có thể ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của ngân hàng, từ đó tác động ngược trở lại năng lực cung ứng tín dụng.

Ở chiều ngược lại, nếu việc giảm lãi suất được thực thi thực chất, đây sẽ là lực đẩy quan trọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí tài chính trong bối cảnh phục hồi còn mong manh. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ vốn và niềm tin thị trường những yếu tố không thể cải thiện chỉ bằng mệnh lệnh hành chính.

Cam kết lần này, vì vậy, mang ý nghĩa như một phép thử chính sách. Nó phản ánh nỗ lực giữ cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát rủi ro, trong một môi trường mà các biến số bên ngoài vẫn liên tục dịch chuyển.

Trong ngắn hạn, thị trường có thể ghi nhận tác động tâm lý tích cực. Nhưng về trung hạn, việc lãi suất có thực sự giảm bền vững hay không sẽ phụ thuộc vào điều kiện đi kèm từ thanh khoản hệ thống, áp lực lạm phát cho đến chất lượng tín dụng.

Một chu kỳ lãi suất thấp, nếu có, sẽ không đến từ cam kết, mà từ khả năng hấp thụ rủi ro của toàn hệ thống. Và ở thời điểm hiện tại, điều kiện đó vẫn chưa thực sự rõ ràng.