56% vị thế bán khống tập trung vào 8 nhà giao dịch: Giá vàng đang đối mặt rủi ro gì?

Theo báo cáo Cam kết của nhà giao dịch (Commitments of Traders - COT) do Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) công bố cho kỳ kết thúc ngày 2/6, tổng số hợp đồng vàng đang mở trên COMEX đạt 326.052 hợp đồng. Với quy mô mỗi hợp đồng tương đương 100 ounce vàng, tổng lượng vàng danh nghĩa được giao dịch trên thị trường này lên tới khoảng 32,6 triệu ounce, tương đương hơn 136 tỷ USD theo mặt bằng giá hiện nay.

Điều thu hút sự chú ý của giới đầu tư không nằm ở quy mô thị trường mà ở mức độ tập trung của các vị thế bán. Dữ liệu cho thấy 4 nhà giao dịch lớn nhất đang nắm giữ gần 40% tổng vị thế bán khống, trong khi 8 nhà giao dịch lớn nhất kiểm soát tới 56,1%. Quy đổi theo tổng lượng hợp đồng mở, nhóm 8 nhà giao dịch này đang nắm khoảng 18,3 triệu ounce vàng dưới dạng bán khống, tương đương giá trị danh nghĩa khoảng 76,5 tỷ USD.

Điều này không đồng nghĩa thị trường chắc chắn sẽ giảm sâu. Tuy nhiên, khi hơn một nửa vị thế bán tập trung trong tay một nhóm nhỏ nhà giao dịch, mọi biến động về giá vàng, đồng USD hay lợi suất trái phiếu đều có khả năng tạo ra những phản ứng mạnh hơn bình thường.

Đáng chú ý, áp lực hiện nay không xuất phát từ việc các quỹ đầu cơ đồng loạt chuyển sang bán khống vàng. Theo báo cáo COT, nhóm nhà đầu cơ phi thương mại, bao gồm nhiều quỹ phòng hộ và nhà đầu cơ lớn, vẫn duy trì trạng thái mua ròng đáng kể. Trong kỳ gần nhất, nhóm này thậm chí còn tăng thêm hơn 5.300 hợp đồng mua và giảm hơn 16.000 hợp đồng bán khống.

Điều đó cho thấy đà giảm gần đây của vàng không phải là hệ quả của một làn sóng đầu cơ giá xuống, mà đến từ nhiều yếu tố cùng lúc. Một trong những yếu tố quan trọng là sự suy yếu của dòng vốn ETF vàng.

Theo thống kê trong tháng 5, các quỹ ETF vàng toàn cầu bị rút ròng khoảng 2 tỷ USD. Tổng tài sản quản lý giảm 2% xuống còn khoảng 604 tỷ USD, trong khi lượng vàng nắm giữ giảm xuống 4.121 tấn. SPDR Gold Trust, quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới, cũng ghi nhận hoạt động bán ròng trong những ngày đầu tháng 6. Chỉ trong hơn một tuần, quỹ đã giảm hơn 12 tấn vàng nắm giữ.

Dòng vốn ETF thường được xem là một trong những lớp đệm quan trọng của thị trường vàng vật chất. Khi dòng tiền chảy vào, các quỹ có xu hướng mua thêm vàng để đảm bảo tài sản cơ sở. Ngược lại, khi nhà đầu tư rút vốn, áp lực bán vàng vật chất có thể xuất hiện, làm suy yếu lực đỡ của thị trường.

Trong khi đó, môi trường vĩ mô toàn cầu cũng đang tạo thêm sức ép lên kim loại quý. Báo cáo việc làm khả quan của Mỹ tiếp tục củng cố kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến. Đồng USD vì thế phục hồi trở lại, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì ở vùng cao.

Đối với vàng, đây là sự kết hợp bất lợi. Đồng USD mạnh khiến vàng trở nên đắt đỏ hơn đối với nhà đầu tư nắm giữ các đồng tiền khác, còn lợi suất cao làm gia tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ một tài sản không tạo ra dòng tiền như vàng.

Trong bối cảnh đó, vùng giá quanh 4.100 USD/ounce đang được giới phân tích đặc biệt theo dõi. Đây được xem là khu vực hội tụ của nhiều yếu tố kỹ thuật và tâm lý thị trường. Nếu giá xuyên thủng vùng này trong điều kiện thanh khoản thấp, các lệnh dừng lỗ và hoạt động bán kỹ thuật có thể gia tăng, khiến biến động trở nên mạnh hơn.

Ngược lại, nếu dữ liệu kinh tế Mỹ hạ nhiệt, lợi suất giảm hoặc đồng USD suy yếu trở lại, cấu trúc vị thế hiện nay cũng có thể tạo ra hiệu ứng ngược. Khi lượng bán khống tập trung ở mức cao, các nhà giao dịch có thể buộc phải mua lại hợp đồng để đóng vị thế nhằm giảm rủi ro, tạo nên những nhịp phục hồi nhanh và mạnh của giá vàng.

Đó là lý do giới quan sát cho rằng rủi ro hiện tại không chỉ nằm ở chiều giảm giá. Chính cấu trúc vị thế đòn bẩy trên COMEX đang khiến vàng bước vào giai đoạn mà biến động có thể được khuếch đại theo cả hai hướng.

Sau nhiều tháng được hỗ trợ bởi kỳ vọng hạ lãi suất và nhu cầu trú ẩn, thị trường vàng giờ đây đang phản ứng đồng thời với USD, lợi suất, dòng vốn ETF và các vị thế phái sinh quy mô lớn. Khi nhiều lớp áp lực cùng xuất hiện, câu hỏi quan trọng không còn là vàng tăng hay giảm bao nhiêu, mà là dòng tiền lớn đang đứng ở đâu và mức độ đòn bẩy trên thị trường đã lớn đến mức nào.