Thanh khoản căng thẳng, ngân hàng bước vào cuộc đua lãi suất

Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn trong năm 2025 tiếp tục nới rộng, đẩy hệ thống ngân hàng vào trạng thái căng thẳng thanh khoản. Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), đến cuối năm 2025, khoảng cách tín dụng - huy động đã lên tới khoảng 1,6 triệu tỷ đồng, làm suy giảm đáng kể “bộ đệm” vốn của các nhà băng.

Ngành ngân hàng đối mặt sức ép thanh khoản khi tín dụng vượt huy động.

Áp lực này thể hiện rõ qua tỷ lệ LDR (dư nợ cho vay/vốn huy động) toàn ngành chạm 111% vào cuối quý III/2025 - mức cao nhất nhiều năm. Cùng lúc, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) giảm xuống dưới 22% khi dòng tiền nhàn rỗi dịch chuyển sang vàng, ngoại tệ và tài sản số, khiến chi phí vốn đầu vào gia tăng.

Trước tình trạng thiếu hụt, làn sóng tăng lãi suất huy động bùng lên từ quý IV/2025. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng bình quân vượt mốc 7,2%/năm tại nhiều ngân hàng, so với nền 4,8%/năm hồi tháng 9/2025. VNBA dự báo áp lực lãi suất còn kéo dài sang đầu năm 2026 do nhu cầu vốn mang tính chu kỳ dịp Tết.

Căng thẳng thanh khoản cũng lan sang thị trường liên ngân hàng. Trong tuần 12-16/1/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) hút ròng gần 29.900 tỷ đồng qua kênh OMO, nối tiếp tuần trước đó hút hơn 40.000 tỷ đồng. Diễn biến này đẩy lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh: qua đêm lên 4,17%/năm; 1 tuần 4,83%; 2 tuần vượt 5%; 1 tháng lên 6,45%/năm.

Nhóm phân tích của Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng đây là bước đi chủ động của NHNN nhằm rút bớt thanh khoản sau giai đoạn bơm mạnh cuối năm. Chứng khoán Vietcap dự báo mặt bằng lãi suất liên ngân hàng sẽ duy trì cao cho tới sau Tết Nguyên đán.

Bước sang 2026, nhu cầu tín dụng vẫn được dự báo tăng, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng và công nghệ cao. Theo Chứng khoán VNDIRECT, lãi suất huy động bình quân có thể tăng thêm 50-100 điểm cơ bản do áp lực kép từ tín dụng và giải ngân đầu tư công. Lãnh đạo BIDV nhận định tăng trưởng tín dụng nhiều khả năng vẫn cao hơn huy động 1-2%, khiến áp lực lãi suất nửa đầu năm khó tránh.