Bộ Tài chính nới hạn mức quỹ đầu tư, mở đường vốn cho thị trường trái phiếu

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98/2020, cho phép nới rộng danh mục và hạn mức đầu tư của các quỹ chứng khoán. Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, quy định mới giúp các quỹ linh hoạt hơn trong phân bổ vốn, trong bối cảnh nhu cầu vốn trung – dài hạn của nền kinh tế ngày càng lớn.

Điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung cơ chế cho quỹ trái phiếu, qua đó tạo điều kiện để dòng vốn tổ chức tham gia sâu hơn vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN). Theo dữ liệu thị trường, quy mô TPDN hiện vẫn ở mức thấp so với mục tiêu khoảng 25% GDP vào năm 2030, cho thấy dư địa mở rộng còn rất lớn.

Chính sách lần này cũng gắn với định hướng tái cấu trúc nhà đầu tư. Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết mục tiêu là tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức – nhóm có khả năng nắm giữ dài hạn, trong khi giảm sự phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân. Thực tế, giai đoạn 2021–2022 cho thấy khi thị trường dựa nhiều vào nhà đầu tư cá nhân, rủi ro biến động tăng mạnh.

Ở phía cầu, các chính sách thuế ưu đãi cho quỹ đầu tư và quỹ hưu trí tự nguyện đang phát huy tác dụng. Theo thống kê, các quỹ này có thể trở thành nguồn vốn dài hạn quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế cần bổ sung hàng chục tỷ USD mỗi năm cho đầu tư phát triển.

Một áp lực rõ ràng là nhu cầu vốn trung – dài hạn ngày càng lớn, trong khi tín dụng ngân hàng chủ yếu là vốn ngắn hạn. Theo số liệu gần đây, tỷ lệ tín dụng/GDP đã vượt 140%, cho thấy dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều, buộc thị trường vốn phải đóng vai trò thay thế.

Về khung pháp lý, Bộ Tài chính đang hoàn thiện hệ thống quy định theo hướng bao phủ toàn bộ vòng đời trái phiếu. Các Nghị định 153, 65 và 08 đã được sửa đổi, và dự kiến trong tháng 4 sẽ ban hành nghị định mới với cách tiếp cận tổng thể hơn, nhằm khắc phục các lỗ hổng từng bộc lộ trong giai đoạn trước.

Đáng chú ý, năm 2026 thị trường đối mặt áp lực đáo hạn hơn 200.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp. Điều này khiến việc khơi thông kênh huy động vốn trở nên cấp thiết, nếu không doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong tái cấp vốn.

Định hướng quản lý cũng được phân tách rõ theo từng nhóm nhà đầu tư. Nhà đầu tư tổ chức được mở rộng phạm vi tham gia; nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp có cơ chế riêng; trong khi nhà đầu tư đại chúng được kiểm soát chặt hơn nhằm hạn chế rủi ro hệ thống.

Tổng thể, việc nới hạn mức quỹ đầu tư và hoàn thiện pháp lý cho thấy nỗ lực chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc tín dụng sang phát triển thị trường vốn. Tuy nhiên, như ông Bùi Hoàng Hải nhận định, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng khơi thông dòng vốn và củng cố niềm tin nhà đầu tư trong giai đoạn tới.