VDSC: Định giá rẻ vẫn chưa đủ sức kéo vốn ngoại trở lại chứng khoán Việt Nam

Sau gần 5 năm liên tục bán ròng, dòng vốn ngoại vẫn chưa cho thấy dấu hiệu đảo chiều trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nguyên nhân không nằm ở định giá hay triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp, mà đến từ sự dịch chuyển của dòng tiền toàn cầu sang các tài sản hấp dẫn hơn trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và cơn sốt đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp diễn.

Tính từ đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng gần 80.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Lũy kế trong 4 năm gần đây, giá trị bán ròng lên tới 319.660 tỷ đồng. Riêng các quỹ ETF đã rút ròng khoảng 5.300 tỷ đồng kể từ đầu năm, dù tốc độ rút vốn đã giảm đáng kể so với năm 2025.

Theo VDSC, yếu tố đầu tiên khiến dòng vốn chưa quay lại là chính sách tiền tệ của Mỹ. Fed tiếp tục duy trì lãi suất ở mức 3,5-3,75% và để ngỏ khả năng giữ mặt bằng lãi suất cao lâu hơn. Trong bối cảnh lợi suất tài sản bằng USD vẫn hấp dẫn, các thị trường cận biên và mới nổi, trong đó có Việt Nam, tiếp tục chịu áp lực cạnh tranh trong việc thu hút dòng vốn quốc tế.

Bên cạnh đó, dòng tiền toàn cầu vẫn tập trung vào các doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ AI và ngành bán dẫn. Theo khảo sát các nhà quản lý quỹ của Bank of America tháng 6/2026, nhóm cổ phiếu bán dẫn là giao dịch được đồng thuận cao nhất khi có tới 73% nhà quản lý quỹ lựa chọn gia tăng tỷ trọng. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam gần như chưa có những doanh nghiệp đủ quy mô để hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư này.

Đây cũng là điểm khác biệt lớn giữa Việt Nam và nhiều thị trường đang thu hút dòng vốn quốc tế. Theo VDSC, Việt Nam vẫn ghi điểm nhờ định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tích cực và dư địa sở hữu nước ngoài còn lớn. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu hai yếu tố có sức phân định đối với dòng vốn toàn cầu là câu chuyện tăng trưởng gắn với AI và sự ổn định tuyệt đối về tỷ giá.

Một yếu tố khác tiếp tục được các nhà đầu tư nước ngoài cân nhắc là rủi ro từ môi trường thương mại quốc tế. Những thay đổi trong chính sách thuế quan của Mỹ khiến phần bù rủi ro đối với các nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam gia tăng, qua đó ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn của nhiều quỹ đầu tư quốc tế.

Theo VDSC, vì các yếu tố mang tính toàn cầu vẫn đang chi phối, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam chưa đủ tạo ra bước ngoặt đối với dòng vốn ngoại. Câu chuyện nâng hạng có thể cải thiện tâm lý và tạo lực đỡ cho thị trường, nhưng chưa đủ sức đảo chiều xu hướng bán ròng nếu các điều kiện bên ngoài chưa thay đổi.

Dù vậy, công ty chứng khoán này kỳ vọng áp lực bán ròng sẽ giảm dần trong quý III khi dòng vốn thụ động bắt đầu giải ngân theo lộ trình sau khi FTSE chính thức nâng hạng thị trường Việt Nam. Theo kế hoạch, FTSE sẽ công bố danh mục chính thức vào ngày 21/8 trước khi các quỹ ETF thực hiện giải ngân theo bốn đợt từ ngày 21/9 với tỷ lệ 10%, 30%, 65% và 100%.

Danh sách sơ bộ hiện gồm 23 cổ phiếu đáp ứng các tiêu chí của FTSE như VIC, VHM, HPG, FPT, VCB, BID, MSN, SSI, STB, VNM, VJC, SHB, GEX, VND, BSR và một số doanh nghiệp khác. Trong khi đó, 9 mã như SAB, DIG, DXG, PDR, FRT hay KDC đã bị loại khỏi danh sách do chưa đáp ứng các yêu cầu về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thanh khoản hoặc giới hạn sở hữu nước ngoài.

Theo VDSC, điều kiện để dòng vốn ngoại quay lại một cách bền vững không chỉ nằm ở câu chuyện nâng hạng. Fed cần kết thúc chu kỳ lãi suất cao, tỷ giá trong nước duy trì ổn định, sức nóng của nhóm cổ phiếu AI giảm bớt để dòng tiền lan tỏa sang các thị trường có định giá thấp hơn, đồng thời Việt Nam tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường và tiến gần hơn tới các tiêu chí nâng hạng của MSCI.

Ở góc độ dài hạn, VDSC đánh giá dư địa thu hút vốn ngoại của thị trường vẫn còn lớn. Sau nhiều năm bán ròng, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên HoSE chỉ còn khoảng 13,4% vào cuối tháng 6/2026, trong khi P/E dự phóng của thị trường chỉ ở mức 11,2-11,9 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 10 năm khoảng 15,4 lần. Nếu các điều kiện vĩ mô thuận lợi dần hội tụ, định giá hấp dẫn cùng triển vọng tăng trưởng lợi nhuận có thể trở thành nền tảng để dòng vốn ngoại quay trở lại thị trường Việt Nam trong những năm tới.