Iraq được miễn hạn chế tại eo biển Hormuz

Iran đã loại Iraq khỏi các hạn chế tại Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày, tương đương gần 20% nguồn cung toàn cầu. Ông Ibrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm Iran xác nhận động thái này, trong khi các biện pháp vẫn áp dụng với tàu liên quan Mỹ và Israel, cho thấy cách tiếp cận phân loại rõ rệt của Tehran.

Các hạn chế được Iran áp đặt từ đầu tháng 3 yêu cầu tàu thuyền phải phối hợp trước khi đi qua, nếu không có thể bị nhắm mục tiêu. Sau khi chính sách có hiệu lực, chi phí bảo hiểm chiến tranh đối với tàu chở dầu đã tăng gấp 2–3 lần, trong khi giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng – mức có thể làm gia tăng áp lực lạm phát tại các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn.

Theo ông Zolfaqari, việc miễn trừ Iraq không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn phản ánh ưu tiên chiến lược, trong bối cảnh Iran tìm cách duy trì ảnh hưởng tại quốc gia láng giềng này. Với sản lượng xuất khẩu khoảng 3–3,5 triệu thùng/ngày, Iraq phụ thuộc lớn vào tuyến Hormuz, nên việc được miễn trừ giúp duy trì dòng thu ngân sách chủ lực từ dầu mỏ.

Ở góc độ thị trường, việc kiểm soát có chọn lọc tuyến Hormuz làm gia tăng rủi ro phân mảnh dòng chảy năng lượng. Theo ước tính thị trường, chi phí vận chuyển dầu từ Trung Đông sang châu Á đã tăng 30–50% kể từ đầu tháng 3, trong khi thời gian giao hàng kéo dài khiến vòng quay vốn của doanh nghiệp năng lượng chậm lại.

Động thái này cũng diễn ra trong bối cảnh xung đột leo thang sau các cuộc không kích từ cuối tháng 2 của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, khiến hơn 1.340 người thiệt mạng theo các nguồn tin khu vực. Khi căng thẳng địa chính trị đẩy chi phí năng lượng tăng cao, các nền kinh tế châu Á – nơi tiêu thụ phần lớn dầu qua Hormuz – có nguy cơ chịu áp lực kép từ lạm phát và tăng trưởng chậm lại.

Tổng thể, việc miễn trừ Iraq cho thấy Hormuz không chỉ là điểm nghẽn địa lý mà còn trở thành công cụ điều tiết kinh tế – chính trị. Khi dòng chảy dầu bị kiểm soát có chọn lọc, rủi ro thị trường không còn nằm ở thiếu cung tuyệt đối, mà ở chi phí và độ ổn định của chính tuyến vận chuyển.