Thanh khoản xuống đáy một năm, dòng tiền đang chờ điều gì?

Những phiên giao dịch đầu tháng 6 chứng kiến sự suy giảm đáng kể của dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Giá trị khớp lệnh bình quân trên ba sàn hiện chỉ quanh 20.000 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 35.000 tỷ đồng trong quý I. Riêng phiên ngày 5/6, thanh khoản chỉ đạt hơn 14.500 tỷ đồng, mức thấp nhất trong vòng một năm.

Xu hướng này thực tế đã xuất hiện từ tháng 4. Theo dữ liệu của Chứng khoán SHS, giá trị giao dịch bình quân trong tháng 4 và tháng 5 chỉ dao động quanh 26.000-27.000 tỷ đồng mỗi phiên, giảm khoảng 25% so với quý I và thấp hơn cả mức bình quân năm 2025, thời điểm VN-Index thường giao dịch dưới ngưỡng 1.700 điểm.

Diễn biến trên phần nào gây bất ngờ bởi nhiều tổ chức đầu tư từng kỳ vọng thanh khoản sẽ cải thiện khi thị trường tiến gần thời điểm được FTSE Russell nâng hạng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dòng tiền vẫn chưa sẵn sàng quay lại mạnh mẽ.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran là một trong những yếu tố khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Biến động mạnh của giá dầu thế giới kéo theo lo ngại về áp lực lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến quyết định giải ngân.

Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất trong nước tăng lên cũng làm thay đổi tương quan giữa các kênh đầu tư. Hiện nhiều ngân hàng niêm yết lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng từ 6,5% trở lên, trong khi một số nhà băng nhỏ có thể thỏa thuận mức 8-8,5% đối với các khoản tiền gửi lớn.

Khi lợi suất tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn, một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng tài sản rủi ro. Đồng thời, chi phí vay ký quỹ tăng lên cũng khiến hoạt động giao dịch ngắn hạn kém sôi động hơn. Dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy tiền gửi dân cư đã vượt 10,38 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 1, mức cao nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố vĩ mô. Theo ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân tại Chứng khoán Thiên Việt (TVS), thị trường hiện rơi vào trạng thái giằng co kéo dài khi VN-Index nhiều lần vượt mốc 1.900 điểm nhưng đều không duy trì được đà tăng.

Quan trọng hơn, dòng tiền trong những tháng đầu năm chủ yếu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu dẫn dắt. Theo dữ liệu từ Vietcap, riêng nhóm doanh nghiệp trong hệ sinh thái Vingroup đã đóng góp hơn 70 điểm cho VN-Index từ đầu năm, trong khi nhóm dầu khí đóng góp thêm hơn 20 điểm.

Điều đó đồng nghĩa chỉ số vẫn tăng nhưng cơ hội sinh lời không lan tỏa rộng trên toàn thị trường. Khi phần lớn cổ phiếu không tạo được mức sinh lời đủ hấp dẫn, nhà đầu tư có xu hướng đứng ngoài quan sát thay vì liên tục xoay vòng vốn như giai đoạn trước.

Thị trường cũng đang thiếu những câu chuyện đủ lớn để thu hút dòng tiền mới. Dù mùa đại hội đồng cổ đông ghi nhận nhiều kế hoạch kinh doanh tham vọng, các thông tin này chưa đủ sức tạo nên một làn sóng đầu tư mới. Thay vào đó, nhà đầu tư vẫn tập trung theo dõi diễn biến lãi suất, lạm phát và các rủi ro địa chính trị toàn cầu.

Theo đánh giá của ABS, thanh khoản suy giảm phản ánh rõ tâm lý phòng thủ đang chiếm ưu thế. Khi dòng tiền mới chưa xuất hiện, sự thận trọng của nhà đầu tư hiện hữu có thể khiến thị trường tiếp tục rung lắc mạnh trong ngắn hạn.

Chứng khoán MB cũng cho rằng thanh khoản giảm sâu có thể khiến VN-Index phải điều chỉnh hoặc dao động trong biên độ rộng hơn để tìm kiếm lực cầu mới trước khi hình thành xu hướng rõ ràng.

Dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn kỳ vọng bức tranh thanh khoản sẽ cải thiện từ nửa cuối năm. Theo ông Nguyễn Thế Minh, áp lực lãi suất có thể giảm dần nếu các biện pháp điều hành phát huy hiệu quả, trong khi việc Việt Nam dự kiến được FTSE Russell nâng hạng vào tháng 9 có thể kích hoạt dòng vốn mới giải ngân từ sớm.

Ngoài ra, hàng loạt thương vụ IPO và thoái vốn quy mô lớn dự kiến diễn ra trong thời gian tới cũng được kỳ vọng tạo thêm sức hút đối với dòng tiền. Nếu những yếu tố hỗ trợ này xuất hiện đồng thời, thanh khoản thị trường có thể dần phục hồi từ cuối quý III.

Ở thời điểm hiện tại, điều đáng chú ý không nằm ở việc VN-Index tăng hay giảm bao nhiêu điểm, mà là việc dòng tiền vẫn chưa thực sự xác nhận đà tăng của thị trường. Khi thanh khoản tiếp tục suy giảm trong lúc chỉ số duy trì ở vùng cao, sự thận trọng của nhà đầu tư đang trở thành tín hiệu cần được theo dõi sát trong những tháng tới.