Lợi nhuận ngành chứng khoán quý III/2026 phân hóa, cho vay margin tiếp tục là điểm tựa

Theo số liệu tổng hợp từ 81 công ty chứng khoán đã công bố báo cáo tài chính, tổng lợi nhuận trước thuế quý III đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, giảm khoảng 42% so với cùng kỳ năm 2025 và gần 28% so với quý trước. Trong đó, 58 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận dương, còn 23 doanh nghiệp báo lỗ.

Lợi nhuận phân hóa, nhóm công ty chứng khoán lớn tiếp tục dẫn đầu

Diễn biến kinh doanh của ngành chứng khoán chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự suy giảm thanh khoản thị trường. Kết thúc quý III/2026, VN-Index đứng tại 1.768,62 điểm, giảm 4,9% so với cuối quý II. Giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn đạt 18.625 tỷ đồng/phiên, giảm 57,6% so với cùng kỳ và 22,7% so với quý trước.

Cùng với đó, lượng tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán cuối quý III còn khoảng 72.000 tỷ đồng, giảm hơn 12% so với quý trước và thấp hơn khoảng 45% so với mức kỷ lục 131.000 tỷ đồng ghi nhận trong quý III/2025.

Dù thị trường kém sôi động hơn, nhóm công ty chứng khoán đầu ngành vẫn duy trì quy mô lợi nhuận đáng kể. Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, mã TCX) dẫn đầu với 2.152 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tiếp đến là SSI đạt 1.295 tỷ đồng và VPS (mã VCK) đạt 1.119 tỷ đồng.

Tổng lợi nhuận của ba doanh nghiệp này đạt 4.566 tỷ đồng, tương đương khoảng 41% lợi nhuận của 81 công ty được thống kê. Nếu tính thêm Chứng khoán VPBank (VPBankS, mã VPX) với 843 tỷ đồng và Chứng khoán HD (HDS) với 769 tỷ đồng, nhóm 5 doanh nghiệp dẫn đầu đóng góp khoảng 56% lợi nhuận toàn nhóm.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng giữa các công ty có sự khác biệt. TCBS duy trì mức tăng lợi nhuận khoảng 6%, trong khi HDS ghi nhận lợi nhuận gấp hơn 3 lần cùng kỳ. Chứng khoán An Bình (ABS, mã ABW) tăng 552% và LPBS (mã LPS) tăng 43%.

Ở chiều ngược lại, một số công ty ghi nhận lợi nhuận giảm đáng kể do hoạt động tự doanh kém thuận lợi. Điển hình, lợi nhuận trước thuế quý III của VIX giảm từ 3.048 tỷ đồng xuống còn 192 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt 173,8 tỷ đồng, giảm 92,9% so với cùng kỳ.

Sự phân hóa thể hiện rõ ở hoạt động tự doanh. VPBankS ghi nhận lãi từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) đạt 1.779 tỷ đồng, nhưng đồng thời phát sinh khoản lỗ 1.638 tỷ đồng. Sau khi bù trừ và tính chi phí, lãi thuần từ hoạt động này chỉ còn khoảng 135 tỷ đồng.

Tương tự, VNDIRECT ghi nhận doanh thu FVTPL hơn 1.130 tỷ đồng, song khoản lỗ gia tăng khiến lãi thuần chỉ còn hơn 430 tỷ đồng, giảm gần một nửa so với cùng kỳ.

Trong khi đó, ABS ghi nhận kết quả tích cực từ hoạt động đầu tư. Doanh thu FVTPL quý III đạt khoảng 412 tỷ đồng, gần gấp 20 lần cùng kỳ, đưa lợi nhuận trước thuế lên 376,5 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, doanh nghiệp đạt 602 tỷ đồng lợi nhuận, vượt kế hoạch cả năm là 600 tỷ đồng.

Những diễn biến này cho thấy kết quả kinh doanh của các công ty chứng khoán ngày càng phụ thuộc vào cơ cấu nguồn thu và hiệu quả quản lý danh mục đầu tư, thay vì chỉ dựa vào quy mô hoạt động.

Cho vay margin lập đỉnh, cơ cấu nguồn thu tiếp tục dịch chuyển

Trái với sự suy giảm của môi giới và tự doanh tại nhiều doanh nghiệp, hoạt động cho vay ký quỹ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.

Theo dữ liệu FiinTrade tổng hợp từ 78 công ty chứng khoán, đại diện 99,6% vốn chủ sở hữu toàn ngành, dư nợ cho vay ký quỹ cuối tháng 9/2026 đạt khoảng 457.500 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng dư nợ đã chậm lại. Nếu trong quý II, dư nợ tăng thêm 40.500 tỷ đồng, tương đương 8%, thì sang quý III chỉ tăng 11.700 tỷ đồng, tương ứng 2,6%.

Tính đến cuối quý III, có 18 công ty chứng khoán ghi nhận dư nợ cho vay vượt 10.000 tỷ đồng. Trong đó, TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC đều có dư nợ trên 1 tỷ USD.

Ước tính, 10 công ty có dư nợ lớn nhất nắm giữ hơn 274.600 tỷ đồng, chiếm khoảng 60% toàn thị trường. Đáng chú ý, nhiều công ty thuộc nhóm dẫn đầu có sự hỗ trợ từ hệ sinh thái ngân hàng, qua đó tạo lợi thế về nguồn vốn và khả năng mở rộng hoạt động cho vay.

Nguồn thu từ cho vay và các khoản phải thu của các công ty chứng khoán trong quý III ước đạt khoảng 12.300 tỷ đồng, tăng 34% so với cùng kỳ và 4% so với quý trước. Đây là quý thứ 11 liên tiếp nguồn thu này tăng trưởng, đồng thời thiết lập mức cao mới.

Tại TCBS, thu nhập thuần từ cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán đạt 1.548 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ, chiếm khoảng 44% tổng thu nhập thuần. VPS ghi nhận 948 tỷ đồng từ hoạt động cho vay, tương đương khoảng 46% doanh thu hoạt động, trong khi SSI đạt 1.115 tỷ đồng, tăng 11%.

Ngược lại, mảng môi giới tiếp tục chịu sức ép từ thanh khoản thấp và cạnh tranh phí. Tại Chứng khoán BIDV (BSI), doanh thu môi giới quý III đạt 59,4 tỷ đồng, trong khi chi phí lên tới 58,3 tỷ đồng. Phần chênh lệch chỉ còn khoảng 1,2 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể so với mức gần 39 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh cho vay ký quỹ, hoạt động ngân hàng đầu tư cũng ghi nhận kết quả tích cực tại một số doanh nghiệp.

BSI đạt 135 tỷ đồng doanh thu bảo lãnh và đại lý phát hành trong quý III, đồng thời doanh thu tư vấn tài chính tăng lên 49,2 tỷ đồng. LPBS ghi nhận 50 tỷ đồng từ bảo lãnh và đại lý phát hành, trong khi VPS thu về khoảng 61 tỷ đồng từ các dịch vụ tư vấn mua bán, sáp nhập và phát hành chứng khoán.

Đáng chú ý, HDS ghi nhận doanh thu bảo lãnh và đại lý phát hành 9 tháng đạt 982 tỷ đồng, gấp 9,8 lần cùng kỳ. Hoạt động ngân hàng đầu tư đóng góp 36,5% doanh thu 9 tháng, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mảng dịch vụ này trong cơ cấu kinh doanh.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của HDS đạt 2.241 tỷ đồng, gấp 3,7 lần cùng kỳ và cao hơn đáng kể mức 1.314 tỷ đồng của cả năm 2025.