Khi khối ngoại rút lui, ai đang giữ nhịp VN-Index?

Theo dữ liệu VietstockFinance, khối ngoại bắt đầu chuỗi bán ròng từ tháng 3/2024 và chưa có dấu hiệu dừng lại. Giá trị bán ròng lũy kế tăng từ khoảng 90.000 tỷ đồng trong năm 2024 lên gần 111.000 tỷ đồng năm 2025. Chỉ riêng 5 tháng đầu năm 2026, con số này đã vượt 64.000 tỷ đồng. Áp lực rút vốn diễn ra trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì ở mức cao và dòng tiền toàn cầu ưu tiên các chủ đề tăng trưởng như AI hay bán dẫn.

Điều đáng chú ý là VN-Index không giảm theo dòng vốn ngoại. Sau giai đoạn đi ngang trong năm đầu tiên của chuỗi bán ròng, chỉ số bắt đầu tăng tốc từ tháng 4/2025 và có thời điểm chạm mốc 1.900 điểm vào đầu năm 2026. Sự bứt phá đó phần lớn được tạo nên bởi dòng tiền nội, đặc biệt là lực cầu từ nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức trong nước.

Tuy nhiên, một thị trường vận hành bằng một động cơ luôn tiềm ẩn những giới hạn nhất định. Khi dòng tiền ngoại liên tục rút lui, vai trò của dòng tiền nội ngày càng trở nên quan trọng. Những phiên giao dịch gần đây với thanh khoản suy giảm khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu "lá chắn" này có còn đủ mạnh để hấp thụ áp lực bán trong thời gian tới hay không.

Theo ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế Vĩ mô và Chiến lược thị trường của Chứng khoán KBSV, câu trả lời nằm ở định giá. Ông cho biết nếu loại bỏ nhóm cổ phiếu Vingroup, P/E của VN-Index hiện đã quay về vùng tương đương đáy thuế quan năm 2024 hoặc vùng đáy năm 2022. Định giá hấp dẫn thường là yếu tố thu hút các dòng tiền đầu tư dài hạn, từ đó giúp thị trường hình thành vùng đệm trước các nhịp điều chỉnh mạnh.

Điều này có nghĩa rằng dòng tiền nội vẫn có khả năng nâng đỡ thị trường trong ngắn hạn nếu mặt bằng định giá tiếp tục duy trì ở vùng hợp lý. Tuy nhiên, để hình thành một xu hướng tăng mới đủ mạnh, thị trường cần thêm những chất xúc tác khác như lạm phát hạ nhiệt, mặt bằng lãi suất giảm hoặc dòng vốn ngoại quay trở lại. Đây là những yếu tố có thể giúp mở rộng khẩu vị rủi ro và cải thiện thanh khoản trên diện rộng.

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Khối Phân tích và Nghiên cứu của Chứng khoán Agriseco, cũng cho rằng diễn biến thanh khoản suy yếu gần đây chưa phản ánh việc nhà đầu tư rời bỏ thị trường. Theo ông, dòng tiền đang trong trạng thái quan sát và chờ đợi những vùng định giá hấp dẫn hơn trước khi quay lại giải ngân mạnh mẽ. Điều này cho thấy sức mua trong nước chưa biến mất, mà đang tạm thời thận trọng hơn trước những biến động từ bên ngoài.

Rủi ro lớn nhất hiện nay có lẽ không nằm ở dòng tiền nội mà nằm ở môi trường lãi suất toàn cầu. Xung đột địa chính trị tại Trung Đông khiến triển vọng Fed hạ lãi suất trong năm 2026 trở nên khó đoán hơn. Thậm chí, thị trường đã bắt đầu xuất hiện những dự báo về khả năng Fed phải nâng lãi suất trở lại vùng 4-4,25% để kiểm soát lạm phát nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang.

Trong kịch bản đó, áp lực lên tỷ giá, lãi suất trong nước và dòng vốn ngoại có thể gia tăng đồng thời. Dù quy mô dòng tiền nội hiện lớn hơn đáng kể so với các chu kỳ trước, khả năng thay thế hoàn toàn vai trò của nhà đầu tư nước ngoài vẫn là điều khó xảy ra. Khối ngoại vẫn nắm giữ ảnh hưởng đáng kể tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc nhóm ngân hàng, bất động sản, tiêu dùng và các doanh nghiệp dẫn dắt chỉ số.

Nếu USD tiếp tục mạnh lên và khối ngoại mở rộng quy mô bán ròng, VN-Index có thể xuất hiện những nhịp điều chỉnh ngắn hạn bất chấp lực đỡ từ dòng tiền trong nước. Ngược lại, nếu áp lực bên ngoài dịu bớt và định giá duy trì hấp dẫn, dòng tiền nội vẫn có thể tiếp tục đóng vai trò là tấm đệm quan trọng của thị trường.

Hai năm qua cho thấy VN-Index hoàn toàn có thể tăng trưởng trong điều kiện thiếu vắng dòng vốn ngoại. Nhưng để bước vào một chu kỳ tăng bền vững hơn, thị trường có lẽ cần nhiều hơn một động cơ. Khi đó, câu chuyện không còn là tiền nội có đủ sức nâng đỡ hay không, mà là bao giờ dòng vốn ngoại mới quay lại để giúp cỗ máy tăng trưởng vận hành cân bằng hơn.