Gần 2/3 doanh nghiệp trên HoSE chưa hoàn thành 45% kế hoạch lợi nhuận sau nửa đầu năm

Theo dữ liệu cập nhật từ Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), trong 379 doanh nghiệp trên HoSE có số liệu về kế hoạch kinh doanh năm 2026, 65,4% doanh nghiệp mới hoàn thành dưới 45% kế hoạch năm sau 6 tháng. Đáng chú ý, nhóm này đang đóng góp khoảng 46% tổng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của các doanh nghiệp được thống kê.

Con số trên cho thấy dù lợi nhuận quý II của các doanh nghiệp niêm yết trên HoSE tăng mạnh 46% so với cùng kỳ, áp lực hoàn thành kế hoạch năm vẫn còn đáng kể đối với một bộ phận lớn doanh nghiệp, đặc biệt tại ngân hàng, dịch vụ tài chính, ô tô và phụ tùng, dệt may.

Ở chiều ngược lại, VDSC kỳ vọng lợi nhuận toàn thị trường quý III/2026 tăng khoảng 23% so với cùng kỳ, thấp hơn mức tăng 45,8% của quý II do nền so sánh bắt đầu cao hơn. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng vẫn được duy trì, nhưng tốc độ có xu hướng bình thường hóa.

Bất động sản được dự báo là một trong những nhóm tăng trưởng mạnh nhất, với lợi nhuận quý III có thể tăng 102,8% so với cùng kỳ, đóng góp 6,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Tuy nhiên, mức tăng cao này phần lớn đến từ nền thấp, khi lợi nhuận ngành trong quý III/2025 từng giảm 54%.

Trong khi đó, ngân hàng tiếp tục là trụ cột lớn nhất, đóng góp 10,8 điểm phần trăm vào tăng trưởng lợi nhuận quý III. VDSC dự báo lợi nhuận sau thuế ngành tăng 21,7% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 25% của quý II.

Động lực chính vẫn đến từ tăng trưởng tín dụng và khả năng cải thiện nhẹ biên lãi ròng (NIM), bên cạnh thu nhập phí và đóng góp từ các công ty con, thành viên. Lợi thế được đánh giá nghiêng về những ngân hàng kiểm soát thanh khoản tốt, thể hiện qua hệ số dư nợ tín dụng trên tổng tiền gửi (LDR), trong đó có nhóm ngân hàng quốc doanh và các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng cao.

Khối phi tài chính được dự báo đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung, với 7,4 điểm phần trăm. Lợi nhuận nhóm này có thể tăng 21,8% nhờ doanh thu tăng 21,5%. Dù vậy, biên lợi nhuận ròng được dự báo bình thường hóa về 7%, thấp hơn mức 8,5% và 7,9% trong hai quý đầu năm, khi lượng hàng tồn kho giá cao dần được phản ánh vào giá vốn.

Một diễn biến đáng chú ý khác nằm ở dịch vụ tài chính. VDSC dự báo lợi nhuận nhóm này giảm 25,4% trong quý III do nền so sánh rất cao, khi cùng kỳ năm trước lợi nhuận đã tăng tới 169%. Qua đó, nhóm này kéo giảm 2,3 điểm phần trăm tăng trưởng lợi nhuận chung. Ngược lại, bảo hiểm được dự báo tăng 15,6%, hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất trên quy mô tài sản lớn hơn.

Nhìn về 6 tháng cuối năm, VDSC cho rằng kết quả kinh doanh vẫn duy trì xu hướng tích cực nhưng động lực tăng trưởng có sự khác biệt rõ giữa các ngành.

Ở bất động sản, tăng trưởng chủ yếu đến từ việc các dự án đã bán hàng trước đó được bàn giao dồn vào nửa cuối năm trên nền thấp của năm 2025. Trong khi đó, thực phẩm và đồ uống chỉ được dự báo tăng trưởng khoảng 4%, với lợi nhuận cải thiện chủ yếu nhờ biên gộp thay vì sản lượng. Việc chốt được nguyên vật liệu ở mức giá thấp cùng quá trình tái cấu trúc kênh phân phối giúp thị phần nội địa phục hồi.

