Thị trường lao động Mỹ chững lại khi giá dầu vượt 100 USD/thùng

Bốn tuần sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, chuỗi tác động kinh tế đã lan rộng nhanh chóng: vận tải biển bị gián đoạn, giá dầu vượt 100 USD/thùng, kéo theo giá xăng tăng mạnh và áp lực lạm phát quay trở lại. Theo bà Heather Long, kinh tế trưởng, nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa và giá dầu duy trì ở mức cao trong tháng 4, thị trường lao động Mỹ có thể đối mặt với một bước ngoặt tiêu cực, thậm chí là làn sóng sa thải mới.

Thực tế, những dấu hiệu suy yếu đã bắt đầu xuất hiện. Ông Gregory Daco, kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, cho biết sự bất định đang khiến doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch tuyển dụng. Ông dự báo nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm khoảng 20.000 việc làm mỗi tháng trong nửa đầu năm, trong khi tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng từ 4,4% hiện tại lên 4,7% vào cuối năm. Với xác suất suy thoái khoảng 40%, rủi ro thị trường lao động suy yếu rõ rệt đang dần hiện hữu.

Dữ liệu cũng cho thấy nền tảng thị trường lao động không còn vững chắc như trước. Năm 2025, Mỹ chỉ tạo thêm khoảng 116.000 việc làm – một trong những mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, so với trung bình 121.000 việc làm mỗi tháng của năm 2024. Điều này cho thấy dư địa chống chịu của thị trường đã suy giảm trước khi cú sốc năng lượng xuất hiện.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ giá năng lượng. Giá dầu đã tăng thêm khoảng 30 USD/thùng kể từ khi xung đột bùng phát, có thời điểm lên tới 50 USD. Theo các nhà kinh tế, mỗi lần giá dầu tăng thêm 10 USD đều kéo theo hệ quả đáng kể đối với tăng trưởng và lạm phát. Giá xăng tại Mỹ đã tăng khoảng 1 USD/gallon, lên gần 3,98 USD, trong khi chi phí năng lượng cao hơn có thể khiến mỗi hộ gia đình mất hơn 1.350 USD thu nhập thực mỗi năm.

Lạm phát vì vậy đang có nguy cơ quay trở lại mạnh mẽ. OECD dự báo lạm phát Mỹ có thể lên tới 4,2% trong năm nay, gần gấp đôi so với mức 2,4% hồi tháng 2. Khi chi phí sinh hoạt gia tăng, sức mua của người tiêu dùng – động lực chiếm tới 2/3 nền kinh tế – có thể suy yếu, kéo theo tác động tiêu cực tới thị trường lao động.

Dù vậy, một số yếu tố hỗ trợ ngắn hạn vẫn tồn tại. Thu nhập từ hoàn thuế tăng khoảng 10% so với năm trước đang giúp duy trì chi tiêu tiêu dùng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo “tấm đệm” này không đủ để bù đắp tác động kéo dài của chi phí năng lượng cao và bất định kinh tế.

Trong bối cảnh đó, thị trường lao động Mỹ hiện được đánh giá là đang “hạ nhiệt” chứ chưa “nứt vỡ”. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục neo cao và căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt, những vết nứt có thể xuất hiện rõ hơn trong thời gian tới.

Các dữ liệu sắp công bố về tuyển dụng, sa thải và tỷ lệ thất nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định liệu nền kinh tế lớn nhất thế giới – với lực lượng lao động khoảng 166–168 triệu người – có thể duy trì sự ổn định hay không trước làn sóng bất định mới.