Nợ công Mỹ vượt 100% GDP, Washington vẫn chưa muốn “phanh gấp”

Nợ công của Mỹ hiện đã vượt 100% GDP, đánh dấu một cột mốc từng được xem là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng với nền tài chính lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, thay vì tạo ra áp lực cải cách mạnh mẽ tại Washington, diễn biến này dường như vẫn chưa đủ để làm thay đổi quỹ đạo chi tiêu của Chính phủ Mỹ.

Trong nhiều năm, các tổ chức thúc đẩy kỷ luật tài khóa liên tục cảnh báo về tốc độ gia tăng của nợ liên bang. Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm gọi đây là “hồi chuông cảnh báo đặc biệt lớn”, trong khi Quỹ Peterson đánh giá Mỹ đã bước vào vùng rủi ro tài khóa đáng lo ngại.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy cột mốc nợ vượt 100% GDP gần như không tạo ra phản ứng chính sách đáng kể. Chỉ ít ngày sau khi số liệu được công bố, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth vẫn bảo vệ đề xuất ngân sách quốc phòng lớn nhất lịch sử Mỹ, trong khi Thượng viện tiếp tục thúc đẩy gói chi tiêu 72 tỷ USD cho thực thi nhập cư.

Điều khiến giới kinh tế lo ngại không nằm ở bản thân con số 100% GDP, mà ở việc chưa có dấu hiệu nào cho thấy đà tăng nợ công sẽ chậm lại. Mỹ hiện cùng lúc phải gánh chi phí từ già hóa dân số, an sinh xã hội, Medicare, các gói kích thích sau khủng hoảng và chi phí lãi vay ngày càng lớn trong môi trường lãi suất cao.

Khác với giai đoạn sau Thế chiến II – khi nợ công Mỹ từng vượt GDP nhưng nhanh chóng giảm nhờ tăng trưởng mạnh và lạm phát cao – bối cảnh hiện nay đang trở nên khó khăn hơn nhiều. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm hiện đã vượt 5%, mức cao nhất kể từ năm 2007, khiến chi phí trả lãi nợ tăng mạnh.

Theo nhiều chuyên gia, Mỹ hiện đã rơi vào vòng xoáy phải vay mới để trả lãi cho các khoản nợ cũ. Chi phí lãi vay của Chính phủ Mỹ hiện thậm chí đã vượt cả ngân sách quốc phòng – điều gần như khó tưởng tượng cách đây một thập kỷ.

Dù vậy, thị trường vẫn chưa coi đây là một cuộc khủng hoảng thực sự. Đồng USD vẫn giữ vai trò đồng tiền dự trữ toàn cầu, còn kinh tế Mỹ tiếp tục cho thấy sức chống chịu tốt hơn kỳ vọng. Chính điều này khiến áp lực cải cách tài khóa tại Washington liên tục bị trì hoãn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo “đặc quyền USD” không đồng nghĩa Mỹ có thể vay nợ vô hạn mà không phải trả giá. Nhà kinh tế Ellen Zentner của Morgan Stanley nhận định Mỹ không còn đi trên một lộ trình tài khóa bền vững, đặc biệt khi các kế hoạch chi tiêu vẫn tiếp tục mở rộng.

Nhà Trắng hiện đang đề xuất ngân sách quốc phòng lên tới 1.500 tỷ USD cho năm 2027, tăng khoảng 44%, trong khi các cải cách với an sinh xã hội và Medicare – hai động lực chính làm tăng chi tiêu dài hạn – gần như chưa được đụng tới.

Theo giới phân tích, điều đáng chú ý nhất hiện nay là các con số như nợ công bằng 100% GDP đang dần mất khả năng gây sốc. Nhà kinh tế Jason Furman của Đại học Harvard cho rằng nếu vào năm 2000 có ai dự báo Mỹ sẽ có mức nợ như hiện nay, phần lớn thị trường khi đó có lẽ sẽ nghĩ nền kinh tế phải rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

Nhưng cho tới lúc này, điều đó vẫn chưa xảy ra rõ rệt. Và chính việc “khủng hoảng chưa xuất hiện” đang khiến Washington tiếp tục trì hoãn những quyết định tài khóa khó khăn nhất.