Thanh khoản giảm gần 58%, doanh thu môi giới của 15 công ty chứng khoán lao dốc

Theo tổng hợp báo cáo tài chính quý III/2026 của 81 công ty chứng khoán, toàn ngành ghi nhận khoảng 11.000 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, giảm 42% so với cùng kỳ và thấp hơn gần 28% so với quý II. Có 58 công ty báo lãi, trong khi 23 đơn vị kinh doanh thua lỗ.

Diễn biến này diễn ra trong giai đoạn thị trường chứng khoán kém thuận lợi. VN-Index giảm 4,9% trong quý III, đóng cửa tại 1.768,62 điểm. Đáng chú ý, giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn chỉ đạt 18.625 tỷ đồng mỗi phiên, giảm 57,6% so với cùng kỳ và 22,7% so với quý trước.

Thanh khoản suy giảm khiến nguồn thu từ phí giao dịch của các công ty chứng khoán chịu sức ép. Tại nhóm 15 doanh nghiệp có dư nợ cho vay lớn nhất ngành, doanh thu môi giới đều giảm mạnh so với cùng kỳ, với mức giảm bình quân trên 50%.

Tổng doanh thu môi giới của nhóm đạt khoảng 2.074 tỷ đồng trong quý III, trong khi chi phí trực tiếp lên tới 1.846 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp cộng theo kết quả từng doanh nghiệp chỉ còn khoảng 226 tỷ đồng, tương đương gần 11% doanh thu.

Như vậy, sau khi trừ chi phí trực tiếp, nhóm công ty này chỉ giữ lại một phần nhỏ doanh thu từ hoạt động môi giới. Đáng chú ý, 7/15 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận gộp âm, tức nguồn thu từ phí giao dịch không đủ bù đắp chi phí tương ứng.

VPS dẫn đầu doanh thu, TCBS đứng đầu lợi nhuận gộp

VPS (Công ty CP Chứng khoán VPS, mã chứng khoán: VCK) tiếp tục dẫn đầu nhóm về doanh thu môi giới với 485 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty phải chi tới 450 tỷ đồng cho hoạt động này, khiến lợi nhuận gộp chỉ đạt 34 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp tương ứng khoảng 7%.

Tính chung, VPS và SSI tạo ra khoảng 835 tỷ đồng doanh thu môi giới, chiếm xấp xỉ 40% tổng doanh thu của 15 công ty được khảo sát. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp cộng lại chưa tới 100 tỷ đồng.

Trong khi đó, TCBS (Công ty CP Chứng khoán Kỹ Thương, mã chứng khoán: TCX) có hiệu quả môi giới nổi bật hơn về khả năng chuyển hóa doanh thu thành lợi nhuận. Doanh thu môi giới quý III đạt 199 tỷ đồng, chưa bằng một nửa VPS, nhưng chi phí chỉ ở mức 87 tỷ đồng.

Nhờ mức chi phí thấp hơn, TCBS thu về 113 tỷ đồng lợi nhuận gộp từ hoạt động môi giới, cao nhất trong nhóm 15 công ty. Biên lợi nhuận gộp đạt 56,5%, vượt xa hai doanh nghiệp dẫn đầu về doanh thu.

Một trường hợp khác là VIX (Công ty CP Chứng khoán VIX, mã chứng khoán: VIX). Doanh thu môi giới trong quý chỉ đạt 37 tỷ đồng, nhưng chi phí tương ứng khoảng 6 tỷ đồng. Phần lợi nhuận gộp còn lại đạt 31 tỷ đồng, tương đương biên 83,9%, cao nhất trong nhóm khảo sát.

Sự khác biệt giữa các doanh nghiệp cho thấy quy mô doanh thu không quyết định hoàn toàn hiệu quả hoạt động môi giới. Trong khi VPS và SSI chiếm ưu thế về nguồn thu, TCBS và VIX lại có tỷ lệ chi phí thấp hơn so với doanh thu tạo ra.

Loạt công ty chứng khoán lỗ gộp từ hoạt động môi giới

Ở chiều ngược lại, nhiều công ty chứng khoán được khảo sát ghi nhận lợi nhuận gộp môi giới âm gồm MBS, VPBankS, SHS, ACBS, LPS và HDS.

Riêng HDS ghi nhận 12 tỷ đồng doanh thu môi giới nhưng chi phí lên tới 26 tỷ đồng. Khoản chênh lệch khiến công ty lỗ gộp 14 tỷ đồng, với biên lợi nhuận âm 122,9%.

Sức ép cũng thể hiện tại Vietcap và HSC. Vietcap đạt 187 tỷ đồng doanh thu môi giới nhưng lợi nhuận gộp chỉ còn 14 tỷ đồng. Trong khi đó, HSC ghi nhận 152 tỷ đồng doanh thu, song phần lợi nhuận gộp thu về vỏn vẹn 7 tỷ đồng.

Mức chênh lệch giữa doanh thu và chi phí tại các doanh nghiệp này cho thấy hoạt động môi giới đang chịu sức ép khi giá trị giao dịch toàn thị trường suy giảm. Doanh thu phí giảm mạnh trong khi chi phí trực tiếp vẫn chiếm tỷ trọng lớn khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Trong quý III/2026, sự phân hóa giữa các công ty chứng khoán không chỉ nằm ở quy mô doanh thu môi giới mà còn ở khả năng kiểm soát chi phí. VPS và SSI dẫn đầu về doanh thu, TCBS và VIX nổi bật về biên lợi nhuận, trong khi 7 doanh nghiệp không tạo được lợi nhuận gộp từ hoạt động môi giới.