Các Ngân hàng trung ương vào thế khó: Khi mọi lựa chọn chính sách đều có chi phí

Các ngân hàng trung ương không còn đối mặt với một bài toán, mà là hai bài toán xung đột. Lạm phát có nguy cơ tăng trở lại do cú sốc năng lượng, trong khi tăng trưởng đã suy yếu sau chu kỳ thắt chặt. Khi hai biến số này đi ngược chiều chính sách, mọi lựa chọn đều có chi phí.

Theo ông Pierre Gramegna Tổng giám đốc ESM, chỉ cần lạm phát tăng thêm 1–1,5 điểm %, áp lực đã đủ lớn để trì hoãn nới lỏng. Nếu lên tới 2,5%, kịch bản đình lạm có thể bị kích hoạt. Điều đó đồng nghĩa: dư địa xoay trục chính sách gần như bị khóa.

Ở chiều chính sách, lựa chọn thứ nhất là giữ lãi suất cao. Điều này giúp kiểm soát lạm phát, nhưng kéo chi phí vốn lên và làm suy yếu tăng trưởng — đặc biệt khi nhu cầu toàn cầu đã có dấu hiệu giảm. Đây là con đường “đúng về lý thuyết”, nhưng ngày càng đắt đỏ về kinh tế.

Lựa chọn thứ hai là nới lỏng sớm. Nhưng theo ông François Villeroy de Galhau Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp, cú sốc hiện tại không chỉ ở năng lượng mà còn lan sang hàng hóa. Nếu lãi suất giảm khi lạm phát chưa ổn định, áp lực giá có thể quay lại mạnh hơn và kéo dài hơn.

Bài toán trở nên khó hơn vì mức độ bất định cao. Ông Olli Rehn Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan thừa nhận các nhà hoạch định chính sách “không có đủ thông tin để cam kết lộ trình lãi suất”. Khi dữ liệu không chắc chắn, mọi quyết định đều mang tính rủi ro.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đang chuyển sang trạng thái “phản ứng theo diễn biến”. Ông Joachim Nagel Chủ tịch Bundesbank mô tả cách tiếp cận là “họp đến đâu tính đến đó”, thay vì đưa ra định hướng dài hạn. Đây là dấu hiệu rõ nhất cho thấy chính sách đã mất đi tính chủ động.

Vấn đề không chỉ là lựa chọn giữa tăng trưởng và lạm phát, mà là thời điểm lựa chọn. Nếu hành động quá sớm, rủi ro lạm phát quay lại. Nếu hành động quá muộn, tăng trưởng có thể suy giảm sâu hơn. Khoảng sai lệch nhỏ về thời điểm có thể dẫn đến khác biệt lớn về hệ quả.

Trong khi đó, thị trường vẫn kỳ vọng vào khả năng nới lỏng trong tương lai gần. Điều này tạo thêm áp lực lên ngân hàng trung ương: không chỉ phải xử lý dữ liệu kinh tế, mà còn phải điều tiết kỳ vọng. Khi hai yếu tố này lệch nhau, chính sách càng khó thực thi.

Tóm lại, các ngân hàng trung ương đang bị kẹt trong một “hành lang hẹp”: không thể nới lỏng quá sớm, nhưng cũng khó duy trì thắt chặt quá lâu. Và trong một môi trường mà sai lầm chính sách có thể lan rộng ra toàn cầu, việc “không có lựa chọn tốt” mới chính là rủi ro lớn nhất.