Kinh tế Trung Quốc gây sốc khi đầu tư, tiêu dùng và sản xuất cùng giảm mạnh

Theo số liệu vừa công bố của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, đầu tư tài sản cố định trong 4 tháng đầu năm giảm 1,6% so với cùng kỳ, đảo chiều mạnh so với mức tăng 1,7% của quý I. Đây là tín hiệu cho thấy hoạt động đầu tư đang chững lại rõ rệt trong bối cảnh doanh nghiệp và địa phương ngày càng thận trọng.

Tiêu dùng cũng gây thất vọng lớn. Doanh số bán lẻ tháng 4 chỉ tăng 0,2%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 1,7% của tháng trước và cách khá xa dự báo khoảng 2% của giới phân tích. Đây cũng là mức tăng yếu nhất kể từ cuối năm 2022 – thời điểm Trung Quốc vừa chấm dứt chính sách “Zero Covid”.

Ở lĩnh vực sản xuất, tăng trưởng sản xuất công nghiệp giảm xuống còn 4,1%, thấp hơn đáng kể mức 5,7% của tháng 3 và dưới kỳ vọng thị trường. Đây là tốc độ tăng chậm nhất kể từ giữa năm 2023. Theo Reuters, điều gây bất ngờ nhất là gần như không có chuyên gia nào trong các cuộc khảo sát trước đó dự đoán được mức suy yếu đồng loạt ở cả đầu tư, tiêu dùng và sản xuất như lần này.

Dù vậy, thị trường lao động ghi nhận tín hiệu bớt tiêu cực hơn khi tỷ lệ thất nghiệp thành thị giảm xuống 5,2% trong tháng 4, sau khi lên mức cao nhất một năm là 5,4% vào tháng trước. Tuy nhiên, thất nghiệp thanh niên vẫn là vấn đề lớn của nền kinh tế Trung Quốc khi tỷ lệ thất nghiệp nhóm 16-24 tuổi ngoài sinh viên vẫn ở mức gần 17%.

Giới phân tích cho rằng gốc rễ của vấn đề nằm ở mô hình tăng trưởng mất cân đối kéo dài nhiều năm: sản xuất vẫn mạnh nhưng nhu cầu nội địa suy yếu. Chính Cục Thống kê Trung Quốc cũng thừa nhận nền kinh tế đang đối mặt với môi trường bên ngoài “phức tạp và biến động”, trong khi tình trạng “cung mạnh, cầu yếu” tiếp tục nổi bật.

Điểm sáng hiếm hoi hiện nay đến từ xuất khẩu. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu Trung Quốc tăng khoảng 15%, nhờ làn sóng đầu tư AI toàn cầu và xu hướng gom hàng trước của nhiều doanh nghiệp quốc tế. Quan hệ thương mại ổn định hơn với Mỹ sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Donald Trump cũng phần nào hỗ trợ hoạt động xuất khẩu.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng xuất khẩu khó có thể bù đắp hoàn toàn cho sự suy yếu kéo dài của tiêu dùng nội địa. Dữ liệu mới nhất cho thấy các khoản vay hộ gia đình tiếp tục giảm, phản ánh niềm tin người tiêu dùng vẫn rất yếu. Trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh do căng thẳng Trung Đông, chi phí đầu vào của các nhà máy Trung Quốc cũng chịu áp lực lớn hơn, khiến biên lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục bị thu hẹp.

Phản ứng thị trường sau dữ liệu khá dè dặt. Đồng nhân dân tệ giao dịch ở nước ngoài giảm xuống mức thấp nhất gần hai tuần, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ gần như đi ngang. Theo giới đầu tư, thị trường đang dần quen với thực tế “hai tốc độ” của kinh tế Trung Quốc: xuất khẩu còn tăng trưởng, nhưng tiêu dùng nội địa vẫn trì trệ.

Trong khi đó, Bắc Kinh hiện chưa phát tín hiệu tung thêm các gói kích thích lớn. Chính phủ Trung Quốc đã giảm tốc độ chi tiêu tài khóa từ tháng 3, còn Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) vẫn giữ lập trường thận trọng dù nhu cầu tín dụng trong nền kinh tế khá yếu.