Lợi suất trái phiếu Mỹ vượt 5%, khả năng Fed tăng lãi suất tăng mạnh

Thị trường đang bắt đầu đặt cược vào một kịch bản từng bị xem là cực đoan hồi đầu năm: Fed có thể phải tăng lãi suất trở lại. Nhưng điều khiến giới đầu tư thực sự lo ngại không nằm ở thêm 25 điểm cơ bản, mà ở tín hiệu cho thấy Fed đang dần mất quyền kiểm soát kỳ vọng lạm phát dài hạn.

Áp lực lúc này không đến từ dữ liệu tăng trưởng, mà đến từ thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm cuối tuần trước đã vượt mốc 5%, lên mức cao nhất gần một năm, trước khi neo quanh 5,138% trong phiên đầu tuần. Trong khi đó, lợi suất kỳ hạn 2 năm – vốn phản ánh kỳ vọng chính sách của Fed – vẫn ở vùng 4,07%.

Khoảng cách này mang ý nghĩa quan trọng: thị trường đang tự nâng mặt bằng chi phí vốn dài hạn nhanh hơn tốc độ phản ứng của Fed. Nói cách khác, vấn đề hiện tại không còn nằm ở lãi suất ngắn hạn do Fed kiểm soát, mà là giá vốn dài hạn do thị trường tự định giá. Đây mới là tín hiệu khiến Phố Wall bắt đầu khó chịu.

Ông Ed Yardeni, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường Yardeni Research – chiến lược gia nổi tiếng từng đặt ra thuật ngữ “bond vigilantes” – cho rằng Fed có thể buộc phải hành động sớm hơn kỳ vọng chỉ để giành lại quyền dẫn dắt thị trường. Theo ông Ed Yardeni, khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 7 là “hoàn toàn có thể xảy ra”, dù cuộc họp tháng 6 nhiều khả năng vẫn giữ nguyên lãi suất.

Lập luận của ông Yardeni không xoay quanh việc nền kinh tế Mỹ quá nóng. Điều ông Ed Yardeni lo ngại là nếu Fed dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh phát tín hiệu quá mềm mỏng trong khi lợi suất dài hạn tiếp tục leo thang, thị trường sẽ hiểu rằng Fed đang tụt lại sau đường cong lạm phát. Đó là rủi ro lớn nhất với Warsh ngay khi vừa nhậm chức ngày 16/5.

Khác với ông Jerome Powell – người có nhiều năm xây dựng uy tín chống lạm phát – ông Kevin Warsh bước vào nhiệm kỳ trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh bởi căng thẳng Iran, lợi suất trái phiếu vượt 5% và kỳ vọng lạm phát bắt đầu nóng trở lại. Một phản ứng chậm có thể khiến thị trường yêu cầu mức premium rủi ro cao hơn để nắm giữ nợ Mỹ, qua đó tiếp tục đẩy chi phí vay dài hạn lên cao.

Nghịch lý nằm ở chỗ: một đợt tăng lãi suất lúc này có thể không nhằm siết nền kinh tế, mà để kéo lợi suất dài hạn xuống thấp hơn. Nếu Fed đủ cứng rắn, kỳ vọng lạm phát sẽ dịu lại, dòng tiền quay lại trái phiếu kho bạc dài hạn và lợi suất 10-30 năm có thể hạ nhiệt. Khi đó, chi phí vay thế chấp và tài chính doanh nghiệp thực tế lại mềm đi – đúng điều Nhà Trắng mong muốn.

“Bằng cách hành động cứng rắn ngay từ đầu, Warsh có thể đạt được điều ông Trump muốn: lợi suất dài hạn thấp hơn”, ông Ed Yardeni, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường Yardeni Research nhận định.

Tuy nhiên, phần lớn thị trường vẫn chưa tin Fed sẽ hành động sớm như vậy. Theo công cụ FedWatch của CME, xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 12 hiện khoảng 49%, trong khi khả năng tăng vào tháng 1/2027 ở mức 58%. Điều này cho thấy kịch bản cơ sở của giới đầu tư vẫn là Fed tiếp tục trì hoãn để quan sát diễn biến lạm phát năng lượng trong các quý tới.

Ông Jordan Rizzuto, Giám đốc đầu tư quỹ GammaRoad Capital Partners, cho rằng thị trường đang dần chấp nhận khả năng cú sốc giá hiện tại sẽ kéo dài hơn dự kiến ban đầu. Theo ông Jordan Rizzuto, bất kỳ giải pháp thực chất nào cho xung đột Trung Đông cũng cần thời gian, đồng nghĩa áp lực năng lượng khó sớm biến mất.

Trong khi đó, các nhà phân tích của ngân hàng BNP Paribas nhận định nếu Fed thực sự phải tăng lãi suất, thời điểm phù hợp nhiều khả năng sẽ là tháng 12. Định chế này cho rằng chính sách tiền tệ cuối cùng vẫn sẽ bị dẫn dắt bởi dữ liệu kinh tế thay vì cá tính của chủ tịch Fed.

Điều đáng chú ý là BNP Paribas cũng phân biệt rất rõ hai kiểu tăng lãi suất. Nếu Fed tăng lãi suất vì kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh và thất nghiệp thấp, thị trường chứng khoán có thể vẫn hấp thụ được. Nhưng nếu Fed bị ép tăng vì kỳ vọng lạm phát dài hạn mất kiểm soát, câu chuyện sẽ khác hoàn toàn. Khi đó, thị trường sẽ hiểu rằng Fed không còn đi trước lạm phát nữa, mà đang chạy theo nó.

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia vẫn cho rằng ngưỡng để Fed tăng lãi suất còn rất cao. Ông Mike Skordeles, Trưởng bộ phận Kinh tế Mỹ của công ty tư vấn tài chính Truist Advisory Services, nhận định thị trường cần chứng kiến một cú sốc dầu kéo dài tương tự giai đoạn sau xung đột Nga – Ukraine năm 2022 thì khả năng thắt chặt mới thực sự trở thành kịch bản cơ sở.

Quan điểm này phản ánh thực tế rằng Fed hiện chưa nhìn thấy dấu hiệu đủ mạnh cho một vòng xoáy lạm phát mới trên diện rộng. Dù giá năng lượng tăng, tiêu dùng Mỹ và thị trường lao động vẫn chưa phát tín hiệu mất kiểm soát. Tuy nhiên, thị trường trái phiếu đang gửi đi một cảnh báo khác.

Một khi lợi suất dài hạn duy trì trên 5%, áp lực sẽ không chỉ nằm ở chi phí vay mua nhà hay trái phiếu doanh nghiệp. Thị trường khi đó sẽ bắt đầu đặt câu hỏi lớn hơn: liệu Fed còn đủ khả năng neo giữ kỳ vọng lạm phát hay không. Và nếu câu trả lời ngày càng kém chắc chắn, khả năng Fed phải hành động sớm hơn dự kiến sẽ tăng lên đáng kể.