Hơn 40.000 tỷ đồng "vẽ lại" bản đồ đường sắt Thủ đô: Ga Hà Nội không còn là đầu mối

Đề xuất "xóa" vai trò đầu mối của ga Hà Nội

Cục Đường sắt Việt Nam vừa có tờ trình chính thức đề nghị Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối thành phố Hà Nội. Điểm đáng chú ý nhất trong phương án là ga Hà Nội, Giáp Bát và Long Biên sẽ không còn nằm trong danh mục ga trung tâm, ga chính của mạng lưới đường sắt quốc gia. Thay vào đó, chức năng đầu mối hành khách quốc gia được chuyển về hai khu vực Ngọc Hồi (phía Nam) và Gia Lâm (phía Bắc), trong khi các đầu mối hàng hóa được bố trí tại Thường Tín và Yên Thường.

Theo phương án tổ chức vận tải, hành khách đến Hà Nội sẽ được đón, trả tại Ngọc Hồi và Gia Lâm, sau đó kết nối vào trung tâm Thủ đô bằng mạng lưới đường sắt đô thị. Riêng đoạn từ ga Hà Nội đến tổ hợp Ngọc Hồi - hiện là đường đơn khổ 1.000mm dài khoảng 56km tính đến ga Phủ Lý - sẽ được chuyển đổi công năng thành đường sắt đô thị sau khi tuyến vành đai phía Đông đi vào khai thác. Theo quy hoạch mới nhất vừa trình Bộ Xây dựng, toàn mạng lưới đầu mối Hà Nội sẽ được định hình bởi 5 ga trung tâm, trong đó tổ hợp Ngọc Hồi có quy mô lớn nhất với khoảng 260ha.

Đáng chú ý, ga Ngọc Hồi cũng là điểm khởi đầu của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài khoảng 1.541km đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, kết nối Hà Nội với TP.HCM qua 20 tỉnh, thành. Điều này đưa Ngọc Hồi trở thành tổ hợp giao thông đường sắt quy mô lớn bậc nhất ở cửa ngõ phía Nam Thủ đô.

Hơn 40.000 tỷ đồng làm hạ tầng thay thế, ga Hà Nội cũ đi về đâu?

Để hiện thực hóa việc tổ chức lại mạng lưới, Hà Nội đang đề xuất triển khai hai dự án đường sắt quốc gia với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 40.000 tỷ đồng. Dự án thứ nhất là cải dịch đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi dài khoảng 26,5km cùng 3km kết nối vào tuyến vành đai Bắc Hồng - Văn Điển, vốn khoảng 12.419 tỷ đồng. Dự án thứ hai là tuyến vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn dài khoảng 31,3km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, quy mô đường đôi khổ 1.435mm điện khí hóa, vốn khoảng 27.752 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2028. Cơ quan chức năng nhấn mạnh khoản vốn này không phải để "xây ga Hà Nội mới" mà nhằm hình thành mạng lưới hạ tầng thay thế cho toàn bộ đầu mối.

Cùng với đó, đoạn Gia Lâm - Yên Viên sẽ được xây dựng đường đôi khổ 1.435mm, bố trí chung hành lang nhưng tách biệt hạ tầng với đường sắt đô thị; đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên và Gia Lâm - Lạc Đạo cũng được tổ chức lại để phục vụ đường sắt đô thị, đồng bộ với tiến độ tuyến metro số 1 Hà Nội và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Về phần khu đất ga Hà Nội hiện hữu, phương án được đề xuất là bàn giao lại cho thành phố Hà Nội để phát triển đường sắt đô thị, còn việc trung chuyển hành khách giữa ga Hà Nội và ga Gia Lâm trong giai đoạn chuyển tiếp sẽ do Sở Xây dựng Hà Nội cùng các đơn vị liên quan xây dựng phương án cụ thể. Khánh thành năm 1902 với tên gọi ga Hàng Cỏ, đây từng là nhà ga lớn nhất Đông Nam Á và là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử của Hà Nội,nên bất kỳ thay đổi nào về vai trò của nhà ga cũng đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.