Hà Nội sắp có thêm 6 tuyến đường sắt quốc gia mới, giữ và nâng cấp toàn bộ 5 tuyến hiện hữu

Cục Đường sắt Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng hồ sơ Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối thành phố Hà Nội định hướng xây dựng 6 tuyến đường sắt quốc gia mới. Quy hoạch được xây dựng với lộ trình đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, nhằm cụ thể hóa quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia và làm cơ sở triển khai các dự án đầu tư trong khu vực.

Giữ nguyên hướng tuyến, nâng cấp cả 5 tuyến hiện hữu

Theo dự thảo, 5 tuyến đường sắt hiện có đi qua khu vực Hà Nội sẽ tiếp tục được duy trì, nhưng đều được nâng cấp, cải tạo hoặc điều chỉnh cho phù hợp với định hướng phát triển mạng lưới mới. Tuyến Hà Nội - Hải Phòng và tuyến Hà Nội - Lào Cai được định hướng nâng cấp, cải tạo để bảo đảm an toàn chạy tàu trên nền đường đơn, khổ 1.000mm hiện tại.

Với tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm được đề xuất chuyển thành đường sắt đô thị, còn đoạn Gia Lâm - Bắc Ninh sẽ nâng cấp từ đường đơn, khổ lồng 1.000mm/1.435mm hiện tại lên đường đôi, khổ 1.435mm. Tuyến Hà Nội - Thái Nguyên cũng được nâng khổ đồng bộ: đoạn Đông Anh - Lưu Xá chuyển từ khổ lồng lên khổ 1.435mm, đoạn Lưu Xá - Quán Triều (hiện đường đơn, khổ 1.000mm) cũng được nâng lên khổ 1.435mm để thống nhất toàn tuyến.

Đáng chú ý nhất là tuyến Hà Nội - TP.HCM (đường sắt Bắc - Nam hiện hữu, đường đơn khổ 1.000mm): đoạn từ ga Hà Nội đến Tổ hợp Ngọc Hồi sẽ được chuyển thành đường sắt đô thị sau khi tuyến vành đai phía Đông hoàn thành; còn đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên (dài khoảng 26,5km) sẽ được cải dịch, đi song hành trong hành lang của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

6 tuyến hoàn toàn mới, kết nối vùng và mở đường cho tốc độ cao

Song song với việc nâng cấp hệ thống cũ, dự thảo quy hoạch đề xuất xây mới 6 tuyến đường sắt quốc gia, tất cả đều là đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435mm:

- Vành đai phía Đông (Ngọc Hồi - Thường Tín - Kim Sơn): tuyến chính dài khoảng 31km, có thêm 2 nhánh rẽ về Lạc Đạo mới và về Kim Sơn.

- Vành đai phía Tây (Thạch Lỗi - Tây Hà Nội - Ngọc Hồi, Thường Tín): dài khoảng 56km, tuyến vành đai dài nhất trong 6 tuyến mới.

- Đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam: đoạn trong phạm vi nghiên cứu của quy hoạch dài khoảng 64km, từ ga Ngọc Hồi đến hết địa phận Hà Nam cũ.

- Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng: đoạn trong phạm vi nghiên cứu dài khoảng 70km, từ ga Vĩnh Phúc Bắc đến hết địa phận Hưng Yên - đây là tuyến đã được Chính phủ điều chỉnh chủ trương đầu tư hồi cuối tháng 8/2026.

- Đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh: đoạn nghiên cứu dài khoảng 48km, từ ga Xuân Canh đến hết địa phận Bắc Ninh.

- Hà Nội - Đồng Đăng (mới): đoạn nghiên cứu dài khoảng 29km, từ ga Gia Lâm đến ranh giới Bắc Ninh cũ - Bắc Giang cũ. Riêng đoạn kết nối Gia Lâm - Yên Viên (khoảng 6km) sẽ xây đường đôi, khổ 1.435mm, đi cùng hành lang nhưng tách hạ tầng với tuyến đường sắt đô thị số 1 để thuận lợi hơn cho hành khách.

Việc quy hoạch lại toàn bộ đầu mối đường sắt Hà Nội diễn ra trong bối cảnh ngành đường sắt Việt Nam đang có nhiều chuyển động lớn. Cùng thời điểm, Cục Đường sắt Việt Nam cũng đang trình một quy hoạch tương tự cho khu vực đầu mối TP.HCM, với tổng nhu cầu vốn đầu tư đến năm 2030 dự kiến khoảng 92.673 tỷ đồng. Trước đó, đầu tháng 8/2026, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng đã được chuyển đổi mô hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, còn tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - một trong 6 tuyến mới nằm trong quy hoạch lần này - vừa được Chính phủ điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm hơn 86.000 tỷ đồng. Nếu được phê duyệt, hồ sơ quy hoạch đầu mối Hà Nội sẽ là bản thiết kế khung quan trọng, định hình toàn bộ mạng lưới đường sắt quốc gia qua Thủ đô trong ít nhất ba thập kỷ tới.