Với tài nguyên cơ bản, ngành thép được hỗ trợ bởi thuế chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng Trung Quốc, qua đó tạo điều kiện để cầu chuyển sang hàng nội địa. Công suất mới tại Dung Quất 2 của HPG, nhà máy mới của GDA và Phú Mỹ của NKG cũng là những yếu tố đáng chú ý.

Riêng nhóm tôn mạ HSG và NKG có thể hưởng lợi trong ngắn hạn khi tồn kho giá thấp giúp mở rộng biên gộp, trong bối cảnh giá bán tăng nhanh hơn giá vốn.

Dù vậy, bức tranh chung không hoàn toàn thuận lợi. Các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với những rủi ro liên quan đến thuế quan của Mỹ và chi phí lãi vay cao, đặc biệt với những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn. Vì vậy, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường không đồng nghĩa mọi nhóm ngành đều có cùng dư địa cải thiện.

Điều này cũng được phản ánh trong bảng xếp hạng ngành mới nhất của VDSC sau khi cập nhật kết quả quý II và nhịp điều chỉnh hơn 3% của VN-Index trong giai đoạn 13/7–31/7.

Ngân hàng tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng, được hỗ trợ đồng thời bởi định giá, tăng trưởng EPS, sức mạnh giá và các chất xúc tác. Tuy nhiên, điểm tổng hợp đã giảm nhẹ so với kỳ trước, chủ yếu ở tiêu chí định giá và sức khỏe tài chính. Theo VDSC, dư địa tái định giá đang thu hẹp trong khi rủi ro nợ xấu vẫn còn ở phía trước, do đó chiến lược phù hợp là chọn cổ phiếu thay vì gia tăng tỷ trọng toàn ngành.

Cao su và xây dựng – vật liệu nổi lên như hai nhóm đáng chú ý. Sau nhịp điều chỉnh cuối tháng 7, định giá của hai ngành trở nên hấp dẫn hơn trong khi kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm cho thấy tăng trưởng khả quan. VDSC đặc biệt lưu ý PC1, PHR, DPR và CTI; dòng tiền trong 20 phiên gần nhất cũng cho thấy sự quan tâm trở lại với xây dựng và vật liệu, nổi bật tại PC1 và BMP.

Hàng và dịch vụ công nghiệp cùng thép vẫn duy trì điểm số cao nhờ nền tảng lợi nhuận và động lực vĩ mô hỗ trợ. Tuy nhiên, VDSC cho rằng việc gia tăng tỷ trọng chỉ nên được thực hiện khi giá có thêm chiết khấu hoặc xuất hiện câu chuyện đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền trở lại.

Ở chiều thận trọng, VDSC duy trì quan điểm tỷ trọng thấp với bất động sản dân cư khi kết quả kinh doanh chưa thực sự khởi sắc. Việc doanh nghiệp phải sử dụng nhiều chính sách bán hàng hấp dẫn hơn để kích cầu cũng có thể gây sức ép lên biên lợi nhuận.

Tương tự, giá cổ phiếu của nhóm thực phẩm – đồ uống và bán lẻ đã đi trước nền tảng định giá trong khi chưa xuất hiện thêm động lực hỗ trợ đủ mạnh. Với hai nhóm này, chiến lược được khuyến nghị là nắm giữ có chọn lọc thay vì chủ động mở thêm vị thế.

Nhìn tổng thể, điểm đáng chú ý sau nửa đầu năm không nằm ở việc lợi nhuận thị trường đang tăng mạnh, mà ở độ rộng của quá trình phục hồi. Khi gần hai phần ba số doanh nghiệp được thống kê mới hoàn thành dưới 45% kế hoạch năm, câu chuyện 6 tháng cuối năm sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng từng ngành chuyển hóa tăng trưởng doanh thu, tín dụng, bàn giao dự án hay giá hàng hóa thành lợi nhuận thực tế. Đây cũng là giai đoạn mà sự phân hóa giữa các cổ phiếu có nền tảng tốt và phần còn lại có khả năng ngày càng rõ hơn.