92.000 việc làm biến mất ở Mỹ, Fed đối mặt áp lực hạ lãi suất
92.000 việc làm bất ngờ “bốc hơi” khỏi nền kinh tế Mỹ trong tháng 2, tệ hơn nhiều so với dự báo của giới kinh tế. Cú hụt này làm dấy lên câu hỏi liệu Fed có buộc phải sớm hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng.
Cụ thể, báo cáo việc làm tháng 2 của Mỹ vừa công bố đã mang lại một tín hiệu kém tích cực hơn nhiều so với kỳ vọng của thị trường. Nền kinh tế lớn nhất thế giới bất ngờ mất khoảng 92.000 việc làm, đảo chiều hoàn toàn so với mức tăng mạnh 126.000 việc làm của tháng trước và thấp xa so với dự báo tăng 50.000 của các nhà kinh tế.
Tỷ lệ thất nghiệp nhích lên 4,4% – vẫn thấp nếu so với chuẩn lịch sử, nhưng đủ để cho thấy thị trường lao động đang dần mất đi động lực sau nhiều tháng tăng trưởng chậm lại.
Ở góc nhìn chu kỳ, đây có thể là dấu hiệu cho thấy giai đoạn điều chỉnh của thị trường lao động Mỹ đang rõ nét hơn. Khi việc làm suy yếu, tiêu dùng – vốn chiếm gần 70% GDP của Mỹ – có nguy cơ chịu áp lực trong các quý tới.
Những tín hiệu suy yếu tích lũy
Không chỉ riêng số liệu tháng 2 gây bất ngờ. Các báo cáo trước đó cũng bị điều chỉnh giảm, khiến tổng số việc làm của hai tháng cuối năm trước và tháng đầu năm nay giảm thêm khoảng 69.000 vị trí so với ước tính ban đầu.
Theo Gregory Daco, kinh tế trưởng của EY-Parthenon, mức suy giảm lần này vượt xa dự báo của nhiều chuyên gia. Ông cho rằng thị trường lao động vốn đã chững lại từ trước, và cú giảm sâu trong tháng 2 có thể là tín hiệu cho thấy sự suy yếu mang tính hệ thống đang dần hình thành.
Thực tế, trong 6 tháng gần nhất, thị trường lao động Mỹ đã ghi nhận 3 tháng giảm việc làm – một diễn biến không thường xuyên trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng.
Nếu xu hướng này kéo dài, thu nhập của người lao động có thể chịu sức ép kép: việc làm ít đi trong khi lạm phát vẫn bào mòn sức mua thực tế. Khi đó, chi tiêu tiêu dùng – trụ cột chính của nền kinh tế – khó tránh khỏi bị ảnh hưởng.
Fed đứng giữa hai sức ép
Diễn biến mới ngay lập tức làm dấy lên kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể phải cân nhắc nới lỏng chính sách tiền tệ sớm hơn dự kiến.
Trong bối cảnh thông thường, thị trường lao động suy yếu sẽ tạo cơ sở để Fed hạ lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, tình thế hiện nay phức tạp hơn.
Giá năng lượng và nguyên liệu thô đang chịu áp lực tăng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại rằng lạm phát có thể quay trở lại. Điều này khiến Fed rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: nới lỏng quá sớm có thể khiến áp lực giá cả bùng phát trở lại, nhưng duy trì lãi suất cao quá lâu lại có nguy cơ làm thị trường lao động suy yếu nhanh hơn.
Nếu tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục tăng trong các tháng tới, áp lực giảm lãi suất vào giữa năm có thể sẽ lớn dần. Ngược lại, nếu lạm phát tái tăng tốc, dư địa chính sách của Fed sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Những biến động theo ngành
Một phần biến động lớn của tháng 2 đến từ ngành chăm sóc sức khỏe. Sau khi ghi nhận mức tăng tuyển dụng bất thường trong tháng 1, lĩnh vực này bất ngờ mất khoảng 18.600 việc làm, trong đó có tác động từ cuộc đình công của hơn 30.000 nhân viên tại Kaiser Permanente.
Các ngành khác cũng cho thấy xu hướng thận trọng hơn:
Xây dựng giảm khoảng 11.000 việc làm
Sản xuất giảm 12.000
Giải trí – khách sạn giảm khoảng 27.000
Chính phủ liên bang cắt giảm gần 10.000 vị trí
Nhìn tổng thể, thị trường lao động hiện không chứng kiến làn sóng sa thải diện rộng, nhưng tốc độ tuyển dụng mới đang chậm lại đáng kể. Đây thường là giai đoạn đầu của một chu kỳ điều chỉnh trong thị trường lao động.
Bức tranh lao động có thể còn nhiều biến số
Báo cáo tháng 2 cũng bao gồm điều chỉnh dân số thường niên dựa trên số liệu mới từ Cục Điều tra Dân số Mỹ. Những điều chỉnh này phản ánh việc dòng nhập cư giảm mạnh, khiến quy mô lực lượng lao động được ước tính giảm khoảng 1,4 triệu người so với tính toán trước đó.
Về mặt kỹ thuật, điều chỉnh này không nhất thiết đồng nghĩa với việc thị trường lao động xấu đi, nhưng nó khiến bức tranh tổng thể trở nên ảm đạm hơn khi các số liệu được áp dụng ngược cho những tháng gần đây.
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng thận trọng trước bất ổn chính sách và làn sóng tự động hóa, nhiều công ty có xu hướng giảm tốc tuyển dụng thay vì sa thải hàng loạt. Điều này khiến thị trường lao động chậm lại một cách âm thầm nhưng kéo dài.
Một giai đoạn chuyển tiếp
Các khảo sát gần đây cho thấy tâm lý người tiêu dùng Mỹ đang suy yếu. Khảo sát của Đại học Michigan cho biết 58% người dân dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng trong năm tới – mức cao đáng chú ý trong nhiều năm.
Nếu thị trường lao động tiếp tục mất động lực, nền kinh tế Mỹ có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm hơn so với chu kỳ hậu đại dịch.
Tuy vậy, bức tranh vẫn chưa hoàn toàn tiêu cực. Tỷ lệ thất nghiệp hiện vẫn ở vùng thấp và tiêu dùng chưa suy giảm mạnh.
Câu hỏi quan trọng lúc này không phải là liệu thị trường lao động có đang chậm lại hay không, mà là tốc độ của sự chậm lại sẽ đi xa đến đâu.
Nếu các dữ liệu sắp tới tiếp tục yếu đi, áp lực buộc Fed phải nới lỏng chính sách có thể gia tăng. Nhưng nếu lạm phát quay trở lại cùng với giá năng lượng leo thang, con đường chính sách phía trước của Fed có lẽ sẽ còn nhiều khúc quanh hơn dự kiến.
Vương Anh
