NHNN bơm thanh khoản, phát tín hiệu kiểm soát khi lãi suất tăng nóng

Cụ thể, mặt bằng lãi suất có dấu hiệu tăng nhanh trong tháng 3/2026 đang buộc cơ quan điều hành phải phát tín hiệu can thiệp sớm. Sau giai đoạn duy trì ổn định, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng đã vượt 8%/năm, thậm chí lên tới 9–9,2%/năm ở một số kỳ hạn dài, cho thấy áp lực thanh khoản đang gia tăng rõ rệt.

Diễn biến này không chỉ đến từ cạnh tranh huy động vốn mà phản ánh sự lệch pha giữa tín dụng và dòng tiền đầu vào. Khi nhu cầu tín dụng tăng tốc trở lại, trong khi dòng tiền nhàn rỗi có xu hướng dịch chuyển sang các kênh như vàng, các ngân hàng buộc phải nâng lãi suất để giữ chân người gửi tiền, qua đó tạo ra một vòng xoáy tăng chi phí vốn.

Áp lực thanh khoản cũng thể hiện rõ trên thị trường liên ngân hàng. Có thời điểm, lãi suất kỳ hạn ngắn đã tăng vọt lên khoảng 12%/năm – mức cao bất thường, phản ánh trạng thái căng thẳng mang tính cục bộ. Đây là tín hiệu buộc Ngân hàng Nhà nước phải có phản ứng nhanh nhằm tránh lan sang mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.

Trong tuần cuối tháng 3, Ngân hàng Nhà nước đã chuyển sang trạng thái bơm ròng hơn 33.000 tỷ đồng, đồng thời triển khai các phiên cho vay trên thị trường mở (OMO) với tổng quy mô gần 200.000 tỷ đồng, lãi suất khoảng 4,5%/năm. Động thái này nhằm hỗ trợ thanh khoản hệ thống và hạ nhiệt áp lực lãi suất ngắn hạn.

Cùng với các công cụ thị trường, cơ quan điều hành cũng phát đi thông điệp chính sách rõ ràng. Thông qua Công văn số 2342/NHNN-CSTT, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng tuân thủ quy định về lãi suất, tăng cường kiểm soát nội bộ và công khai minh bạch thông tin, đồng thời nhấn mạnh việc cân đối nguồn – sử dụng vốn để tránh gây xáo trộn thị trường.

Thông điệp quan trọng hơn nằm ở định hướng dòng tín dụng. Thay vì chạy theo cuộc đua lãi suất đầu vào, các ngân hàng được yêu cầu tập trung vốn vào lĩnh vực sản xuất – kinh doanh và các động lực tăng trưởng, qua đó giảm áp lực chi phí vốn lan sang nền kinh tế.

Ở góc độ quốc tế, áp lực điều hành còn đến từ chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Khi lạm phát tại Mỹ vẫn duy trì ở mức cao và giá năng lượng biến động mạnh, khả năng duy trì lãi suất cao kéo dài khiến chênh lệch lãi suất VND–USD chịu sức ép, buộc Việt Nam phải duy trì mức hấp dẫn tương đối để ổn định tỷ giá.

Điều này khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ trong nước trở nên hạn chế. Ngân hàng Nhà nước đồng thời phải theo đuổi nhiều mục tiêu: hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá – trong bối cảnh các biến số bên ngoài ngày càng khó lường.

Tác động lan sang khu vực doanh nghiệp khi chi phí vốn có nguy cơ tăng trở lại. Với lãi suất cho vay thả nổi đang ở mức cao, nhóm doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn như bất động sản, xây dựng và sản xuất phụ thuộc vốn lưu động sẽ chịu áp lực rõ rệt về dòng tiền và khả năng tái cấp vốn.

Trên thị trường vốn, mặt bằng lãi suất cao cũng có thể kéo lợi suất trái phiếu doanh nghiệp tăng theo, đồng thời làm suy giảm sức hấp dẫn tương đối của kênh chứng khoán khi dòng tiền có xu hướng dịch chuyển về tiền gửi.

Trong bối cảnh đó, hệ thống ngân hàng đang vận hành trong trạng thái “cân bằng mong manh”: thanh khoản chưa đến mức căng thẳng diện rộng nhưng không còn dư địa dồi dào. Việc can thiệp sớm của Ngân hàng Nhà nước vì vậy mang ý nghĩa phòng ngừa, nhằm kiểm soát kỳ vọng thị trường trước khi hình thành một chu kỳ tăng lãi suất mới.

Bài toán đặt ra không chỉ là hạ nhiệt lãi suất trong ngắn hạn, mà là duy trì ổn định mặt bằng chi phí vốn trong một môi trường nhiều biến động. Và trong phép thử này, khả năng điều hành linh hoạt nhưng kỷ luật của nhà quản lý sẽ quyết định hướng đi của thị trường tiền tệ trong thời gian tới.