Lãi nghìn tỷ, cổ tức lớn, vì sao Vimico (KSV) từng tính hủy tư cách đại chúng?

Liên tiếp chia cổ tức lớn, phần lớn tiền về tay một cổ đông

Tổng Công ty Khoáng sản TKV - CTCP (Vimico, HNX: KSV) vừa thông qua phương án tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền mặt với tổng số tiền dự kiến 900 tỷ đồng. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận bán niên tăng hơn 3 lần cùng kỳ, dòng tiền kinh doanh cải thiện đáng kể và cổ phiếu KSV liên tiếp tăng trần. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả kinh doanh tích cực, cơ cấu sở hữu tập trung với hơn 98% vốn điều lệ thuộc về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng đặt ra vấn đề về việc đáp ứng điều kiện công ty đại chúng.

Theo Nghị quyết Hội đồng quản trị ngày 6/10/2026, Vimico sẽ tạm ứng cổ tức đợt 1 năm 2026 bằng tiền mặt với tỷ lệ 30%, tương ứng mỗi cổ phiếu được nhận 3.000 đồng. Ngày đăng ký cuối cùng để thực hiện quyền là 26/10/2026, thời gian thanh toán dự kiến bắt đầu từ ngày 11/11/2026. Với 300 triệu cổ phiếu đang lưu hành, Vimico dự kiến chi khoảng 900 tỷ đồng cho đợt tạm ứng này. Trong đó, TKV hiện nắm giữ 98,06% vốn điều lệ, tương đương hơn 294 triệu cổ phiếu, dự kiến nhận về khoảng 883 tỷ đồng. Trong khi đó, các cổ đông còn lại chỉ sở hữu khoảng 1,94% vốn, tương đương 5,82 triệu cổ phiếu, với tổng số tiền cổ tức được phân phối khoảng 17,5 tỷ đồng.

Trước đó, vào đầu tháng 8/2026, Vimico đã chi khoảng 810 tỷ đồng để thanh toán cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt với tỷ lệ 40,5%. Cùng với đó, doanh nghiệp phát hành thêm 100 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2025 theo tỷ lệ 50%, qua đó nâng số lượng cổ phiếu lưu hành từ 200 triệu lên 300 triệu đơn vị. Như vậy, nếu hoàn tất đợt tạm ứng sắp tới, tổng số tiền mặt Vimico sử dụng để chi trả cổ tức trong năm 2026 sẽ đạt khoảng 1.710 tỷ đồng. Với tỷ lệ sở hữu chi phối gần như tuyệt đối, TKV là cổ đông nhận phần lớn nguồn tiền phân phối từ doanh nghiệp.

Trên thị trường chứng khoán, thông tin tạm ứng cổ tức xuất hiện cùng thời điểm cổ phiếu KSV ghi nhận đà tăng mạnh. Trong phiên giao dịch ngày 7/10, thị giá KSV tăng hết biên độ 10% trên sàn HNX, đóng cửa tại 121.000 đồng/cổ phiếu. Khối lượng khớp lệnh đạt khoảng 193.000 đơn vị, mức cao nhất trong khoảng 8 tháng. Sang phiên 8/10, cổ phiếu này tiếp tục tăng trần 10%, tương ứng mức tăng 12.100 đồng/cổ phiếu, lên 133.100 đồng/cổ phiếu. Sau hai phiên liên tiếp tăng hết biên độ, thị giá KSV đã tăng 21%. Tính từ phiên 1/10 đến ngày 8/10, mức tăng đạt khoảng 23,35%.

Lợi nhuận tăng gấp 3 lần, Vimico vượt kế hoạch năm chỉ sau 6 tháng

Đà tăng của cổ phiếu diễn ra trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của Vimico ghi nhận sự cải thiện đáng kể, đặc biệt ở nhóm sản phẩm kim loại màu và kim loại quý. Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 đã soát xét, Vimico ghi nhận doanh thu thuần đạt 9.890 tỷ đồng, tăng 41,6% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước thuế đạt gần 3.040 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt khoảng 2.426 tỷ đồng, gấp hơn 3,1 lần cùng kỳ. Trong đó, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt 2.391 tỷ đồng. So với báo cáo trước soát xét, lợi nhuận sau thuế hợp nhất của Vimico được điều chỉnh giảm gần 1,8 tỷ đồng, từ khoảng 2.428 tỷ đồng xuống còn 2.426 tỷ đồng.

Riêng quý II/2026, doanh nghiệp đạt doanh thu thuần 4.657 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.531 tỷ đồng, tăng 223%, tương đương gấp hơn 3,2 lần cùng kỳ. Đây cũng là mức lợi nhuận theo quý cao nhất từ trước đến nay của Vimico. Theo giải trình của doanh nghiệp, kết quả tăng trưởng chủ yếu đến từ việc giá bán bình quân các sản phẩm khoáng sản tăng mạnh, đồng thời sản lượng tiêu thụ một số mặt hàng chủ lực như đồng tấm, vàng và bạc cũng cải thiện so với cùng kỳ.

Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm, giá bán đồng tấm bình quân đạt 345,7 triệu đồng/tấn, tăng khoảng 98,7 triệu đồng/tấn, tương ứng 40% so với cùng kỳ năm trước. Giá vàng bình quân đạt 3,83 tỷ đồng/kg, tăng 62,8%, trong khi giá bạc tăng tới 176%, lên mức 57,8 triệu đồng/kg. Giá bán đầu ra tăng đã góp phần cải thiện đáng kể khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Trong nửa đầu năm, Vimico ghi nhận lợi nhuận gộp khoảng 3.535 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận gộp 35,8%, cao hơn mức 20,7% cùng kỳ năm 2025. Riêng quý II, biên lợi nhuận gộp đạt khoảng 47,5%, so với mức 20,4% cùng kỳ năm trước. Nhờ kết quả này, Vimico đã sớm vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau 6 tháng. Theo phương án kinh doanh năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất 13.481 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.042 tỷ đồng. Như vậy, kết thúc nửa đầu năm, Vimico đã hoàn thành 73,4% kế hoạch doanh thu, đồng thời vượt khoảng 998 tỷ đồng chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế, tương ứng vượt 48,9% kế hoạch năm.

