Bắc Ninh xây “hệ sinh thái” đô thị quanh sân bay Gia Bình

Bắc Ninh nghiên cứu không gian đô thị quanh sân bay

Trong lúc Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được đẩy nhanh đầu tư, không gian đô thị, dịch vụ và logistics xung quanh sân bay cũng bắt đầu được định hình rõ hơn. UBND TP. Bắc Ninh vừa ban hành Quyết định số 1258/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu đô thị Gia Bình - Đông Cứu.

Khu vực lập quy hoạch có diện tích khoảng 223,3 ha, thuộc địa giới phường Gia Bình, xã Đông Cứu và xã Đại Lai. Phía Bắc giáp khu du lịch Thiên Thai, phía Nam giáp trung tâm phường Gia Bình, phía Đông giáp đường 282B và phía Tây giáp Khu công nghiệp Gia Bình. Dân số dự kiến khoảng 36.955 người, trong đó dân số phát triển mới khoảng 35.364 người.

Khu vực này được định hướng phát triển thành một khu đô thị mới có hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, kết hợp nhà ở, thương mại - dịch vụ, du lịch cùng các chức năng đô thị khác.

Điểm đáng chú ý là khu đô thị không được quy hoạch như một khu dân cư độc lập mà gắn trực tiếp với quá trình phát triển Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Khu công nghiệp Gia Bình và cấu trúc đô thị phía Nam sông Đuống.

Trước khi đồ án được phê duyệt, phạm vi quy hoạch đã được xác định với quy mô khoảng 223,3 ha và dân số dự kiến 30.000-40.000 người. Mục tiêu đặt ra là hình thành không gian đô thị hỗ trợ phát triển công nghiệp, dịch vụ và sân bay trong khu vực.

Khu đô thị Gia Bình - Đông Cứu cũng không phải dự án đô thị duy nhất được chuẩn bị quanh sân bay. Tháng 7/2026, Bắc Ninh đã phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu đô thị Cảng hàng không quốc tế Gia Bình 2, quy mô hơn 560 ha. Khu vực này tiếp tục được định hướng phát triển đô thị - dịch vụ gắn với hoạt động của sân bay.

Theo quy hoạch hiện hành, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đạt cấp 4F, công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; đến năm 2050 nâng lên khoảng 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa.

Sân bay được định hướng phát triển theo mô hình trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới, kết hợp hàng không với logistics, thương mại, dịch vụ và đô thị.

Điểm khác biệt của Gia Bình nằm ở vị trí giữa vùng sản xuất công nghiệp lớn phía Bắc. Bắc Ninh cùng các địa phương lân cận hiện tập trung nhiều ngành điện tử, linh kiện, bán dẫn và công nghiệp công nghệ cao - những nhóm hàng có yêu cầu lớn về thời gian vận chuyển và độ ổn định của chuỗi cung ứng.

Vì vậy, bên cạnh vận tải hành khách, năng lực xử lý hàng hóa và hệ thống logistics được đặt ở vị trí quan trọng trong quá trình phát triển sân bay.

Mô hình đang được nghiên cứu gồm các trung tâm phân phối, kho ngoại quan, ICD, dịch vụ logistics và những khu chức năng liên quan trực tiếp tới hoạt động sản xuất - xuất khẩu. Gia Bình cũng được đặt trong mạng lưới kết nối với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các trung tâm công nghiệp thông qua đường bộ, đường sắt và cảng biển.

Từ sân bay Gia Bình đến một cực đô thị - logistics mới

Mới đây, TP. Bắc Ninh đã ban hành kế hoạch thực hiện Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Theo Quyết định số 1248/QĐ-UBND, thành phố sẽ hoàn thiện một loạt lớp quy hoạch gồm không gian ngầm, 4 quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật, 21 quy hoạch phân khu đô thị và 21 quy hoạch chung xã.

Riêng 21 quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 và 21 quy hoạch chung xã được đặt mục tiêu hoàn thành trong quý II/2027; quy hoạch không gian ngầm và các quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật dự kiến hoàn thành trong quý III cùng năm.

Trong quá trình này, Gia Bình được đặt vào nhóm khu vực có vai trò đặc biệt. Bắc Ninh sẽ nghiên cứu các đề án về khu thương mại tự do phi thuế quan, khu kinh tế đặc biệt gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; song song với khu kinh tế chuyên biệt gắn với đầu mối đường sắt Kép.

Đây hiện vẫn là các định hướng và đề án nghiên cứu, chưa phải các khu kinh tế đã được thành lập.

Ở lĩnh vực giao thông, sân bay Gia Bình được quy hoạch kết nối với Hà Nội và Hải Phòng bằng trục giao thông có mặt cắt dự kiến 120 m, đồng thời dành không gian cho đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Riêng đoạn trên địa bàn Bắc Ninh dài khoảng 30,3 km.

Khi các tuyến kết nối này hình thành, khu vực Gia Bình có thể liên thông trực tiếp với Vành đai 4, Hà Nội, hệ thống cảng biển Hải Phòng và mạng lưới sản xuất công nghiệp phía Bắc.

Đó cũng là lý do trong giai đoạn 2030-2040, Bắc Ninh định hướng hình thành các cực logistics lớn tại Gia Bình, Quế Võ và Kép, song song phát triển mạng lưới đường sắt, tàu điện đô thị và chuỗi đô thị TOD.

Theo kế hoạch thực hiện Quy hoạch chung, dân số Bắc Ninh được dự kiến khoảng 4,95 triệu người vào năm 2030, tăng lên 7,5-7,7 triệu người năm 2040 và 8,6-8,9 triệu người vào năm 2050.

Đến năm 2075, thành phố hướng tới khả năng dung nạp trên 10 triệu dân, với nền kinh tế dựa nhiều hơn vào tri thức, bán dẫn, hàng không, logistics và các dịch vụ toàn cầu.

Từ một dự án hạ tầng hàng không, Gia Bình đang được đặt trong một không gian lớn hơn gồm sân bay, đô thị, khu công nghiệp, logistics và mạng lưới giao thông liên vùng. Cách các thành phần này được kết nối trong những năm tới sẽ quyết định quy mô và vai trò thực tế của cực phát triển Gia Bình trong cấu trúc đô thị mới của Bắc Ninh.