4 áp lực lớn khiến dư địa giảm lãi suất của NHNN ngày càng thu hẹp

Theo bà Nguyễn Huyền Dịu, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN, chính sách tiền tệ hiện phải theo đuổi đồng thời nhiều mục tiêu gồm hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Các công cụ như lãi suất, tỷ giá, tín dụng và nghiệp vụ thị trường mở đang được NHNN điều hành linh hoạt, phối hợp chặt với chính sách tài khóa để hạn chế rủi ro từ biến động bên ngoài.

Áp lực điều hành đang gia tăng khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục ở mức cao. Theo số liệu NHNN, tín dụng toàn nền kinh tế năm 2025 tăng 19,07%, mức cao nhất nhiều năm trở lại đây. Tính đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng tiếp tục tăng 4,42% so với đầu năm và tăng 18,26% so với cùng kỳ, đạt khoảng 19,42 triệu tỷ đồng.

Trong khi đó, thị trường vốn và trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa phục hồi đủ mạnh để chia sẻ vai trò dẫn vốn với hệ thống ngân hàng. Điều này khiến ngân hàng tiếp tục phải gánh phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng ngày càng cao.

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, bước sang giai đoạn 2026-2030, vai trò của ngành ngân hàng không chỉ dừng ở ổn định vĩ mô mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Tuy nhiên, việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao trong khi vẫn kiểm soát lạm phát đang tạo ra áp lực cân bằng chính sách rất lớn.

Rủi ro bên ngoài cũng đang làm bài toán lãi suất trở nên nhạy cảm hơn. Xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu và hàng hóa cơ bản biến động mạnh, làm gia tăng nguy cơ lạm phát toàn cầu. IMF mới đây cảnh báo kinh tế thế giới đang tiến gần “kịch bản bất lợi”, với tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống 2,5% nếu giá dầu tiếp tục duy trì quanh 100 USD/thùng.

Trong nước, áp lực tỷ giá và chi phí vốn cũng chưa giảm đáng kể. Cuối tháng 3/2026, NHNN đã phải ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai giải pháp ổn định lãi suất và minh bạch thông tin cho vay. Đầu tháng 4, cơ quan này tiếp tục làm việc trực tiếp với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng khả năng giảm sâu lãi suất hiện không lớn khi thanh khoản hệ thống vẫn chịu áp lực từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Trong bối cảnh đó, việc giảm lãi suất quá mạnh có thể tạo thêm sức ép lên tỷ giá, lạm phát và ổn định tài chính.

Bà Nguyễn Huyền Dịu thừa nhận dư địa chính sách tiền tệ hiện “rất hạn hẹp” nếu vẫn phải bảo đảm mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững. Theo bà Nguyễn Huyền Dịu, NHNN sẽ tiếp tục điều hành chính sách theo hướng linh hoạt, có liều lượng và thời điểm phù hợp với diễn biến thị trường trong và ngoài nước.

Các chuyên gia cho rằng để duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý trong dài hạn, Việt Nam cần giảm bớt áp lực lên hệ thống ngân hàng thông qua phát triển thị trường vốn, thúc đẩy giải ngân đầu tư công và nâng hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa với chính sách tiền tệ. Nếu không, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục phải “gánh” phần lớn mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế trong khi dư địa điều hành ngày càng thu hẹp.