Thứ bảy, 21/11/2026, 07:00 (GMT+7)

Tỷ giá USD/VND tăng, nhóm cổ phiếu nào hưởng lợi?

Tỷ giá tăng, cổ phiếu xuất khẩu có thực sự hưởng lợi?

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, tỷ giá USD/VND là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp. Mỗi khi đồng USD tăng giá, nhóm cổ phiếu xuất khẩu thường được nhà đầu tư chú ý, trong khi những ngành phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu hoặc vốn vay ngoại tệ lại đứng trước nguy cơ gia tăng chi phí.

tỷ giá, cổ phiếu.webp

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng được hưởng lợi, cũng như không phải mọi đơn vị nhập khẩu đều chịu tác động tiêu cực như nhau.

Trước hết, cần hiểu tỷ giá USD/VND tăng có nghĩa phải sử dụng nhiều đồng Việt Nam hơn để đổi lấy một USD. Chẳng hạn, tỷ giá tăng từ 25.000 đồng lên 26.000 đồng/USD, tương đương mức tăng 4%. Một doanh nghiệp xuất khẩu thu về 10 triệu USD có thể quy đổi thành 260 tỷ đồng thay vì 250 tỷ đồng, nếu giả định toàn bộ số tiền được chuyển đổi tại hai mức tỷ giá trên.

Đây là lý do các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, dệt may, gỗ, nông sản hoặc sản phẩm công nghiệp thường được đưa vào danh sách nghiên cứu khi USD mạnh lên.

Tại Việt Nam, nhà đầu tư có thể tìm hiểu các doanh nghiệp thủy sản như Vĩnh Hoàn (VHC), Nam Việt (ANV), Sao Ta (FMC); nhóm dệt may như TNG, May Sông Hồng (MSH), Thành Công (TCM); hoặc những doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm gỗ và vật liệu.

Các phân tích về tác động tỷ giá tại thị trường Việt Nam cũng thường đề cập đến những nhóm ngành này nhờ tỷ trọng doanh thu xuất khẩu tương đối lớn.

Dù vậy, doanh thu quy đổi tăng chưa chắc đồng nghĩa lợi nhuận tăng tương ứng. Chẳng hạn, doanh nghiệp dệt may có thể nhận đơn hàng và thanh toán bằng USD nhưng đồng thời phải nhập khẩu vải, sợi, hóa chất hoặc phụ liệu từ nước ngoài. Khi tỷ giá tăng, giá trị doanh thu tính bằng VND có thể cải thiện, nhưng chi phí nguyên liệu nhập khẩu cũng tăng theo.

Vì vậy, doanh nghiệp có nguồn thu USD lớn nhưng tỷ trọng chi phí bằng VND cao thường có lợi thế tỷ giá rõ hơn doanh nghiệp vừa thu USD vừa phải chi USD với quy mô tương đương.

Ngoài ra, giá bán xuất khẩu, nhu cầu của khách hàng, thuế thương mại và sức cạnh tranh cũng ảnh hưởng đến khả năng chuyển lợi thế tỷ giá thành lợi nhuận thực tế.

Điều này lý giải vì sao hai doanh nghiệp cùng xuất khẩu thủy sản hoặc dệt may vẫn có thể ghi nhận tác động tỷ giá rất khác nhau.

Những nhóm cổ phiếu nào có thể chịu áp lực khi USD tăng giá?

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên vật liệu, máy móc hoặc dịch vụ nhập khẩu có thể đối mặt với áp lực chi phí khi USD tăng giá.

Đầu tiên là nhóm sản xuất sử dụng nhiều nguyên liệu nhập khẩu

Một số doanh nghiệp nhựa, hóa chất, dược phẩm, thức ăn chăn nuôi, thép và hàng tiêu dùng cần nhập khẩu nguyên liệu hoặc thiết bị phục vụ sản xuất.

Giả sử một doanh nghiệp phải thanh toán 5 triệu USD tiền nguyên liệu. Khi tỷ giá tăng từ 25.000 lên 26.000 đồng/USD, khoản tiền quy đổi tăng từ 125 tỷ lên 130 tỷ đồng, tức chi thêm 5 tỷ đồng nếu các yếu tố khác không thay đổi.

Nếu doanh nghiệp không thể điều chỉnh giá bán tương ứng, biên lợi nhuận có nguy cơ thu hẹp.

Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào lượng tồn kho nguyên liệu, thời điểm thanh toán, khả năng đàm phán với nhà cung cấp và sức mua của khách hàng.

Nhóm thứ hai là những doanh nghiệp có chi phí hoặc dư nợ vay bằng ngoại tệ lớn

Đối với ngành hàng không, chi phí thuê máy bay, nhiên liệu, bảo dưỡng và một số nghĩa vụ tài chính có thể gắn với ngoại tệ. Vì vậy, các doanh nghiệp như Vietnam Airlines (HVN) và Vietjet (VJC) cần được đánh giá về mức độ tiếp xúc với rủi ro tỷ giá.

Ở nhóm điện và hạ tầng, những doanh nghiệp có khoản vay ngoại tệ để đầu tư nhà máy hoặc dự án cũng có thể chịu áp lực khi VND mất giá. Các phân tích trong nước từng đề cập đến Genco3 (PGV), PV Power (POW), PC1 và Biwase (BWE) trong bối cảnh rủi ro tỷ giá đối với nợ vay ngoại tệ.

Tuy nhiên, đây là những ví dụ về doanh nghiệp cần kiểm tra cơ cấu tài chính, không có nghĩa tất cả các mã trên đều đang chịu thiệt hại tỷ giá ở mức như nhau.

Nếu doanh nghiệp có khoản nợ 20 triệu USD, tỷ giá tăng thêm 1.000 đồng/USD sẽ làm giá trị quy đổi của khoản nợ tăng thêm khoảng 20 tỷ đồng, xét riêng yếu tố tỷ giá. Tác động kế toán và dòng tiền thực tế còn phụ thuộc cách ghi nhận, lịch trả nợ và những khoản ngoại tệ đối ứng.

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 1/1/2026, doanh nghiệp phải xử lý và trình bày chênh lệch tỷ giá đối với các giao dịch và khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo quy định kế toán. Do đó, nhà đầu tư cần xem cả chi phí tài chính lẫn thuyết minh báo cáo tài chính, thay vì chỉ nhìn lợi nhuận trước thuế.

Bên cạnh tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, tỷ giá tăng cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường chứng khoán thông qua kỳ vọng lãi suất, dòng vốn quốc tế và chi phí nhập khẩu. Tuy nhiên, chiều hướng tác động còn tùy nguyên nhân khiến tỷ giá biến động và phản ứng của chính sách tiền tệ.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, trước khi lựa chọn cổ phiếu theo câu chuyện tỷ giá, có ba thông tin cần kiểm tra: tỷ trọng doanh thu bằng ngoại tệ, tỷ trọng chi phí và dư nợ ngoại tệ, cùng khả năng phòng ngừa rủi ro tỷ giá của doanh nghiệp.

Văn Mạnh

Thứ bảy, 21/11/2026, 06:00 (GMT+7)
Hotline: 0979 47 42 45

Nổi bật

Mới nhất