Lợi nhuận quý I bùng nổ, dòng tiền có thể quay lại nhóm cổ phiếu cơ bản

Mùa báo cáo tài chính quý I/2026 đang mang lại tín hiệu tích cực cho thị trường chứng khoán khi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp ghi nhận mức cao nhất nhiều năm trở lại đây. Diễn biến này được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp củng cố nền tảng cho xu hướng tăng của VN-Index trong bối cảnh thị trường đã hồi phục đáng kể từ cuối năm ngoái.

Theo báo cáo mới công bố của Công ty Chứng khoán VNDirect (mã chứng khoán: VND), lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp niêm yết trên HoSE trong quý I/2026 tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi doanh thu tăng 28,5%. Đây là một trong những quý ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh nhất kể từ sau giai đoạn phục hồi hậu COVID-19.

Ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư của VNDirect, cho rằng kết quả kinh doanh quý đầu năm tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, qua đó tạo nền tảng thuận lợi cho triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết trong cả năm 2026.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô tăng trưởng mà còn ở chất lượng phục hồi của lợi nhuận. Theo dữ liệu từ VNDirect, EBIT của các doanh nghiệp trên HoSE tăng 45,3% so với cùng kỳ và tăng 0,7% so với quý trước. Ngay cả khi loại trừ nhóm bất động sản, EBIT toàn thị trường vẫn tăng 27,1%, cao hơn đáng kể mức tăng 16% ghi nhận trong quý IV/2025.

Diễn biến này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận không còn phụ thuộc vào một số doanh nghiệp vốn hóa lớn hay các khoản thu nhập bất thường, mà đang dần lan sang hoạt động kinh doanh cốt lõi của nhiều nhóm ngành trong nền kinh tế.

Theo giới phân tích, tốc độ tăng lợi nhuận hiện vẫn đang vượt đà tăng của giá cổ phiếu. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với nhiều giai đoạn trước, khi thị trường chủ yếu tăng nhờ dòng tiền hoặc kỳ vọng chính sách thay vì tăng trưởng thực chất từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tính đến giữa tháng 05/2026, gần như toàn bộ doanh nghiệp vốn hóa lớn trên HoSE đã công bố báo cáo tài chính quý I, tương ứng gần 100% vốn hóa toàn sàn. Điều này giúp bức tranh lợi nhuận phản ánh tương đối đầy đủ diễn biến của khu vực doanh nghiệp niêm yết.

Nhiều nhóm ngành ghi nhận tăng trưởng doanh thu mạnh như bất động sản tăng 57,8%, dịch vụ tài chính tăng 59,7% và dầu khí tăng 46,2%.

Một trong những điểm nổi bật nhất của mùa báo cáo năm nay là độ lan tỏa của tăng trưởng lợi nhuận. Nếu giai đoạn 2023 - 2024, đà phục hồi chủ yếu dựa vào nhóm ngân hàng hoặc một số doanh nghiệp vốn hóa lớn, thì quý I/2026 ghi nhận sự cải thiện đồng thời ở nhiều lĩnh vực từ bán lẻ, tiêu dùng đến dầu khí và tiện ích.

Theo VNDirect, EBIT của nhóm phi tài chính trên HoSE tăng tới 80,5% trong quý I và vẫn tăng gần 50% nếu loại trừ bất động sản. Biên lãi gộp của nhóm này cũng tăng lên 21%, cao hơn mức 20,2% của quý trước. Ngay cả khi loại trừ bất động sản, biên lãi gộp vẫn đạt 17,4%, cho thấy hiệu quả hoạt động đang cải thiện trên diện rộng.

Nhóm bán lẻ ghi nhận mức phục hồi rõ nét với lợi nhuận tăng hơn 80% nhờ nhu cầu tiêu dùng ICT và điện máy cải thiện, giá bán tăng và biên lợi nhuận mở rộng. Các doanh nghiệp như CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (mã chứng khoán: MWG), CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (mã chứng khoán: FRT), CTCP Thế Giới Số (mã chứng khoán: DGW) và CTCP Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (mã chứng khoán: PET) đều ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực.

Ở nhóm thực phẩm và đồ uống, tăng trưởng lợi nhuận được hỗ trợ bởi giá nguyên liệu đầu vào giảm nhiệt, sức tiêu dùng phục hồi trong dịp Tết và nỗ lực mở rộng hệ thống phân phối của các doanh nghiệp đầu ngành.

Trong khi đó, dầu khí trở thành nhóm tăng trưởng mạnh nhất thị trường với mức tăng lợi nhuận hơn 1.000% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ kết quả đột biến của CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) trong bối cảnh giá dầu và biên lọc dầu tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Ngay cả nhóm tiện ích – vốn thường duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định – cũng ghi nhận kết quả tích cực nhờ nhu cầu điện phục hồi và sản lượng điện khí cải thiện trong quý đầu năm.

Dù vậy, thị trường được dự báo sẽ bước vào giai đoạn phân hóa sâu hơn thay vì tăng đồng thuận như giai đoạn đầu chu kỳ phục hồi. Ở nhóm ngân hàng, lợi nhuận trước thuế toàn ngành vẫn tăng khoảng 13% nhờ tín dụng cải thiện và thu nhập dịch vụ tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, biên lãi ròng (NIM) tiếp tục thu hẹp khoảng 24 điểm cơ bản so với quý trước do áp lực chi phí huy động tăng lên, trong khi tỷ lệ hình thành nợ xấu cũng tăng trở lại từ 0,8% lên 1,7%.

Theo các chuyên gia, giai đoạn “mọi cổ phiếu cùng tăng” có thể đang dần khép lại. Dòng tiền trên thị trường nhiều khả năng sẽ trở nên chọn lọc hơn, tập trung vào những doanh nghiệp duy trì được tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, kiểm soát tốt chất lượng tài sản và có triển vọng ổn định trong nửa cuối năm.

Trong bối cảnh định giá VN-Index vẫn thấp hơn mức trung bình nhiều năm, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục cải thiện được xem là yếu tố quan trọng nâng đỡ thị trường chứng khoán trong phần còn lại của năm 2026.