FTSE chốt 27 cổ phiếu Việt Nam, điều gì quyết định dòng vốn tỷ USD tiếp theo?
FTSE vừa chốt 27 cổ phiếu Việt Nam vào bộ chỉ số, mở ra dòng vốn thụ động hàng tỷ USD. Tuy nhiên, quy mô dòng tiền tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc Việt Nam có tiếp tục tăng tỷ trọng trong FTSE hay không.
Trong tuần 17-21/8, dòng tiền ETF đã đảo chiều nhẹ sang vào ròng khoảng 8,4 tỷ đồng, thay vì rút ròng 4,3 tỷ đồng trong tuần trước. Lực mua chủ yếu đến từ các quỹ trong nước, trong khi nhóm quỹ nước ngoài vẫn duy trì trạng thái rút ròng nhẹ.
SSIAM VNFIN Lead ETF dẫn đầu dòng tiền vào với 61,1 tỷ đồng, tiếp đến là VFM VN30 ETF với 16,8 tỷ đồng, VFMVN Diamond ETF 10 tỷ đồng và SSIAM VN30 ETF 4,7 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, MAFM VN30 ETF và MAFM VNDIAMOND ETF lần lượt bị rút 52 tỷ đồng và 24,6 tỷ đồng.
Dù có tín hiệu cải thiện trong tuần, dòng vốn ETF vẫn chưa thực sự đảo chiều trên diện rộng. Từ đầu tháng 8, các quỹ ETF ghi nhận rút ròng khoảng 90,1 tỷ đồng, thấp hơn 88,9% so với tháng 7. Lũy kế từ đầu năm, giá trị rút ròng khoảng 5.400 tỷ đồng, giảm 65,4% so với cả năm 2025.
Quy mô tài sản của các ETF phân bổ vào thị trường Việt Nam cũng còn thấp hơn đáng kể so với cuối năm trước. Tính đến 21/8, tổng NAV đạt khoảng 57.000 tỷ đồng, giảm 14% so với cuối năm 2025. Điều này cho thấy việc thu hút dòng vốn quốc tế vẫn là bài toán chưa thể giải quyết chỉ bằng câu chuyện nâng hạng.
Bước ngoặt trước mắt sẽ đến từ ngày 21/9/2026, khi 27 cổ phiếu Việt Nam dự kiến được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series. Việc tái cơ cấu danh mục của các quỹ tham chiếu FTSE có thể diễn ra trong cả giai đoạn tái cân bằng, thay vì tập trung toàn bộ vào phiên giao dịch cuối cùng.
Tuy nhiên, theo SSI Research, đây mới chỉ là điểm khởi đầu. Câu hỏi quan trọng hơn là sau khi chính thức được nâng hạng, tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số FTSE có tiếp tục tăng hay không.
Dữ liệu từ các kỳ rà soát gần đây cho thấy dư địa này là có thật. Sau kỳ rà soát tháng 3/2026, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index ở khoảng 0,34-0,35%, trước khi tăng lên 0,49-0,50% trong kỳ rà soát tháng 8/2026.
Mức tăng khoảng 15 điểm cơ bản chỉ trong một chu kỳ rà soát cho thấy tỷ trọng của Việt Nam không cố định theo quy mô vốn hóa đơn thuần. Khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, tỷ lệ free-float và lượng cổ phiếu thực sự có thể đầu tư đang ngày càng trở thành những biến số quan trọng.
Từ đó, SSI Research xây dựng hai kịch bản cho giai đoạn tiếp theo. Ở kịch bản cơ sở, tỷ trọng Việt Nam duy trì quanh 0,49%, tương ứng khoảng 2,2 tỷ USD dòng vốn thụ động tích lũy qua 4 giai đoạn thực hiện.
Kịch bản này dựa trên giả định quá trình cải thiện free-float, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và quy mô vốn hóa đầu tư được chậm lại sau bước tăng ban đầu. Khi đó, nâng hạng vẫn tạo thêm dòng vốn, nhưng tốc độ gia tăng tỷ trọng sẽ không quá mạnh.
Ở kịch bản tích cực, tỷ trọng Việt Nam có thể tăng lên khoảng 0,95% vào tháng 9/2027, tương ứng khoảng 4,28 tỷ USD dòng vốn thụ động tích lũy. SSI lưu ý đây là kịch bản minh họa, không phải dự báo, nếu xu hướng tăng tỷ trọng giữa tháng 3 và tháng 8/2026 tiếp tục được duy trì.
Điểm đáng chú ý là động lực cho kịch bản tích cực không chỉ đến từ diễn biến giá cổ phiếu. Thị trường cần có thêm các doanh nghiệp vốn hóa lớn đủ điều kiện vào chỉ số, cải thiện free-float, mở rộng dư địa sở hữu nước ngoài và nâng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.
Đây cũng là lý do kỳ rà soát tháng 3/2027 có ý nghĩa đặc biệt. Sau khi hiệu ứng nâng hạng ban đầu đi qua, các nhà cung cấp chỉ số sẽ tiếp tục đánh giá xem những cải cách của thị trường có thực sự làm gia tăng lượng tài sản mà nhà đầu tư quốc tế có thể tiếp cận hay không.
Theo SSI Research, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc thị trường Việt Nam lớn thêm bao nhiêu, mà ở việc có bao nhiêu tài sản trên thị trường thực sự trở nên “đầu tư được”. Đây là khác biệt quan trọng giữa tăng trưởng vốn hóa và nâng chất lượng thị trường.
Nếu ngày càng nhiều cổ phiếu đáp ứng các tiêu chí về quy mô, free-float, khả năng tiếp cận và sở hữu nước ngoài, tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu có cơ sở tăng lên. Khi đó, dòng vốn thụ động không chỉ xuất hiện tại thời điểm tái cơ cấu mà có thể tạo thành nguồn cầu dài hạn hơn.
Ở chiều ngược lại, nếu tỷ trọng Việt Nam đứng yên sau bước tăng ban đầu, tác động của câu chuyện nâng hạng có thể nhanh chóng chuyển từ yếu tố tạo dòng tiền mới sang một hiệu ứng đã được phản ánh. Khi đó, thị trường sẽ phải dựa nhiều hơn vào chất lượng tăng trưởng lợi nhuận và khả năng mở rộng nguồn cung cổ phiếu.
Vì vậy, kỳ rà soát FTSE tháng 3/2027 sẽ là phép thử đầu tiên đối với giai đoạn sau nâng hạng. Kết quả không chỉ cho biết Việt Nam có được nâng tỷ trọng hay không, mà còn phản ánh một câu hỏi lớn hơn: những cải cách về khả năng đầu tư của thị trường đã đủ để biến Việt Nam thành một điểm đến thực sự dễ tiếp cận đối với dòng vốn toàn cầu hay chưa.
Vương Anh