Không chỉ ghi nhận mức tăng trưởng cao về doanh thu và lợi nhuận, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của Vimico cũng cải thiện rõ rệt. Theo báo cáo tài chính bán niên đã soát xét, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 6 tháng đầu năm đạt gần 3.178 tỷ đồng, gấp khoảng 2,6 lần mức 1.239 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Nguồn tiền tạo ra từ hoạt động kinh doanh đã góp phần củng cố tình hình tài chính, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp giảm quy mô dư nợ vay.

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản hợp nhất của Vimico đạt khoảng 12.292 tỷ đồng. Trong đó, tiền và các khoản tương đương tiền đạt gần 1.014 tỷ đồng, còn đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn đạt khoảng 2.370 tỷ đồng. Tổng giá trị hai khoản mục này đạt gần 3.384 tỷ đồng, tương đương 27,5% tổng tài sản. Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả của doanh nghiệp ở mức khoảng 5.360 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đạt 6.931 tỷ đồng. Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đạt gần 4.028 tỷ đồng, chiếm khoảng 58% vốn chủ sở hữu và cao gấp hơn 4 lần khoản tiền dự kiến chi cho đợt tạm ứng cổ tức sắp tới.

Cùng với việc tích lũy nguồn tiền, Vimico cũng giảm đáng kể các khoản vay tài chính. Trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã chi hơn 1.312 tỷ đồng để trả nợ gốc vay, đưa tổng dư nợ vay tài chính về khoảng 1.487 tỷ đồng tại cuối tháng 6, giảm 28,5% so với thời điểm đầu năm. Dư nợ vay giảm cũng góp phần tiết giảm chi phí tài chính. Theo đó, chi phí lãi vay trong nửa đầu năm giảm từ khoảng 99 tỷ đồng cùng kỳ năm trước xuống còn 72 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, hoạt động tiền gửi ngân hàng mang về khoảng 35 tỷ đồng lãi tiền gửi, bổ sung vào doanh thu tài chính.

Xét về quy mô, tổng giá trị tiền, các khoản tương đương tiền và đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn tại cuối tháng 6 cao gấp khoảng 2,3 lần dư nợ vay tài chính của Vimico. Trong khi đó, khoản cổ tức dự kiến chi trả 900 tỷ đồng chỉ tương đương khoảng 26,6% tổng giá trị các khoản mục này và 28,3% dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong nửa đầu năm.

Vimico hiện là doanh nghiệp thành viên của TKV, hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh khoáng sản, với các sản phẩm chủ lực gồm đồng tấm, vàng, bạc, kẽm, thiếc cùng các sản phẩm luyện kim. Doanh nghiệp có hoạt động khai thác, chế biến đồng tại khu vực Sin Quyền, Lào Cai, đồng thời tham gia dự án đất hiếm Đông Pao tại Lai Châu thông qua Công ty CP Đất hiếm Lai Châu - VIMICO. Do đặc thù ngành khai khoáng, kết quả kinh doanh của Vimico chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến động giá kim loại trên thị trường. Việc giá đồng, vàng và bạc đồng loạt tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026 đã hỗ trợ doanh thu và lợi nhuận, song khả năng duy trì mức sinh lời trong các kỳ tiếp theo còn phụ thuộc vào diễn biến giá bán, sản lượng tiêu thụ và chi phí sản xuất.

Vẫn còn bài toán về tư cách đại chúng

Bên cạnh kết quả kinh doanh tăng trưởng, cơ cấu cổ đông của Vimico cũng là vấn đề đáng chú ý khi doanh nghiệp từng tính đến phương án đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng. Theo danh sách cổ đông lớn công bố ngày 17/9/2026, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ hơn 294,17 triệu cổ phiếu KSV, tương đương 98,06% vốn điều lệ. Phần vốn thuộc về các cổ đông còn lại chỉ chiếm 1,94%, tương ứng khoảng 5,82 triệu cổ phiếu. Trong khi đó, theo Điều 32 Luật Chứng khoán, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15, một trong những điều kiện đối với công ty đại chúng là tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Với cơ cấu sở hữu trên, Vimico chưa đáp ứng tiêu chí về tỷ lệ cổ phiếu này.

Trước đó, tại Nghị quyết số 2960/NQ-VIMICO ngày 26/11/2025, Hội đồng quản trị Vimico đã giao Tổng giám đốc tiếp tục báo cáo, giải trình với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về đặc thù cơ cấu sở hữu. Đồng thời, doanh nghiệp dự kiến nộp hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng nếu đến ngày 1/1/2026 vẫn không đáp ứng điều kiện hoặc không được cơ quan quản lý chấp thuận đủ điều kiện công ty đại chúng. Đến tháng 9/2026, cơ cấu cổ đông của Vimico vẫn chưa đáp ứng ngưỡng sở hữu tối thiểu nêu trên. Tuy nhiên, chưa có đủ thông tin để xác định doanh nghiệp đã thực hiện thủ tục đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng hay chưa, cũng như kết quả làm việc với cơ quan quản lý.