Thị trường có đang đánh giá sai quỹ đạo lãi suất toàn cầu?

Đầu năm 2026, phần lớn thị trường tài chính toàn cầu cùng chia sẻ một niềm tin: các ngân hàng trung ương lớn sẽ tiếp tục hạ lãi suất sau khi lạm phát dần được kiểm soát. Kịch bản đó trở thành nền tảng cho đà tăng của nhiều loại tài sản, từ chứng khoán Mỹ, vàng cho tới các thị trường mới nổi.

Nhưng bước sang tháng 6, niềm tin ấy đang bắt đầu lung lay. Thay vì bàn về số lần cắt giảm lãi suất, giới đầu tư ngày càng phải đối mặt với một câu hỏi khác: liệu các ngân hàng trung ương có còn đủ điều kiện để tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ hay không?

Sự thay đổi xuất phát từ dữ liệu kinh tế hơn là những tuyên bố chính sách. Tại Mỹ, lạm phát vẫn duy trì trên mục tiêu của Fed, trong khi thị trường lao động chưa xuất hiện dấu hiệu suy yếu đáng kể. Tăng trưởng kinh tế tiếp tục giữ được sức chống chịu dù mặt bằng lãi suất đã ở vùng cao trong thời gian dài.

Điều đó khiến nhiều tổ chức tài chính lớn phải điều chỉnh dự báo. Reuters cho biết phần lớn chuyên gia kinh tế hiện dự báo Fed sẽ giữ lãi suất trong vùng 3,5%-3,75% xuyên suốt năm 2026. Goldman Sachs thậm chí đã lùi thời điểm kỳ vọng Fed bắt đầu giảm lãi suất sang năm 2027, thay vì cuối năm nay như dự báo trước đó.

Không chỉ Mỹ, xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều nền kinh tế phát triển. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 3%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%. Bà Isabel Schnabel, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, nhiều lần cảnh báo rằng cuộc chiến chống lạm phát vẫn chưa kết thúc, đặc biệt khi giá năng lượng còn tiềm ẩn nhiều biến động.

Bối cảnh địa chính trị là một nguyên nhân quan trọng. Cuộc xung đột tại Trung Đông từng đẩy giá dầu Brent vượt 118 USD/thùng trong quý II trước khi hạ nhiệt sau tín hiệu hòa giải giữa Mỹ và Iran. Dù dầu đã giảm về dưới 80 USD/thùng, cú sốc năng lượng vừa qua vẫn khiến các ngân hàng trung ương thận trọng hơn với nguy cơ lạm phát quay trở lại.

Chính vì vậy, thị trường bắt đầu chuyển từ trạng thái định giá “lãi suất giảm” sang định giá “lãi suất duy trì cao lâu hơn”. Sự thay đổi này được phản ánh rõ trên thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu dài hạn tại Mỹ, Đức, Nhật Bản và Australia đều có xu hướng tăng trong những tuần gần đây khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn.

Đối với các quỹ đầu tư, đây là tín hiệu quan trọng hơn nhiều so với các phát biểu chính sách. Thị trường trái phiếu thường là nơi phản ứng sớm nhất với các thay đổi của chu kỳ tiền tệ. Khi lợi suất dài hạn đi lên, điều đó cho thấy giới đầu tư đang chuẩn bị cho một môi trường chi phí vốn không còn rẻ như kỳ vọng trước đó.

Tác động của sự thay đổi này không diễn ra đồng đều giữa các nhóm tài sản. Những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay, các mô hình tăng trưởng dựa trên dòng tiền tương lai hoặc những thị trường cần liên tục thu hút vốn ngoại có thể chịu áp lực lớn hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp sở hữu bảng cân đối lành mạnh, dòng tiền ổn định và khả năng tạo lợi nhuận ngay trong hiện tại thường có khả năng chống chịu tốt hơn.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều nhà quản lý quỹ chuyển trọng tâm khỏi câu hỏi “Fed sẽ giảm lãi suất bao nhiêu lần”. Điều họ quan tâm hơn là tài sản nào đang được định giá dựa trên giả định tiền rẻ, và tài sản nào vẫn đủ hấp dẫn nếu mặt bằng lãi suất cao kéo dài thêm một hoặc hai năm nữa.

Có thể Fed vẫn sẽ hạ lãi suất trong tương lai. ECB và nhiều ngân hàng trung ương khác cũng chưa hoàn toàn đóng cánh cửa nới lỏng. Tuy nhiên, điều thị trường đang phải đối mặt hiện nay là xác suất của kịch bản đó đã thấp hơn đáng kể so với đầu năm.

Sau nhiều quý đặt cược vào tiền rẻ, dòng vốn toàn cầu đang bước vào giai đoạn đánh giá lại một giả định tưởng như đã trở thành đồng thuận. Và trong đầu tư, những thay đổi lớn nhất thường bắt đầu từ lúc thị trường nhận ra giả định của mình không còn chắc chắn như trước.