Vốn ngoại có thể rút hơn 6.000 tỷ đồng trong tháng 9 khi Việt Nam rời FTSE Frontier

Dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chịu áp lực trong tháng 9 khi hoạt động tái cơ cấu giữa FTSE Frontier và FTSE Secondary Emerging diễn ra không đồng thời. Kịch bản thận trọng của Guotai Haitong cho thấy dòng vốn ra có thể lên tới hơn 6.000 tỷ đồng.

Việt Nam sẽ chính thức được nâng hạng từ thị trường Frontier lên Secondary Emerging theo FTSE từ ngày 21/9/2026. Tuy nhiên, dòng vốn đi cùng quá trình này không nhất thiết xuất hiện ngay lập tức, bởi việc chuyển dịch giữa hai bộ chỉ số được thực hiện theo những mốc thời gian khác nhau.

Theo lộ trình của FTSE, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào các chỉ số toàn cầu qua 4 giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027. Tỷ trọng bổ sung lần lượt là 10%, 20%, 35% và 35%, qua đó giúp dòng vốn mới được phân bổ từng bước thay vì dồn vào một thời điểm.

Trong khi đó, Việt Nam hiện chiếm 31,27% FTSE Frontier Index, cao nhất trong số các thị trường thuộc chỉ số này. Việc Việt Nam rời FTSE Frontier vì vậy có thể khiến các quỹ còn sử dụng chỉ số Frontier làm benchmark phải tái cơ cấu danh mục, tạo ra một chiều dòng vốn ra trong khi dòng vốn từ nhóm Emerging mới chỉ bắt đầu được phân bổ.

Chứng khoán Guotai Haitong xây dựng ba kịch bản đối với dòng vốn rút ra từ các quỹ tracking Frontier Market. Ở kịch bản thận trọng, dòng vốn ra khoảng 100-200 triệu USD; kịch bản cơ sở là 200-400 triệu USD và kịch bản tiêu cực lên tới 400-700 triệu USD. Quy mô dòng tiền thực tế sẽ phụ thuộc vào mức độ các quỹ còn duy trì FTSE Frontier làm chỉ số tham chiếu.

Nếu xét riêng kịch bản thận trọng về dòng vốn ròng trong tháng 9, thị trường có thể ghi nhận mức bán ròng khoảng 250 triệu USD, tương đương hơn 6.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây là tác động mang tính kỹ thuật từ quá trình chuyển đổi benchmark, thay vì phản ánh sự suy giảm trong triển vọng dài hạn của thị trường Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, việc được nâng hạng lên FTSE Secondary Emerging được kỳ vọng mang lại lượng vốn mới đáng kể trong những năm tới. Guotai Haitong ước tính tổng dòng vốn từ các quỹ passive và active có thể đạt khoảng 3-4 tỷ USD trong toàn bộ quá trình triển khai đến năm 2027.

Trong đó, dòng vốn thụ động được ước tính khoảng 1,3-1,5 tỷ USD, còn phần lớn dòng vốn còn lại đến từ các quỹ chủ động thuộc nhóm Emerging Market. Đây là điểm khác biệt quan trọng, bởi dòng vốn chủ động thường có phạm vi lựa chọn rộng hơn và không chỉ giao dịch theo tỷ trọng của một bộ chỉ số.

Sự lệch pha giữa dòng vốn ra và dòng vốn vào vì vậy có thể khiến tháng 9 trở thành giai đoạn đặc biệt về mặt kỹ thuật. Theo Guotai Haitong, dòng vốn ròng phân bổ vào thị trường Việt Nam trong tháng này có thể dao động từ trung tính đến dương nhẹ, khoảng 50-250 triệu USD, nhưng vẫn tồn tại khả năng bán ròng trong kịch bản thận trọng.

Theo công ty chứng khoán này, quá trình nâng hạng có thể được nhìn qua ba giai đoạn. Trong ngắn hạn, tháng 9/2026 là thời điểm Frontier outflow và Emerging inflow chưa đồng thời. Giai đoạn 2026-2027 sẽ chứng kiến dòng vốn thụ động tăng dần cùng sự gia tăng hiện diện của các quỹ Emerging Market chủ động, trước khi những tác động dài hạn rõ nét hơn từ năm 2027.

Ở giai đoạn dài hạn, lợi ích được kỳ vọng không chỉ nằm ở quy mô vốn ngoại mà còn ở sự thay đổi cơ cấu nhà đầu tư. Thanh khoản, tỷ lệ free-float, mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức và chất lượng thị trường có thể được cải thiện khi Việt Nam nằm trong phạm vi phân bổ của nhiều quỹ đầu tư quốc tế hơn.

Một điểm đáng chú ý là không phải toàn bộ các quỹ đang theo dõi FTSE Frontier đều buộc phải bán toàn bộ cổ phiếu Việt Nam. Theo VnDirect, áp lực bán từ nhóm ETF mô phỏng các chỉ số FTSE Frontier được đánh giá ở mức hạn chế do một số quỹ đã thay đổi chỉ số tham chiếu, trong khi FTSE Russell cũng chuyển FTSE Vietnam 30 sang hệ thống FTSE Vietnam Index Series.

Do đó, việc Việt Nam rời FTSE Frontier không đồng nghĩa với một đợt thoái vốn đồng loạt khỏi thị trường. Áp lực trong tháng 9 nhiều khả năng chủ yếu đến từ hoạt động điều chỉnh tỷ trọng và tái cơ cấu danh mục của các quỹ còn sử dụng benchmark cũ, thay vì một làn sóng bán ra trên diện rộng.

Với nhà đầu tư, vì vậy, quy mô mua bán ròng trong riêng tháng 9 chưa phải thước đo đầy đủ cho tác động của quá trình nâng hạng. Những yếu tố có ý nghĩa dài hạn hơn nằm ở tốc độ giải ngân của các quỹ Emerging Market chủ động, mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức, khả năng sử dụng room ngoại, tiến độ vận hành CCP và mức độ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường theo các tiêu chí của MSCI.

Việc có thể xuất hiện dòng vốn ngoại rút ra trong tháng 9, nếu xảy ra, chủ yếu phản ánh sự không đồng bộ về thời điểm giữa hai quá trình tái cơ cấu. Việt Nam có thể chịu áp lực rời khỏi FTSE Frontier ngay khi cơ chế nâng hạng mới bắt đầu, trong khi tỷ trọng trong FTSE Emerging chỉ được tăng dần qua bốn giai đoạn. Vì vậy, tác động ngắn hạn có thể gây nhiễu dòng tiền, nhưng không làm thay đổi câu chuyện lớn hơn về việc Việt Nam mở rộng phạm vi tiếp cận dòng vốn tổ chức quốc tế.