Chính thức cho phép doanh nghiệp gửi ngân hàng tiền huy động từ trái phiếu

Sau nhiều năm siết chặt để xử lý những hệ lụy từ giai đoạn tăng trưởng nóng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh chính sách mới. Nghị định 200/2026 vừa được Chính phủ ban hành không chỉ bổ sung các hàng rào kiểm soát rủi ro, mà còn mở ra những cơ chế linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong quá trình quản lý dòng tiền huy động từ trái phiếu.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định cho phép doanh nghiệp được sử dụng nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu để gửi tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc mua chứng chỉ tiền gửi trong trường hợp chưa đến thời điểm giải ngân theo tiến độ. Trước đây, việc sử dụng dòng tiền huy động từ trái phiếu luôn là vấn đề nhạy cảm do lo ngại doanh nghiệp đem vốn đi đầu tư sai mục đích hoặc sử dụng cho các hoạt động không đúng như cam kết với nhà đầu tư.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy không phải mọi dự án đều có thể giải ngân ngay sau khi huy động vốn. Các dự án hạ tầng, bất động sản hay công nghiệp quy mô lớn thường kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để hoàn tất thủ tục pháp lý trước khi bước vào giai đoạn giải ngân mạnh. Trong khoảng thời gian đó, dòng tiền có thể phải nằm chờ trong tài khoản với hiệu quả sử dụng vốn rất thấp.

Việc cho phép gửi ngân hàng vì thế phản ánh cách tiếp cận thực tế hơn của cơ quan quản lý. Dòng tiền vẫn được bảo toàn trong hệ thống tài chính, đồng thời tạo ra một phần lợi nhuận hợp pháp cho doanh nghiệp thay vì bị "đóng băng" trong thời gian chờ triển khai dự án. Điểm quan trọng là Nghị định vẫn yêu cầu doanh nghiệp phải theo dõi riêng nguồn vốn phát hành và bảo đảm sử dụng đúng mục đích theo phương án đã công bố với nhà đầu tư.

Song song với sự linh hoạt đó là các cơ chế kiểm soát được thiết kế chặt chẽ hơn. Nghị định quy định doanh nghiệp được thay đổi điều kiện, điều khoản trái phiếu hoặc mục đích phát hành chỉ khi được cấp có thẩm quyền thông qua, được tối thiểu 65% tổng số trái phiếu cùng loại đang lưu hành chấp thuận và phải hoàn tất việc mua lại trước hạn đối với các trái chủ không đồng ý. Đây được xem là bước tiến nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư sau những tranh cãi từng xuất hiện trên thị trường trong giai đoạn trước.

Một thay đổi khác cũng thu hút sự quan tâm là quy định giới hạn tổng nợ phải trả, bao gồm cả giá trị trái phiếu dự kiến phát hành, không vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu. Quy định này hướng tới việc hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức để huy động vốn. Dù vậy, Chính phủ vẫn dành ngoại lệ cho một số nhóm đặc thù như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp phát hành trái phiếu để thực hiện dự án bất động sản, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm.

Ở phía nhà đầu tư, Nghị định 200 tiếp tục nâng tiêu chuẩn tham gia thị trường. Nhà đầu tư chuyên nghiệp là cá nhân sẽ không còn dễ dàng tiếp cận mọi loại trái phiếu như trước. Với nhiều trường hợp phát hành, nhà đầu tư cá nhân chỉ được tham gia khi trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm và đi kèm tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán từ tổ chức tín dụng. Đồng thời, tài sản bảo đảm phải đủ khả năng thanh toán toàn bộ gốc trái phiếu và không được sử dụng chính cổ phiếu, trái phiếu hay phần vốn góp của doanh nghiệp phát hành làm tài sản bảo đảm.

Nhìn tổng thể, Nghị định 200 cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển từ tư duy siết chặt bằng mệnh lệnh hành chính sang quản lý bằng chuẩn mực và cơ chế giám sát. Doanh nghiệp được trao thêm không gian vận hành, nhưng đổi lại phải tuân thủ những yêu cầu minh bạch và quản trị rủi ro cao hơn. Nhà đầu tư cũng có thêm lớp bảo vệ, song phải chấp nhận một thị trường được phân tầng rõ ràng hơn so với trước.

Nếu được triển khai hiệu quả, những thay đổi này có thể góp phần khôi phục niềm tin trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau nhiều năm biến động. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ không nằm ở các quy định trên giấy, mà phụ thuộc vào khả năng thực thi, giám sát và mức độ minh bạch của chính các doanh nghiệp phát hành trong thời gian tới.