Hơn 46.000 tỷ đồng doanh thu xăng dầu được hợp thức hóa bằng hóa đơn từ công ty “ma”

Theo kết luận thanh tra diện rộng về hoạt động kinh doanh xăng dầu, Công ty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình đã sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) từ 12 doanh nghiệp “ma” để hợp thức hóa hoạt động mua bán khoảng 2,8 tỷ lít xăng dầu trong giai đoạn từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026.

Cụ thể, Thanh Bình sử dụng 4.692 hóa đơn GTGT đầu vào, thể hiện việc mua khoảng 2,6 tỷ lít xăng dầu từ 12 doanh nghiệp liên quan, với tổng giá trị khoảng 42.600 tỷ đồng. Số hóa đơn này được sử dụng để hợp thức hóa lượng hàng bán ra khoảng 2,8 tỷ lít, trị giá gần 46.000 tỷ đồng, thể hiện qua 19.843 hóa đơn GTGT xuất cho 112 khách hàng và khách lẻ.

Theo Thanh tra Chính phủ, 12 doanh nghiệp xuất hóa đơn cho Thanh Bình đều không có Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân kinh doanh xăng dầu và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Một số người đứng tên đại diện theo pháp luật xác nhận chỉ làm thuê, nhận lương hằng tháng; một số trường hợp cho biết thông tin căn cước công dân bị giả mạo để thành lập doanh nghiệp và bản thân không biết về hoạt động của công ty.

Cơ quan thanh tra xếp vụ việc này vào nhóm hành vi có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp và vi phạm quy định về kế toán.

Kết quả xác minh dòng tiền cho thấy, để thanh toán 4.692 hóa đơn đầu vào, Công ty Thanh Bình sử dụng 15 tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp chuyển khoảng 48.100 tỷ đồng đến 23 tài khoản của 12 công ty “ma”.

Sau đó, số tiền tiếp tục được luân chuyển qua 3 tài khoản của 2 công ty trung gian, rồi chuyển về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Công ty Thanh Bình.

Từ các tài khoản này, ông Sơn chuyển khoảng 13.070 tỷ đồng cho 114 tổ chức, trong đó có khoảng 11.203 tỷ đồng được chuyển trở lại Công ty Thanh Bình. Ngoài ra, khoảng 37.880 tỷ đồng được chuyển đến 1.285 cá nhân, thông qua khoảng 1.800 tài khoản.

Như vậy, dòng tiền thanh toán hóa đơn đầu vào không dừng ở các doanh nghiệp xuất hóa đơn mà tiếp tục đi qua các công ty trung gian và tài khoản cá nhân. Tổng số tiền luân chuyển được Thanh tra Chính phủ xác định lên tới 48.100 tỷ đồng.

Ngoài dấu hiệu bất thường về hóa đơn và dòng tiền, việc xác minh dòng hàng cũng phát hiện nhiều vấn đề trong chứng từ xuất kho. Có phiếu SMO (lệnh xuất kho, đặt hàng trực tuyến) được sử dụng cho nhiều lô hàng theo các hóa đơn GTGT khác nhau. Một số phiếu SMO đã bị hủy do không nhận hàng nhưng vẫn được sử dụng để báo cáo, chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Vụ việc tại Thanh Bình là trường hợp có số tiền vi phạm lớn nhất trong nhóm doanh nghiệp được nêu tại kết luận thanh tra. Trong đợt thanh tra diễn ra từ ngày 10/07 đến 05/10/2026, Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.

Qua kiểm tra, cơ quan thanh tra phát hiện 7 doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và trốn thuế. Ngoài Công ty Thanh Bình và 12 doanh nghiệp liên quan, danh sách còn có Công ty TNHH Đầu tư P.A.S cùng 4 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P, Công ty CP Nhiên liệu Phúc Lâm, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ và Công ty CP Vận tải và Sản xuất Long Phú.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra hoạt động mua bán xăng dầu ngang giữa thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều vi phạm. Có 253/260 doanh nghiệp được kiểm tra, tương đương 97%, tham gia hình thức giao dịch này, với gần 7.760 giao dịch, khối lượng khoảng 34 tỷ lít và tổng trị giá khoảng 573.777 tỷ đồng.

Một số doanh nghiệp bị cho là đã lợi dụng phương thức mua bán ngang để mua bán hóa đơn, trốn thuế, kinh doanh xăng dầu lậu hoặc xăng dầu không rõ nguồn gốc.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, xem xét và giải quyết kiến nghị khởi tố đối với các hành vi có dấu hiệu tội phạm. Cơ quan điều tra được đề nghị thông báo kết quả xử lý để Thanh tra Chính phủ theo dõi, tổng hợp.