Kinh tế số Việt Nam tiến tới mốc 49 tỷ USD: Trí tuệ nhân tạo trở thành đòn bẩy tăng trưởng mới

Báo cáo thường niên e-Conomy SEA 2026 công bố ngày 5 tháng 11 năm 2026 bởi Tập đoàn công nghệ Google, Quỹ đầu tư Temasek và Đơn vị tư vấn quản trị Bain & Company ghi nhận nền kinh tế số Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, ngày càng được tiếp sức mạnh mẽ bởi các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thường nhật. Theo báo cáo, Việt Nam dự kiến chạm mốc 49 tỷ USD tổng giá trị hàng hoá (GMV) trong năm 2026 với mức tăng trưởng 20% so với cùng kỳ năm trước - đồng hạng với Malaysia để trở thành nền kinh tế số bứt phá nhanh nhất Đông Nam Á. Đà tăng tốc này được thúc đẩy bởi sự tăng trưởng hai chữ số trên cả bốn lĩnh vực cốt lõi, song hành cùng sự vươn lên của nhóm dịch vụ tài chính số và mức độ gắn kết AI sâu rộng của người tiêu dùng.

AI tạo đòn bẩy cho thương mại điện tử và du lịch trực tuyến

Sự liên kết chặt chẽ giữa công nghệ và hành vi tiêu dùng đang giúp hầu hết các lĩnh vực kinh tế số tại Việt Nam giữ vững đà mở rộng. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục giữ vị trí động lực tăng trưởng chính khi đóng góp tới 2/3 tổng quy mô nền kinh tế số. Lĩnh vực này đạt 32 tỷ USD trong năm 2026 (tăng 22% so với cùng kỳ) và được dự báo sẽ chạm mốc 61 tỷ USD vào năm 2030. Động lực bứt phá đến từ việc các nền tảng đẩy mạnh tích hợp AI nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp cận, nâng cao tỷ lệ chốt đơn và tự động hóa khâu vận hành cho người bán. Trong khi đó, du lịch trực tuyến tăng 15%, đạt 5 tỷ USD GMV, sánh ngang với Malaysia là thị trường có tốc độ mở rộng nhanh nhất khu vực. Đáng chú ý, các nền tảng AI tạo sinh (GenAI) chuyên biệt đã vượt qua mạng xã hội để trở thành lựa chọn phổ biến thứ hai khi người dùng lên kế hoạch chuyến đi. Sự lan tỏa này cũng ghi nhận ở mảng truyền thông trực tuyến với mức tăng 17% (đạt 7 tỷ USD) và mảng gọi xe công nghệ kết hợp giao đồ ăn tăng 17% (đạt 6 tỷ USD) trong bối cảnh các hãng xe điện đẩy mạnh cạnh tranh.

Tần suất gắn kết GenAI hàng ngày dẫn đầu khu vực bằng ngôn ngữ bản địa

Không chỉ ứng dụng trong dịch vụ, Việt Nam hiện đã vươn lên trở thành thị trường có mức độ gắn kết với AI cao nhất Đông Nam Á. Công nghệ GenAI chuyển dịch mạnh mẽ sang môi trường làm việc với 45 triệu người dùng (chiếm 65% lực lượng lao động), tạo ra 31 tỷ lượt truy vấn mỗi năm. Về tần suất, cứ 5 người dùng thì có 2 người sử dụng AI hàng ngày, với trung bình ít nhất 5 công cụ khác nhau. Xu hướng này định hình lại thói quen mua sắm khi 44% hành trình tiêu dùng khởi đầu từ AI và 4/5 người dùng sẵn sàng ủy thác việc mua sắm cho tác nhân AI. Đặc biệt, tiếng Việt chiếm tới 80% tổng số cuộc hội thoại AI - tỷ lệ sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ cao nhất nhóm SEA-6. Đánh giá về đà phát triển này, ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam, cho rằng sự nhạy bén của người Việt cùng các chính sách AI cấp quốc gia đang biến AI thường nhật thành đòn bẩy kinh tế bước ngoặt. Đồng quan điểm, ông Andrea Campagnoli, Đối tác Điều hành tại Bain & Company Việt Nam, nhấn mạnh nền tảng pháp lý và Quỹ Phát triển AI Quốc gia đang củng cố lợi thế này, song yếu tố quyết định thành công sẽ nằm ở khả năng tái định hình quy trình vận hành xoay quanh AI để tạo ra hiệu quả kinh doanh thực tế.

Dịch vụ tài chính số bứt phá và sự chuyển dịch của dòng vốn đầu tư

Sức bật của nền kinh tế số còn thể hiện rõ ở phân ngành tài chính. Trong đó, cho vay số nổi lên là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất khu vực khi tăng vọt 34% so với cùng kỳ, chạm mốc 14 tỷ USD dư nợ. Thanh toán số cũng tăng 21%, đạt 197 tỷ USD tổng giá trị giao dịch và hướng tới mốc 302 tỷ USD vào năm 2030, nhờ đòn bẩy từ mức tăng 38% của các giao dịch không tiền mặt. Song song đó, dòng vốn đầu tư tư nhân tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển chiến lược mang tính xây dựng hơn. Thay vì tập trung thu hút người dùng ngắn hạn, nhà đầu tư toàn cầu bắt đầu hướng dòng vốn vào các mô hình kinh doanh có hiệu quả sinh lời bền vững và các hạ tầng trọng điểm như trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn cùng các ngành công nghệ mới nổi.

Báo cáo e-Conomy SEA 2026 được phối hợp thực hiện bởi ba đơn vị uy tín toàn cầu: Google (tập đoàn công nghệ sở hữu Search, Maps, YouTube và Cloud), Temasek (quản lý danh mục đầu tư ròng 401 tỷ USD tính đến tháng 3/2026 với 13 văn phòng toàn cầu) và Bain & Company (đơn vị tư vấn quản trị vận hành tại 40 quốc gia). Sự kết hợp nghiên cứu này phản ánh bức tranh toàn cảnh và chính xác về vị thế kinh tế số của Việt Nam trong khu vực.

PV

.