P/E VN-Index về 11,9 lần, 214 cổ phiếu xuống dưới đáy định giá năm 2025

Sau đợt điều chỉnh mạnh trong tháng 7, mặt bằng định giá chứng khoán Việt Nam đã lùi sâu, đưa nhiều cổ phiếu về vùng giá thấp hơn đáng kể so với lịch sử. Theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), đến ngày 31/7, P/E của VN-Index ở mức 11,9 lần, thấp hơn khoảng 15,6% so với mức bình quân 5 năm là 14,1 lần.

Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu VIC, P/E của thị trường chỉ còn khoảng 10 lần, không cách quá xa vùng đáy lịch sử 9,5 lần. Điều này cho thấy mức chiết khấu hiện tại không chỉ đến từ một vài cổ phiếu vốn hóa lớn mà đã lan rộng trên toàn thị trường.

Sự chênh lệch càng rõ khi nhìn theo nhóm vốn hóa. P/E của VN30 hiện ở mức 10,5 lần, thấp hơn mức bình quân 12,1 lần; VNMID ở 10,1 lần so với 14,4 lần; trong khi VNSMALL ở 10,7 lần, thấp hơn đáng kể mức bình quân 16,2 lần. Nhóm vốn hóa vừa và nhỏ vì vậy đang chịu mức chiết khấu sâu hơn so với lịch sử.

Đáng chú ý nhất, 214 cổ phiếu đang giao dịch dưới mức đáy định giá của đợt điều chỉnh do thuế quan năm 2025. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực điều chỉnh vừa qua đã tạo ra mức chiết khấu trên diện rộng, thay vì chỉ tập trung ở một nhóm ngành hay nhóm vốn hóa nhất định.

Mặt bằng định giá thấp đang xuất hiện trong bối cảnh nền tảng lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn duy trì đà cải thiện. Trong mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026, doanh thu của rổ VN-Index tăng 39% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng 46%; biên lợi nhuận ròng duy trì ở mức 13,14%.

Theo VDSC, 16/22 ngành đã cải thiện biên lợi nhuận ròng so với cùng kỳ, trong đó 13 ngành có biên lợi nhuận cao hơn mức bình quân 5 năm. Riêng nhóm phi tài chính đạt biên lợi nhuận 8,57%, cao hơn mức 6,28% cùng kỳ và 6,42% bình quân 5 năm, cho thấy sự phục hồi đang lan sang nhiều lĩnh vực sản xuất.

Động lực cải thiện tập trung rõ ở một số nhóm ngành. Bất động sản tăng 8,9 điểm phần trăm biên lợi nhuận lên 19,7%; nguyên vật liệu tăng 6,1 điểm phần trăm, chủ yếu nhờ thép và phân bón; dịch vụ tài chính tăng 5,4 điểm phần trăm và năng lượng tăng 4,5 điểm phần trăm. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng vẫn đến từ một số doanh nghiệp nổi bật trong từng ngành.

Bất động sản là ví dụ rõ nhất cho sự tập trung này. VHM ghi nhận lợi nhuận 22.583 tỷ đồng trong quý II, với biên lợi nhuận ròng 42,8%, chủ yếu nhờ hoạt động bán buôn các đại dự án. Riêng VHM và VIC đóng góp khoảng 85% lợi nhuận của ngành, cho thấy mức tăng trưởng chung chưa phản ánh đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Ở nhóm nguyên vật liệu, HPG, GVR, DPM và DCM là những doanh nghiệp nổi bật; trong dịch vụ tài chính có VPX, VCK, TCX, SSI và VND; còn năng lượng ghi nhận đóng góp từ BSR, PLX, PVT và PVP. Đây là những cái tên đang hưởng lợi từ sự phục hồi kết quả kinh doanh ở từng phân ngành.

Ngân hàng có mức độ lan tỏa lợi nhuận rộng hơn, nhưng tăng trưởng vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhóm ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn. Bảy ngân hàng gồm VCB, CTG, BID, VPB, HDB, MBB và TCB đóng góp khoảng 74% tổng lợi nhuận của nhóm được thống kê, trong khi các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ có kết quả phân hóa hơn.

Điểm đáng chú ý là số doanh nghiệp có kết quả thấp hơn dự phóng ít hơn nhóm vượt kỳ vọng, đồng thời quy mô lợi nhuận của nhóm hụt kỳ vọng cũng nhỏ hơn. Điều này cho thấy bức tranh lợi nhuận quý II nhìn chung tích cực, dù mức độ phục hồi giữa các doanh nghiệp vẫn còn khác biệt lớn.

Tuy nhiên, định giá thấp chưa đồng nghĩa thị trường đã xác lập đáy. VDSC cho rằng trong ba tháng qua, thị trường đang phản ánh đồng thời hai trạng thái: định giá đã về vùng thấp nhưng dòng tiền suy yếu và tâm lý thận trọng vẫn chi phối. Thanh khoản co hẹp trên diện rộng, khối ngoại bán ròng, cùng rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát vẫn là những biến số cần theo dõi.

Ở chiều hỗ trợ, nền lãi suất, tăng trưởng lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng kinh tế vẫn là những điểm tựa cho thị trường trong trung hạn. Khi giá cổ phiếu đã chiết khấu sâu nhưng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện, khoảng cách giữa giá và nền tảng cơ bản đang mở rộng ở một bộ phận cổ phiếu.

Điều này khiến câu chuyện của thị trường hiện tại không còn đơn thuần là “định giá có rẻ hay không”, mà chuyển sang câu hỏi cổ phiếu nào có khả năng chuyển hóa tăng trưởng lợi nhuận thành giá trị bền vững. Đặc biệt, việc 214 mã đã xuống dưới vùng định giá của đợt điều chỉnh thuế quan năm 2025 cho thấy cơ hội đang xuất hiện trên diện rộng, nhưng không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều có mức chiết khấu hấp dẫn như nhau.

Trong bối cảnh đó, sự cải thiện của lợi nhuận sẽ là yếu tố quan trọng để kiểm chứng mặt bằng định giá hiện tại. Nếu tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được duy trì trong khi mức chiết khấu của thị trường thu hẹp, vùng định giá thấp hiện nay có thể trở thành nền tảng cho một nhịp phục hồi; ngược lại, thanh khoản và dòng tiền chưa cải thiện sẽ tiếp tục khiến quá trình định giá lại diễn ra thận trọng.