VN-Index mất 264 điểm từ đỉnh: Hơn 2/3 cổ phiếu về vùng giá thấp nhất một năm

Ba tuần giảm liên tiếp kể từ đầu tháng 7 đang đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam đến nguy cơ ghi nhận tuần điều chỉnh thứ tư. Chỉ trong ba phiên đầu tuần (20-22/7), VN-Index mất 115 điểm, nâng mức giảm của bốn phiên lên khoảng 136 điểm, tương đương hơn 7,5%. So với đỉnh lịch sử trên 1.930 điểm thiết lập giữa tháng 5, chỉ số hiện đã "bốc hơi" khoảng 264 điểm, tương đương 13,7%.

Nhưng mức giảm của VN-Index mới chỉ phản ánh phần nổi của bức tranh. Thống kê cho thấy hơn hai phần ba số cổ phiếu trên HoSE đã thấp hơn giá đóng cửa cuối năm 2025, nhiều mã mất 30-50% giá trị chỉ trong vài tháng. Điều đó đồng nghĩa tổn thương trên tài khoản của phần lớn nhà đầu tư lớn hơn nhiều so với những gì chỉ số thể hiện.

Áp lực bán càng trở nên khốc liệt khi nhiều doanh nghiệp đồng thời đối mặt các vấn đề nội tại như sai phạm, khởi tố lãnh đạo hay rủi ro quản trị. Khi yếu tố doanh nghiệp cộng hưởng với xu hướng giảm của thị trường, áp lực giải chấp dễ tạo hiệu ứng khuếch đại, đặc biệt tại các cổ phiếu sử dụng đòn bẩy cao. Chính vì vậy, nhịp giảm lần này không còn là câu chuyện của chỉ số, mà là quá trình sàng lọc trên diện rộng.

Đó cũng là lý do giới phân tích bắt đầu nhìn thị trường theo một lăng kính khác. Câu hỏi lúc này không còn là VN-Index sẽ giảm thêm bao nhiêu điểm, mà là mặt bằng định giá đã hấp dẫn đến đâu và doanh nghiệp nào vẫn giữ được nền tảng tăng trưởng sau đợt bán tháo. Khi giá cổ phiếu giảm nhanh hơn triển vọng lợi nhuận, cơ hội sẽ không xuất hiện đồng đều mà tập trung vào những doanh nghiệp có nội lực.

Theo Chứng khoán CSI, sau khi xuyên thủng vùng hỗ trợ 1.695-1.700 điểm, VN-Index vẫn có khả năng lùi về vùng 1.625-1.640 điểm. Công ty này cho rằng vị thế mua thăm dò quanh 1.695 điểm chưa mang lại hiệu quả, song rủi ro chưa quá lớn và nhà đầu tư có thể cân nhắc giải ngân từng phần nếu chỉ số lùi về quanh 1.630 điểm. Đây là góc nhìn thiên về diễn biến kỹ thuật trong ngắn hạn.

Ở góc nhìn dài hạn hơn, Chứng khoán SHS cho rằng mỗi nhịp điều chỉnh sâu lại kéo mặt bằng định giá xuống hấp dẫn hơn. Theo đơn vị này, áp lực giảm margin và tâm lý bi quan đang khiến nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng bị bán mạnh, đưa P/E của một số cổ phiếu về vùng 4-8 lần, trong khi P/B thấp hơn đáng kể so với trung bình lịch sử. Điều đó mở ra cơ hội tích lũy khi thị trường ổn định trở lại.

Hai góc nhìn khác nhau nhưng cùng dẫn tới một kết luận. Thị trường đang bước vào quá trình định giá lại, nơi giá cổ phiếu không còn tăng đồng loạt theo dòng tiền mà phản ánh nhiều hơn chất lượng doanh nghiệp. Điều này cũng đồng nghĩa chiến lược "mua cả thị trường" sẽ dần nhường chỗ cho cách tiếp cận chọn lọc từng doanh nghiệp.

Quan điểm này được các chuyên gia Chứng khoán KBSV nhấn mạnh khi cho rằng nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc nhóm ngân hàng, chứng khoán và bất động sản đã giảm 30-50% trong 6-10 tháng qua, đưa định giá về vùng hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, mức chiết khấu sâu không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều sẽ phục hồi. Khả năng tạo đáy và triển vọng lợi nhuận sau đó mới là yếu tố quyết định dòng tiền sẽ quay lại đâu.

Sự phân hóa thể hiện rõ nhất ở nhóm công ty chứng khoán. Sau mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026, khoảng cách giữa các doanh nghiệp đang ngày càng lớn khi nguồn thu và chất lượng tài sản không còn giống nhau. Đây là nhóm từng được hưởng lợi từ thanh khoản thị trường, nhưng nay kết quả kinh doanh bắt đầu phản ánh rõ năng lực quản trị của từng doanh nghiệp.

Các công ty đầu ngành như TCBS, SSI, VPBankS, Vietcap hay MBS vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận nhờ cơ cấu doanh thu đa dạng, không phụ thuộc vào một mảng kinh doanh. Ngược lại, nhóm phụ thuộc nhiều vào hoạt động tự doanh chịu áp lực lớn hơn khi thị trường điều chỉnh. VIX là trường hợp đáng chú ý khi lợi nhuận quý II suy giảm mạnh, trong bối cảnh danh mục nắm giữ có nhiều cổ phiếu như EIB, GEE, GEX hay GEL đều giảm sâu thời gian qua.

Ở chiều ngược lại, một số công ty quy mô nhỏ như BMSC hay ABS lại ghi nhận kết quả tích cực hơn ở mảng tự doanh. Diễn biến này cho thấy hiệu quả của các công ty chứng khoán hiện phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng danh mục đầu tư và năng lực quản trị rủi ro, thay vì chỉ hưởng lợi từ thanh khoản thị trường như những giai đoạn trước.

Ba tuần điều chỉnh liên tiếp có thể chưa phải điểm kết thúc của nhịp giảm. Tuy nhiên, càng lùi sâu, thị trường càng đẩy nhanh quá trình phân hóa giữa doanh nghiệp có nền tảng tăng trưởng và những cổ phiếu chỉ đi lên nhờ dòng tiền đầu cơ. Nếu VN-Index tiếp tục kiểm định vùng hỗ trợ thấp hơn trong phiên 23/7, điều đáng theo dõi sẽ không phải chỉ số còn mất thêm bao nhiêu điểm, mà là nhóm cổ phiếu nào sẽ được dòng tiền lựa chọn đầu tiên trên một mặt bằng định giá đã thay đổi đáng kể.