Hà Nội tính quy hoạch nhà ga đường sắt lớn phía Đông sông Hồng

Đề xuất đầu mối phía Đông Hà Nội kết nối sân bay Gia Bình

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa chủ trì cuộc họp với Bộ Xây dựng và các địa phương liên quan nhằm xem xét phương án kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô, trong đó tập trung vào hướng tuyến đường sắt và vị trí các nhà ga. Một trong những nội dung được Hà Nội đề xuất là nghiên cứu kết nối sân bay Gia Bình thông qua ga Gia Lâm.

Theo ông Vũ Đại Thắng, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã xác định định hướng phát triển đô thị đa trung tâm, mở rộng các cực tăng trưởng và đầu mối giao thông. Vì vậy, việc xây dựng mạng lưới đường sắt kết nối các cảng hàng không cần tính đến khả năng tiếp cận những trung tâm phát triển mới, thay vì chỉ tập trung vào khu vực nội đô lịch sử.

Trên cơ sở các phương án do đơn vị tư vấn nghiên cứu, cùng ý kiến của Bộ Xây dựng, tỉnh Bắc Ninh và các địa phương liên quan, lãnh đạo Hà Nội đề nghị ưu tiên hướng tuyến có cự ly ngắn nhất, thuận tiện cho hành khách và hạn chế việc phải chuyển tàu hoặc thay đổi phương tiện trong quá trình di chuyển.

Đối với mạng lưới đường sắt đô thị, Thành phố đề nghị giữ nguyên định hướng tuyến số 1 theo trục Bắc - Nam. Từ nền tảng này, các đơn vị tiếp tục nghiên cứu bổ sung nhánh kết nối khu vực ga Gia Lâm với trung tâm Hà Nội và mở rộng theo hướng phía Đông đến sân bay Gia Bình.

Việc lựa chọn phương án kết nối cũng phải bảo đảm tính thống nhất với quy hoạch đã được thông qua. Ông Vũ Đại Thắng lưu ý, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được thông qua, do đó những thay đổi lớn có thể kéo theo nhiều trình tự, thủ tục và ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án.

Theo định hướng này, Hà Nội ưu tiên bổ sung các kết nối trên nền quy hoạch hiện có, hạn chế điều chỉnh những nội dung lớn, đồng thời yêu cầu làm rõ tính khả thi, hiệu quả khai thác và khả năng tổ chức vận tải trong dài hạn.

Đáng chú ý, việc lựa chọn ga Gia Lâm làm đầu mối còn được đặt trong phương án nghiên cứu kết nối trực tiếp hai sân bay Gia Bình và Nội Bài bằng đường sắt.

Theo đó, hành khách quốc tế đến sân bay Gia Bình có thể di chuyển bằng tàu đến Nội Bài để tiếp tục hành trình bằng các chuyến bay nội địa và ngược lại. Phương án này đang được xem xét trong tổng thể tổ chức giao thông giữa các cảng hàng không thuộc vùng Thủ đô.

Về phía Bộ Xây dựng, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu hướng tuyến từ sân bay Gia Bình qua ga Gia Lâm vào trung tâm Hà Nội, đồng thời xác định rõ chức năng của từng đầu mối và vị trí bố trí nhà ga.

Trong đó, ga Gia Lâm cần được xem xét với vai trò kết nối nhiều loại hình đường sắt, gồm đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng và đường sắt đô thị.

Mục tiêu được đặt ra là lựa chọn phương án có cự ly ngắn, thời gian di chuyển nhanh, phấn đấu đưa thời gian đi lại từ trung tâm Hà Nội đến các cảng hàng không xuống khoảng 30 - 45 phút.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng đề nghị nghiên cứu tổ chức các đoàn tàu chạy thẳng đến sân bay, hạn chế dừng tại các ga trung gian. Nhà ga đường sắt cũng cần được bố trí trong khu vực cảng hàng không để tạo thuận lợi cho hành khách khi chuyển đổi phương thức vận tải.

Phương án tổ chức lại mạng lưới đường sắt Thủ đô

Phương án kết nối sân bay Gia Bình qua ga Gia Lâm được đặt ra trong bối cảnh mạng lưới đường sắt quốc gia đi qua Hà Nội đang được nghiên cứu tổ chức lại. Trước đó, vào tháng 9/2026, Cục Đường sắt Việt Nam đã đề xuất chuyển chức năng ga đầu mối hành khách quốc gia tại ga Hà Nội về hai khu vực Ngọc Hồi và Gia Lâm.

Theo phương án nghiên cứu, việc điều chỉnh chức năng các nhà ga sẽ gắn với tổ chức lại những hành lang đường sắt qua Thủ đô, tăng khả năng kết nối giữa hệ thống đường sắt quốc gia và mạng lưới đường sắt đô thị.

Cụ thể, tuyến đường sắt Bắc - Nam trong phạm vi từ ga Hà Nội đến ga Phủ Lý có chiều dài khoảng 56 km, hiện khai thác đường đơn, khổ 1.000 mm.

Sau khi tuyến đường sắt vành đai phía Đông được đưa vào vận hành, đoạn từ ga Hà Nội đến tổ hợp Ngọc Hồi được định hướng chuyển đổi chức năng thành đường sắt đô thị. Trong khi đó, đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên dài khoảng 26,5 km được nghiên cứu cải dịch, bố trí cùng hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Thay đổi đáng chú ý là chức năng ga đầu mối hành khách quốc gia sẽ không còn tập trung tại các ga Hà Nội, Giáp Bát và Long Biên như hiện nay. Thay vào đó, Ngọc Hồi được định hướng trở thành đầu mối hành khách phía Nam, còn Gia Lâm đảm nhiệm vai trò đầu mối phía Bắc của Thủ đô.

Theo phương án này, hành khách đi tàu quốc gia đến Hà Nội sẽ được đón, trả tại hai đầu mối Ngọc Hồi và Gia Lâm, sau đó tiếp tục di chuyển vào trung tâm bằng hệ thống đường sắt đô thị.

Đối với các hành trình đường sắt giữa những tỉnh phía Bắc và phía Nam, việc tổ chức vận tải chuyển tiếp sẽ được thực hiện thông qua tuyến vành đai phía Đông cùng các ga đầu mối.

Định hướng trên cũng phù hợp với quy hoạch điều chỉnh được Bộ Xây dựng công bố, trong đó xác định hai tổ hợp ga Ngọc Hồi và Gia Lâm giữ vai trò đầu mối hành khách quốc gia, kết nối với mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội. Không chỉ vận tải hành khách, phương án tổ chức lại mạng lưới đường sắt còn đề cập đến việc phân bố các đầu mối vận chuyển hàng hóa.

Theo đó, các ga xếp dỡ hàng hóa được đề xuất bố trí tại Thường Tín và Yên Thường. Hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa hai khu vực phía Bắc và phía Nam sông Hồng sẽ được tổ chức chuyển tiếp thông qua tuyến đường sắt vành đai phía Đông và các đầu mối mới.