FDI công nghệ cao: Việt Nam đang được chọn vì điều gì?

Nếu chỉ nhìn vào con số FDI kỷ lục năm 2025, câu chuyện kinh tế Việt Nam đầu 2026 có thể bị hiểu đơn giản là “tiền vẫn đang vào”. Nhưng, điều khiến giai đoạn này đáng chú ý không nằm ở quy mô vốn, mà ở những dấu hiệu cho thấy dòng vốn đang đổi vai trò – và Việt Nam cũng vậy.

Không chỉ là vốn vào, mà là vốn “chạm đất”

Điểm khác biệt đầu tiên nằm ở chỗ: dòng vốn không còn dừng ở cam kết.

Bước sang đầu năm 2026, các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, AI và công nghệ cao đã bắt đầu hiện diện bằng nhà máy, trung tâm R&D và dây chuyền sản xuất cụ thể. Theo TS Nguyễn Minh Phong, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam hiện nay không còn xoay quanh chi phí lao động, mà nằm ở khả năng cung ứng hạ tầng số và nguồn nhân lực có kỹ năng, đủ để tiếp nhận các yêu cầu công nghệ cao.

Nhận định này không đứng một mình. Việc Samsung duy trì các trung tâm R&D quy mô lớn tại Hà Nội, hay Intel và Apple tiếp tục mở rộng đầu tư tỷ USD, cho thấy Việt Nam đang được đặt vào những khâu cần sự ổn định dài hạn, thay vì chỉ tận dụng ngắn hạn.

Đặc biệt, phát biểu của ông Jensen Huang – CEO Nvidia – rằng Việt Nam có thể trở thành “quê hương thứ hai” của ngành bán dẫn, mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là dấu hiệu cho thấy, Việt Nam đã vượt qua ngưỡng “điểm đến tiềm năng” để trở thành một phương án chiến lược.

Dòng vốn đổi chất kéo theo doanh nghiệp Việt đổi vai

Tuy nhiên, dòng vốn dù lớn đến đâu cũng chỉ tạo tác động giới hạn nếu đứng tách rời nền kinh tế nội địa. Điểm đáng chú ý của giai đoạn này, là doanh nghiệp Việt bắt đầu xuất hiện trong cùng một chuỗi giá trị, không chỉ đứng ngoài hưởng lan tỏa.

Theo TS Cấn Văn Lực, nền tảng vĩ mô ổn định trong năm 2025 – lạm phát được kiểm soát, chính sách tài khóa chủ động và tiền tệ linh hoạt – đã tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước mở rộng quy mô, trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn. Đây là yếu tố then chốt, khiến dòng vốn ngoại và nội lực trong nước có thể “gặp nhau”.

Thực tế cho thấy, điều này không chỉ tồn tại ở các tập đoàn lớn. Một doanh nghiệp cơ khí chính xác tại Hà Nội cho biết, hiện hơn 40% sản phẩm đã đủ tiêu chuẩn cung ứng trực tiếp cho chuỗi sản xuất thiết bị điện tử của đối tác Mỹ và Nhật ngay tại Việt Nam – điều mà chính họ thừa nhận “5 năm trước chưa dám nghĩ tới”.

AI và bán dẫn không còn là khẩu hiệu

Sự hình thành hệ sinh thái AI và bán dẫn là minh chứng rõ nhất cho việc dòng vốn đang tạo ra thay đổi cấu trúc. Theo ông Vũ Quốc Huy – Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Việt Nam không đặt mục tiêu phát triển công nghệ cao một mình, mà chủ động hợp tác với các tập đoàn như Google, Meta, Nvidia để đi thẳng vào công nghệ lõi.

Con số hơn 50 doanh nghiệp thiết kế vi mạch, với khoảng 6.000 kỹ sư, cho thấy Việt Nam đã bắt đầu hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, từ thiết kế đến kiểm thử và đóng gói. Đây là điều kiện cần để dòng vốn công nghệ cao không chỉ vào rồi đi, mà ở lại và nhân lên.

Và năm 2026, sẽ là giai đoạn kiểm chứng rõ ràng nhất chất lượng của dòng vốn công nghệ cao vào Việt Nam. Khi các dự án bán dẫn, AI và R&D bước vào vận hành thực tế, hiệu quả không còn đo bằng số vốn đăng ký, mà bằng mức độ doanh nghiệp trong nước tham gia được vào chuỗi giá trị.