Thâm hụt thương mại Mỹ tăng trở lại, nhưng điều đáng chú ý nằm ở cấu trúc nhập khẩu

Thâm hụt thương mại của Mỹ bất ngờ tăng trở lại trong tháng 3-2026 dù xuất khẩu tiếp tục đi lên, phản ánh những biến động mới trong cấu trúc tiêu dùng và chuỗi cung ứng của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Theo báo cáo vừa công bố của Cục Thống kê và Cục Phân tích kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ, xuất khẩu của Mỹ trong tháng 3 tăng 2%, đạt 320 tỉ USD, trong khi nhập khẩu tăng nhanh hơn với mức 2,3%, lên 381 tỉ USD. Điều này khiến thâm hụt thương mại của Mỹ tăng lên khoảng 60 tỉ USD.

Dù vậy, nếu so với cùng kỳ năm trước, bức tranh thương mại của Mỹ vẫn cho thấy sự cải thiện đáng kể. Xuất khẩu tăng 12% trong khi nhập khẩu giảm 9,1%, giúp mức thâm hụt giảm tới 55% so với tháng 3-2025. Điều đáng chú ý nằm ở cấu trúc nhập khẩu khi Mỹ đang tăng mua máy móc và thiết bị sản xuất thay vì hàng tiêu dùng, cho thấy xu hướng tái công nghiệp hóa vẫn tiếp diễn dưới tác động của chính sách thuế quan và chiến lược đưa sản xuất quay trở lại Mỹ.

Phát biểu tại Hội nghị SelectUSA ngày 5/5, ông Kevin Hassett Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, cho rằng sự gia tăng nhập khẩu tư liệu sản xuất là tín hiệu cho thấy dòng vốn đầu tư đang quay lại Mỹ. Theo ông Hassett, việc doanh nghiệp tăng nhập khẩu máy móc từ Trung Quốc thay vì hàng tiêu dùng phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc kinh tế, đồng thời củng cố kỳ vọng tăng trưởng dài hạn của Mỹ.

Tuy nhiên, phía dưới các con số tích cực, dữ liệu thương mại cũng phản ánh tác động ngày càng rõ của chính sách thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump. Báo chí Mỹ cho rằng nhiều doanh nghiệp đã tăng tốc nhập khẩu trước thời điểm áp thuế đối ứng, khiến nhập khẩu tăng mạnh trở lại sau phán quyết mới nhất của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan các biện pháp thương mại.

Điểm đáng chú ý khác nằm ở sức chống chịu của kinh tế Mỹ trong bối cảnh giá năng lượng leo thang do căng thẳng với Iran. Theo Bộ Thương mại Mỹ, GDP quý I-2026 tăng 2% theo năm, cải thiện đáng kể so với mức 0,5% của quý trước. Chi tiêu công phục hồi mạnh với mức tăng 4,4%, trong khi tiêu dùng cá nhân vẫn duy trì tăng trưởng 1,6% bất chấp giá xăng tăng cao.

Một trong những yếu tố hỗ trợ tiêu dùng là chính sách hoàn thuế. Dữ liệu cho thấy mức hoàn thuế trung bình của người dân Mỹ năm nay cao hơn khoảng 330 USD so với năm trước, giúp duy trì sức mua, đặc biệt với nhóm thu nhập thấp và trung bình. Điều này phần nào lý giải vì sao tiêu dùng cá nhân vẫn giữ được đà ổn định dù áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng.

Tuy nhiên, cấu trúc chi tiêu hiện cho thấy sự phân hóa ngày càng lớn trong nền kinh tế Mỹ. Nhóm 20% người có thu nhập cao nhất – với mức thu nhập trên 175.000 USD/năm – hiện chiếm tới 60% tổng chi tiêu cá nhân. Đà tăng của thị trường chứng khoán và giá nhà tiếp tục hỗ trợ mạnh cho nhóm này, qua đó trở thành động lực quan trọng giữ nhịp tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Ở chiều ngược lại, các lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất như bất động sản vẫn chưa phục hồi rõ rệt. Trong khi đó, giá dầu đã lên mức cao nhất trong 4 năm đang tạo thêm áp lực lên lạm phát và chi phí sinh hoạt. Giới phân tích cho rằng khi hiệu ứng từ hoàn thuế dần suy yếu, khả năng duy trì chi tiêu của nhóm thu nhập thấp có thể trở thành rủi ro mới với kinh tế Mỹ trong nửa cuối năm 2026.