Iran siết quyền đi lại tại Hormuz bằng cơ chế cấp phép

Theo thông báo ngày 31/5 của Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), 28 tàu, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và nhiều tàu thương mại khác, đã di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ sau khi được lực lượng này cấp phép và điều phối.

IRGC cho biết hoạt động kiểm soát eo biển Hormuz đang được duy trì liên tục bằng các biện pháp giám sát và bảo đảm an ninh. Thông điệp được đưa ra trong bối cảnh Tehran tiếp tục khẳng định vai trò quản lý đối với một trong những nút thắt hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Trong tuyên bố riêng trước đó, Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya nhấn mạnh tất cả tàu thương mại và tàu chở dầu phải đi theo các tuyến đường được chỉ định và nhận được sự cho phép của Hải quân IRGC trước khi đi vào eo biển Hormuz. Cơ quan này đồng thời cảnh báo việc không tuân thủ các quy định có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn hàng hải.

Thông báo trên cho thấy Iran không chỉ duy trì hiện diện quân sự tại Hormuz mà đang thiết lập cơ chế điều phối thực tế đối với hoạt động lưu thông qua khu vực này. Đây là diễn biến thu hút sự quan tâm của thị trường năng lượng toàn cầu bởi Hormuz hiện là tuyến trung chuyển dầu mỏ và khí đốt quan trọng bậc nhất thế giới.

Những tháng gần đây, eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông sau khi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel leo thang. Dù thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian đã có hiệu lực từ đầu tháng 4, các cuộc đàm phán tiếp theo vẫn chưa đạt được bước đột phá đáng kể.

Đối với thị trường năng lượng, vấn đề không chỉ nằm ở nguy cơ gián đoạn nguồn cung mà còn ở khả năng gia tăng chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải. Mỗi thay đổi trong cơ chế kiểm soát tại Hormuz đều có thể tác động tới dòng chảy thương mại năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh khu vực này vẫn là điểm trung chuyển chủ chốt của dầu thô từ Trung Đông tới châu Á, châu Âu và nhiều nền kinh tế lớn.

Việc Iran công khai cơ chế cấp phép đối với tàu thuyền qua Hormuz cho thấy Tehran đang muốn khẳng định ảnh hưởng tại tuyến hàng hải chiến lược này. Trong ngắn hạn, hoạt động lưu thông vẫn được duy trì, song giới quan sát tiếp tục theo dõi sát những diễn biến mới bởi bất kỳ thay đổi nào tại Hormuz cũng có thể nhanh chóng lan tỏa tới thị trường dầu mỏ, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.