Cổ phiếu giá 5.000 đồng có thực sự rẻ hơn cổ phiếu giá 100.000 đồng?

Thị giá thấp chưa chắc là cổ phiếu rẻ

Với cùng số vốn 10 triệu đồng, nhà đầu tư có thể mua 2.000 cổ phiếu đang giao dịch ở mức 5.000 đồng, nhưng chỉ mua được 100 cổ phiếu có giá 100.000 đồng. Sự chênh lệch về số lượng cổ phiếu nắm giữ dễ tạo cảm giác lựa chọn đầu tiên có lợi hơn, đặc biệt đối với những người mới tham gia thị trường.

Không ít nhà đầu tư còn cho rằng cổ phiếu giá 5.000 đồng có nhiều dư địa tăng trưởng vì chỉ cần lên 10.000 đồng là đã nhân đôi tài khoản. Ngược lại, cổ phiếu giá 100.000 đồng thường bị xem là đắt đỏ, khó có khả năng tăng mạnh hơn nữa.

Tuy nhiên, cách đánh giá này chưa xét đến bản chất của giá cổ phiếu. Trên thị trường chứng khoán, mức giá được niêm yết trên bảng điện chỉ thể hiện số tiền nhà đầu tư phải trả để sở hữu một cổ phiếu tại thời điểm giao dịch. Con số này không đủ để xác định doanh nghiệp đang được định giá cao hay thấp.

Một trong những yếu tố cần xem xét là vốn hóa thị trường. Theo định nghĩa của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), vốn hóa được xác định bằng giá thị trường của một cổ phiếu nhân với tổng số cổ phiếu đang lưu hành.

Chẳng hạn, giả sử doanh nghiệp A có 1 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, với thị giá 5.000 đồng/cổ phiếu. Khi đó, vốn hóa thị trường của doanh nghiệp đạt 5.000 tỷ đồng.

Trong khi đó, doanh nghiệp B chỉ có 30 triệu cổ phiếu đang lưu hành, nhưng thị giá lên tới 100.000 đồng/cổ phiếu. Vốn hóa thị trường của doanh nghiệp B ở mức 3.000 tỷ đồng.

Ví dụ giả định về thị giá và vốn hóa (đơn vị và số liệu chỉ phục vụ minh họa, không đại diện cho doanh nghiệp thực tế):

Doanh nghiệp A: giá mỗi cổ phiếu là 5.000đ; 1 tỷ cổ phiếu lưu hành; Vốn hóa 5.000 tỷ đồng

Doanh nghiệp B: Giá mỗi cổ phiếu là 100.000đ; 30 triệu cổ phiếu lưu hành; Vốn hóa 3.000 tỷ đồng

Trong ví dụ này, dù cổ phiếu A có thị giá chỉ bằng 1/20 cổ phiếu B, tổng giá trị vốn hóa của doanh nghiệp A lại lớn hơn. Điều đó không có nghĩa cổ phiếu A đắt hơn về mặt định giá, nhưng đủ để giải thích vì sao không thể sử dụng riêng thị giá làm thước đo.

Ngoài ra, giá cổ phiếu còn chịu ảnh hưởng từ số lượng cổ phiếu lưu hành, lịch sử chia tách, phát hành thêm và trả cổ tức bằng cổ phiếu. Vì vậy, việc so sánh thị giá giữa hai doanh nghiệp mà không xét đến những yếu tố này có thể dẫn đến nhận định thiếu chính xác.

Muốn biết cổ phiếu đắt hay rẻ, nhà đầu tư cần nhìn vào đâu?

Để đánh giá một cổ phiếu, giới phân tích thường sử dụng các phương pháp định giá dựa trên lợi nhuận, tài sản và dòng tiền của doanh nghiệp.

Theo CFA Institute, định giá cổ phiếu là quá trình ước tính giá trị dựa trên nền tảng kinh doanh, sau đó đối chiếu với mức giá đang được giao dịch trên thị trường. Những chỉ số như P/E và P/B là công cụ thường được sử dụng trong quá trình này.

Trong đó, P/E thể hiện mối quan hệ giữa thị giá cổ phiếu và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Chẳng hạn, một cổ phiếu có giá 100.000 đồng, EPS đạt 10.000 đồng sẽ có P/E bằng 10 lần. Một cổ phiếu khác có giá 5.000 đồng nhưng EPS chỉ đạt 100 đồng sẽ có P/E lên tới 50 lần.

Nếu chỉ xét riêng chỉ tiêu P/E trong ví dụ giả định, nhà đầu tư đang trả 10 đồng cho mỗi đồng lợi nhuận của cổ phiếu thứ nhất, nhưng phải trả 50 đồng cho mỗi đồng lợi nhuận của cổ phiếu thứ hai.

Như vậy, cổ phiếu có thị giá thấp hơn lại đang được giao dịch ở mức P/E cao hơn đáng kể. Dù vậy, P/E thấp cũng không mặc nhiên đồng nghĩa với cơ hội đầu tư hấp dẫn, bởi chỉ số này còn phụ thuộc vào triển vọng tăng trưởng, chất lượng lợi nhuận và đặc điểm từng ngành.

Tương tự, P/B phản ánh mối quan hệ giữa thị giá và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu. Chỉ số này có thể hữu ích khi phân tích những doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn, nhưng cũng cần kết hợp với khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu và chất lượng tài sản.

Ngoài hai chỉ số trên, nhà đầu tư nên quan tâm đến doanh thu, lợi nhuận, nợ vay, dòng tiền kinh doanh và khả năng duy trì tăng trưởng trong tương lai.

Theo CFA Institute, các phương pháp định giá đều có những giới hạn nhất định. Vì vậy, việc kết hợp nhiều thước đo và đối chiếu với các doanh nghiệp tương đồng thường cần thiết hơn là dựa vào một chỉ số đơn lẻ.